Máy bơm đầu lợn là cách gọi dân gian của dòng máy bơm hút sâu tự mồi kiểu phun tia (bơm jet), có đầu bơm tròn, mập giống đầu con lợn. Nhờ bộ phun (ejector) tích hợp trong thân bơm, máy bơm đầu lợn hút được nước khi đặt bơm cao hơn mặt nước 8–9 m, tự mồi nhanh và đẩy nước với áp lực khá cao. Đây là dòng bơm rất quen thuộc với giếng đào, giếng khoan nông ở nông thôn. Máy bơm đầu lợn thuộc danh mục máy bơm nước.
Nội dung
- 1. Máy bơm đầu lợn là gì?
- 2. Ứng dụng máy bơm đầu lợn
- 3. Ưu điểm và hạn chế của máy bơm đầu lợn
- 4. Cấu tạo máy bơm đầu lợn
- 5. Nguyên lý hoạt động máy bơm đầu lợn
- 6. Phân loại máy bơm đầu lợn
- 7. Cách chọn máy bơm đầu lợn
- 8. So sánh máy bơm đầu lợn với các dòng máy bơm nước khác
- 9. Câu hỏi thường gặp về máy bơm đầu lợn
1. Máy bơm đầu lợn là gì?
Máy bơm đầu lợn (còn gọi là bơm jet, bơm hút sâu tự mồi, bơm con lợn) là bơm ly tâm kết hợp vòi phun bên trong buồng bơm. Một phần nước có áp từ cánh bơm được dẫn ngược qua vòi phun, tạo dòng tia tốc độ cao kéo theo nước từ ống hút, giúp bơm hút khỏe và tự đuổi khí. Các dòng phổ biến: JET (áp cao, lưu lượng vừa), TJSW (áp cao, lưu lượng lớn hơn), SGJ (buồng bơm inox 304).
2. Ứng dụng máy bơm đầu lợn
- Hút nước giếng đào, giếng khoan nông có mực nước sâu 6–9 m.
- Bơm nước lên bồn mái cho nhà 2–4 tầng, kết hợp rơ le áp làm bơm tăng áp.
- Tưới vườn, tưới cây ăn trái, tưới phun bằng béc.
- Cấp nước cho trang trại nhỏ, chuồng trại, ao nuôi.
- Hút nước từ ao, hồ, kênh khi vị trí đặt bơm cao hơn mặt nước.
3. Ưu điểm và hạn chế của máy bơm đầu lợn
- Tự mồi tốt: chỉ cần mồi nước lần đầu, bơm tự đuổi khí trong ống hút.
- Hút sâu hơn bơm ly tâm thường: 8–9 m so với 6–7 m.
- Áp lực cao: cột áp đến 40–50 m ở công suất 0.75–1.5kW.
- Kết cấu bền: thân gang hoặc inox dày, trục inox 304, motor dây đồng, có bảo vệ nhiệt.
- Hạn chế: hiệu suất thấp hơn bơm ly tâm thường do một phần nước tuần hoàn qua vòi phun; lưu lượng không lớn; vòi phun dễ tắc nếu nước nhiều cát.
4. Cấu tạo máy bơm đầu lợn
Máy bơm đầu lợn gồm motor điện (stato dây đồng, rơ le nhiệt bảo vệ), trục inox 304, cánh bơm (đồng, inox hoặc nhựa), bộ phun gồm vòi phun (nozzle) và ống khuếch tán (venturi) nằm trong buồng bơm, buồng bơm tròn bằng gang hoặc inox, phớt cơ khí, nút mồi nước phía trên và nút xả đáy. Một số model TJSW có thêm buồng chứa nước lớn để tự mồi nhanh hơn.
5. Nguyên lý hoạt động máy bơm đầu lợn
Cánh bơm quay đẩy nước ra buồng bơm. Một phần dòng nước có áp được dẫn qua vòi phun nhỏ, tạo tia nước tốc độ cao đi vào ống khuếch tán. Tia nước này tạo vùng chân không mạnh ở cửa hút, kéo nước từ giếng lên và hòa vào dòng chính. Một phần nước tiếp tục tuần hoàn qua vòi phun, phần còn lại thoát ra cửa xả. Nhờ hiệu ứng phun tia, bơm vừa hút sâu vừa tự đuổi khí khi khởi động.
6. Phân loại máy bơm đầu lợn
a. Theo lưu lượng và cột áp
- Dòng JET: áp cao, lưu lượng vừa, phù hợp gia đình cấp nước lên bồn mái.
- Dòng TJSW: áp cao, lưu lượng lớn hơn, buồng mồi lớn, phù hợp tưới vườn, trang trại.
- Dòng SGJ: buồng bơm inox 304, áp cao, chống gỉ khi bơm nước giếng nhiễm phèn.
b. Theo công suất và chất liệu
Bản đầu inox thường có công suất 0.6–0.8kW, gọn nhẹ cho gia đình. Bản đầu gang có dải 0.37–1.5kW (0.5–2HP), bền, chịu va đập, phù hợp làm việc ngoài trời. Ví dụ các cỡ phổ biến: TJSW/6M 0.37kW, JET 100 0.75kW, TJSW/15M 1.1kW, TJSW/20M 1.5kW. Nếu cần chống gỉ cao hãy tham khảo thêm nhóm máy bơm inox.
c. Theo nguồn điện và xuất xứ
Phần lớn máy bơm đầu lợn dùng điện 1 pha 220V, một số model lớn có bản 3 pha. Về xuất xứ, phổ biến nhất là bơm Trung Quốc, ngoài ra có bơm Đài Loan và bơm Ý (như dòng CAM của Pentax).
7. Cách chọn máy bơm đầu lợn
- Đo mực nước thấp nhất (mùa khô) so với vị trí đặt bơm: dưới 8 m chọn bơm đầu lợn thường; sâu hơn nên chuyển sang bơm có ejector rời hoặc máy bơm hỏa tiễn.
- Tính độ cao cần đẩy: nhà 3 tầng có bồn mái cao khoảng 12–15 m thường cần bơm 0.37–0.75kW.
- Nước nhiều phèn, mặn: chọn đầu inox hoặc SGJ.
- Ống hút nên dùng đúng cỡ cửa hút (thường 1 inch hoặc 1.25 inch), càng ít khúc cua càng tốt, có rọ hút một chiều ở đầu.
8. So sánh máy bơm đầu lợn với các dòng máy bơm nước khác
| Dòng máy bơm | Đặc điểm chính | Phù hợp khi |
|---|---|---|
| Máy Bơm Ewara | Thương hiệu xuất xứ Trung Quốc, đủ dòng trục ngang, trục đứng, bơm chìm, đẩy cao | Cần nhiều chủng loại, chi phí đầu tư vừa phải |
| Máy Bơm Pentax | Thương hiệu Ý, nhiều series CM, CB, CH, CS, CAM, AP | Cần vận hành ổn định, đường cong bơm rõ ràng |
| Máy Bơm Hỏa Tiễn | Bơm giếng khoan nhiều tầng cánh, thả ngập dưới giếng | Giếng khoan sâu, mực nước thấp |
| Máy Bơm Inox | Đầu bơm, cánh bơm bằng inox 304/316 | Nước nhiễm phèn, mặn, nước nóng, thực phẩm |
| Máy Bơm Nước 1 Pha | Chạy điện 220V một pha | Hộ gia đình, nơi không có điện 3 pha |
| Máy Bơm Nước 3 Pha | Chạy điện 380V ba pha, dải công suất rộng | Nhà xưởng, tòa nhà, tưới tiêu quy mô lớn |
| Máy Bơm Nước Teco | Thương hiệu Đài Loan, motor đồng bền bỉ | Hệ thống chạy liên tục nhiều giờ mỗi ngày |
| Máy Bơm Nước Gia Đình | Công suất nhỏ, gọn, dễ lắp | Cấp nước sinh hoạt, bồn mái, tưới vườn |
| Bơm Trục Đứng | Bơm ly tâm đa tầng cánh, motor đặt đứng phía trên | Cột áp cao, tăng áp tòa nhà, mặt bằng hẹp |
| Bơm Lưu Lượng | Lưu lượng lớn, cột áp trung bình | Tưới tiêu, tuần hoàn, cấp nước khu vực |
| Máy Bơm Chìm | Đặt ngập hoàn toàn trong chất lỏng | Hố thu, tầng hầm, nước thải, ao hồ |
| Máy Bơm Nước Đài Loan | Sản xuất tại Đài Loan, nhiều hãng và cỡ ống | Cần độ bền ổn định, dễ thay thế |
| Máy Bơm Nước Đẩy Cao | Cột áp lớn, đẩy nước lên cao hoặc đi xa | Nhà cao tầng, đồi dốc, đường ống dài |
9. Câu hỏi thường gặp về máy bơm đầu lợn
- Vì sao gọi là máy bơm đầu lợn? Vì phần buồng bơm tròn, to, nhô ra phía trước motor trông giống đầu con lợn. Tên kỹ thuật của dòng này là bơm phun tia tự mồi (jet pump, self-priming jet pump).
- Máy bơm đầu lợn hút sâu được bao nhiêu mét? Khi đặt trên mặt đất, bơm đầu lợn thường hút được 8–9 m tính từ mặt nước đến tâm bơm. Muốn hút sâu hơn phải dùng loại có ejector rời thả xuống giếng hoặc dùng bơm chìm, bơm hỏa tiễn.
- Máy bơm đầu lợn có cần mồi nước không? Cần mồi đầy nước buồng bơm ở lần chạy đầu tiên. Sau đó nhờ cơ chế phun tia, bơm tự đuổi khí và hút lên được ngay cả khi ống hút còn một ít không khí.
- Bơm đầu lợn 1HP đẩy cao bao nhiêu mét? Model 0.75kW (1HP) thường có cột áp tối đa khoảng 35–45 m; ở độ cao 15–20 m vẫn còn lưu lượng khoảng 1.5–2.5 m³/h. Con số cụ thể xem trên tem từng model.
- Máy bơm đầu lợn với bơm ly tâm thường khác nhau thế nào? Bơm đầu lợn hút sâu hơn, tự mồi tốt, áp cao nhưng lưu lượng nhỏ và tốn điện hơn trên mỗi m³ nước. Bơm ly tâm thường cho lưu lượng lớn, hiệu suất cao nhưng hút nông và cần van một chiều giữ nước mồi.
- Có dùng bơm đầu lợn làm bơm tăng áp được không? Được, chỉ cần lắp thêm bình áp và rơ le áp suất (hoặc bộ điều khiển áp lực) để bơm tự chạy khi mở vòi, tự ngắt khi khóa vòi. Đây là cấu hình phổ biến ở nhà dùng nước giếng.
- Bơm đầu lợn có bơm được nước có cát không? Không nên. Vòi phun và ống khuếch tán có tiết diện nhỏ, cát sẽ làm mòn và tắc, khiến bơm mất khả năng hút. Nên lắp lưới lọc đầu hút và để giếng lắng cát trước khi dùng.
- Đầu inox hay đầu gang tốt hơn? Đầu inox chống gỉ, nước sạch hơn, phù hợp nước sinh hoạt và nước nhiễm phèn; đầu gang dày, chịu va đập, rẻ hơn và phù hợp tưới tiêu ngoài trời. Chọn theo chất lượng nước và môi trường đặt bơm.
- Vì sao bơm đầu lợn chạy một lúc thì nước yếu dần? Thường do mực nước giếng tụt xuống quá sâu, ống hút bị lọt khí ở mối nối, rọ hút bị bám bẩn hoặc vòi phun bị tắc cặn. Kiểm tra mực nước và độ kín ống hút trước tiên.
- Có nên đặt bơm đầu lợn xa giếng? Không nên. Ống hút càng dài, nhiều cút thì khả năng hút càng giảm. Nên đặt bơm gần miệng giếng, ống hút ngắn và thẳng; đường ống đẩy có thể đi xa.
- Bơm đầu lợn chạy liên tục được bao lâu? Bơm dân dụng được thiết kế cho chế độ làm việc ngắt quãng; nếu cần chạy liên tục nhiều giờ (tưới diện tích lớn), nên chọn model công suất dư một chút, đặt nơi thoáng mát và đảm bảo luôn có nước trong buồng bơm.
- Bơm đầu lợn có tốn điện không? Do một phần nước tuần hoàn qua vòi phun, bơm đầu lợn tiêu thụ điện nhiều hơn bơm ly tâm thường khi cùng bơm một lượng nước. Bù lại, nó giải quyết được bài toán hút sâu mà bơm ly tâm thường không làm được.
