Motor DC 24V

Motor 24V là động cơ điện một chiều làm việc ở điện áp định mức 24V DC, thường gặp nhất ở dạng motor chổi than nam châm vĩnh cửu liền hộp số bánh răng. Mức 24V vừa đủ thấp để an toàn khi vận hành gần người, vừa đủ cao để kéo những tải vài trăm watt mà dòng điện chưa đến mức khó xử lý. Vì vậy motor DC 24V có mặt ở rất nhiều nơi: xe đẩy hàng chạy ắc quy, AGV trong nhà xưởng, băng tải mini, cổng và cửa tự động, bàn nâng, máy đóng gói, máy nông nghiệp gắn trên xe tải.

Dải động cơ 24V thông dụng trải từ 6W đến 750W, tương ứng cỡ khung 60 mm đến 120 mm, kết hợp được với hộp số trục thẳng, hộp trục vít NMRV, hộp trục vuông góc cốt dương, cốt âm hoặc mặt bích, có bản kèm phanh điện từ. Các mục dưới đây đi qua đặc tính riêng của hệ 24V, các loại nguồn 24V trong thực tế, cách phân loại motor giảm tốc 24V theo kiểu hộp số, khi nào nên dùng motor 24V công suất lớn và cách tính chọn cho một ứng dụng di chuyển. Motor 24V thuộc nhóm motor DC, một nhánh của dòng động cơ điện nói chung.

1. Motor 24V là gì và vì sao 24V trở thành điện áp chuẩn của máy công nghiệp nhẹ

Về bản chất, motor 24V là động cơ biến điện năng một chiều 24V thành chuyển động quay. Trong motor chổi than nam châm vĩnh cửu, dòng điện đi qua chổi than và cổ góp vào cuộn dây rotor; từ trường của rotor tương tác với từ trường nam châm gắn trên vỏ tạo ra mô-men quay.

Điều làm động cơ 24V khác các mức điện áp khác không nằm ở cấu tạo mà ở hệ sinh thái xung quanh nó. Trong tủ điện công nghiệp, 24V DC là điện áp điều khiển tiêu chuẩn: PLC, cảm biến tiệm cận, rơ le trung gian, van điện từ, đèn báo, màn hình HMI đều dùng 24V. Khi máy đã có sẵn bộ nguồn 24V cho phần điều khiển, việc chọn thêm motor điện 24V cho các cơ cấu phụ giúp cả máy chỉ cần một cấp điện áp, giảm số bộ nguồn và đơn giản hóa thiết kế.

Trên phương tiện, 24V là điện áp của xe tải, xe khách, xe công trình và nhiều máy nông nghiệp cỡ lớn. Ở xe điện nội bộ, hai bình ắc quy 12V nối tiếp hoặc một khối pin lithium 24V là cấu hình rất phổ biến cho xe đẩy hàng, xe vệ sinh công nghiệp, xe lăn điện và robot di động. Như vậy, motor 24V gần như luôn có sẵn nguồn tương thích, dù máy chạy điện lưới qua bộ nguồn hay chạy hoàn toàn bằng ắc quy.

Về an toàn, 24V DC thuộc vùng điện áp cực thấp, chạm tay trong điều kiện khô ráo không gây điện giật nguy hiểm, nên thiết bị gần người, ngoài trời hay nơi ẩm thường dùng động cơ điện một chiều 24V. Tuy vậy, ắc quy 24V vẫn cấp được hàng trăm ampe khi chập mạch, đủ làm nóng chảy dây và gây cháy.

2. Dải công suất và cỡ khung của motor DC 24V

Motor DC 24V nam châm vĩnh cửu được chia theo cỡ khung, tức kích thước mặt bích vuông của motor. Cỡ khung quyết định công suất tối đa có thể đặt vào, đường kính trục, cỡ hộp số đi kèm và mô-men trục ra lớn nhất. Bảng dưới tóm tắt toàn dải 24V theo catalog nhà sản xuất, kèm dòng điện khi chạy tải định mức để tiện hình dung yêu cầu về nguồn.

• Dòng định mức trong bảng là dòng khi motor kéo đúng mô-men định mức; lúc khởi động dòng tăng lên nhiều lần trong khoảnh khắc ngắn.
• Khung 60 và 70 mm có hai phiên bản tốc độ 1800 và 3600 vòng/phút; các khung lớn hơn làm việc ở 1800 vòng/phút.
• Cùng một khung có thể có nhiều mức công suất, chiều dài thân motor tăng theo công suất.

Theo cách dùng, khung 60–70 mm là motor 24V mini cho cơ cấu nhỏ; khung 80–104 mm là vùng dùng nhiều nhất cho băng tải, xe đẩy, cổng, máy khuấy; khung 120 mm là motor 24V công suất lớn cho xe kéo hàng nặng, tời, cơ cấu nâng.

• Bên trái: motor DC 24V khung 104 mm dạng trơn, đầu trục bánh răng xiên kiểu GU.
• Bên phải: cùng motor gắn hộp số 6GU, trục ra có rãnh then để lắp nhông, puly hoặc khớp nối.

Hộp số trục song song ghép với motor 24V có 26 mức tỉ số truyền thông dụng, từ 1:3 đến 1:300. Motor 1800 vòng/phút qua hộp 1:3 cho trục ra 600 vòng/phút, qua hộp 1:300 chỉ còn 6 vòng/phút. Riêng khung 120 mm có thêm tỉ số 1:4 và mô-men trục ra bị giới hạn ở mức trần của hộp số từ tỉ số 1:120 trở lên, nghĩa là tăng tỉ số tiếp chỉ làm trục ra chậm hơn chứ không mạnh hơn.

3. Đặc tính vận hành và cách đọc thông số động cơ 24V

Bốn đặc tính dưới đây giải thích phần lớn hiện tượng thường gặp: motor chạy chậm khi ắc quy yếu, chạy nhanh khi đang sạc, nóng khi kéo tải nặng.

Tốc độ tỉ lệ gần thuận với điện áp

Ở cùng một mức tải, điện áp cấp vào tăng bao nhiêu phần trăm thì tốc độ tăng xấp xỉ bấy nhiêu. Motor 24V cấp 22V sẽ chậm hơn khoảng 8%, cấp 28V nhanh hơn khoảng 15–17%. Nhờ vậy điều tốc rất dễ bằng bộ điều tốc PWM, nhưng cũng phải tính trước khi nguồn là ắc quy có điện áp dao động.

Mô-men tỉ lệ với dòng điện

Tải càng nặng thì motor càng ăn nhiều dòng. Một motor đang ăn dòng gấp rưỡi định mức nghĩa là nó đang kéo tải vượt định mức khoảng 50%, và nhiệt sinh ra trong cuộn dây tăng theo bình phương dòng điện, tức gấp khoảng 2,25 lần.

Tốc độ giảm theo tải

Motor DC 24V khung 80 mm trở lên quay khoảng 2300 vòng/phút khi không tải và còn 1800 vòng/phút khi kéo đúng tải định mức, tức giảm hơn 20%. Mọi phép tính tốc độ băng tải hay tốc độ xe đều phải lấy con số có tải này.

Mô-men khởi động cao hơn mô-men định mức

Theo catalog, mô-men khởi động của dải motor này lớn hơn mô-men định mức khoảng 1,25–1,35 lần. Mô-men định mức của motor tính theo công thức T (N·m) = 9550 × P (kW) / n (vòng/phút); ví dụ motor 250W 1800 vòng/phút có T ≈ 1,33 N·m tại trục motor, sau hộp số được nhân lên theo tỉ số truyền và hiệu suất hộp.

Trên tem motor DC 24V thường có các nội dung: mã motor (cỡ khung, công suất, điện áp, kiểu đầu trục), điện áp định mức, công suất, tốc độ có tải, dòng định mức và mã hộp số kèm tỉ số truyền. Một vài điểm hay bị hiểu nhầm khi đọc tem:

• Tốc độ ghi trên tem motor là tốc độ trục motor; tốc độ trục ra bằng tốc độ đó chia cho tỉ số ghi trên hộp số.
• Công suất ghi trên tem là công suất cơ đầu ra của motor, không phải công suất điện tiêu thụ; công suất điện lớn hơn do hiệu suất motor nhỏ hơn 1.
• Hộp số trục song song có mã riêng (ví dụ 6GU30K: cỡ 104 mm, kiểu GU, tỉ số 1:30); motor và hộp số phải cùng cỡ khung, cùng kiểu đầu trục GN hoặc GU mới lắp với nhau.
• Một số tem ghi cả 12V/24V cho cùng kích thước khung; thực tế đó là hai bản cuộn dây khác nhau, phải chọn đúng điện áp nguồn.

Dải motor này có cách điện cấp B (130 °C), độ tăng nhiệt cuộn dây dưới 80 °C và điện trở cách điện từ 20 MΩ trở lên.

4. Nguồn điện 24V cho motor: tổ ong, ắc quy nối tiếp và pin lithium

Cùng một motor 24V, cấp từ nguồn tổ ong, hai bình ắc quy chì hay pin lithium sẽ cho tốc độ, khả năng khởi động và thời gian chạy khác nhau.

• Điện áp nguồn cao hơn định mức 15–20% trong thời gian sạc hoặc khi pin đầy thường chấp nhận được, nhưng motor quay nhanh hơn và hộp số chịu tốc độ cao hơn.
• Không cấp điện xoay chiều trực tiếp cho motor 24V DC dù điện áp thấp; motor nam châm vĩnh cửu với dòng xoay chiều chỉ rung và nóng.
• Nguồn nào cũng phải cấp được dòng định mức liên tục và chịu được đỉnh dòng khởi động.

Bộ nguồn tổ ong 24V

Với máy đặt cố định có điện lưới, nguồn tổ ong 24V là cách đơn giản nhất. Dòng liên tục của nguồn nên tối thiểu khoảng 1,5 lần dòng định mức motor, dư hơn nữa nếu motor khởi động có tải nặng hoặc khởi động liên tục, vì motor chổi than lúc đứng yên chưa có sức phản điện động, dòng khởi động có thể gấp 6–10 lần dòng chạy trong vài chục đến vài trăm mili giây.

Hai bình ắc quy 12V nối tiếp

Đây là nguồn 24V kinh điển của xe đẩy, xe vệ sinh công nghiệp, cổng tự động có ắc quy dự phòng. Dung lượng của cặp bình nối tiếp vẫn bằng dung lượng một bình (ví dụ hai bình 12V 100Ah cho ra 24V 100Ah), chỉ có điện áp tăng gấp đôi. Xả dòng càng lớn thì dung lượng thực lấy ra càng nhỏ hơn số ghi trên vỏ.

Pin lithium 24V

Pin LiFePO4 24V ngày càng thay ắc quy chì trên AGV, robot và xe đẩy vì nhẹ hơn nhiều, xả sâu được 80–90% dung lượng và điện áp gần như phẳng nên tốc độ xe ổn định suốt ca. Khi chọn pin, cần xem thông số dòng xả đỉnh của mạch BMS phải cao hơn đỉnh khởi động của motor.

Ước tính thời gian chạy bằng ắc quy

Thời gian chạy (giờ) ≈ dung lượng sử dụng được (Ah) / dòng trung bình (A). Ví dụ một xe đẩy dùng hai motor 24V, tổng dòng trung bình khoảng 8A khi chạy, nguồn là hai bình chì 12V 40Ah nối tiếp. Chỉ xả 50% để giữ tuổi thọ bình, dung lượng dùng được là 20Ah, thời gian chạy liên tục khoảng 2,5 giờ. Nếu thay bằng pin LiFePO4 24V 40Ah xả 85%, dung lượng dùng được khoảng 34Ah, thời gian chạy tăng lên hơn 4 giờ.

5. Phân loại motor giảm tốc 24V theo kiểu hộp số và trục ra

Kiểu hộp số và hướng trục ra quyết định cách bố trí motor giảm tốc 24V trên máy, hiệu suất truyền động và khả năng giữ tải.

a. Motor giảm tốc 24V trục thẳng liền hộp số

Motor 24V ghép hộp số bánh răng trụ trục song song (GN hoặc GU), trục ra nằm song song và lệch tâm so với trục motor. Đây là kiểu phổ biến nhất vì gọn, hiệu suất truyền cao, nhiều tỉ số để chọn và lắp bằng mặt bích vuông bốn lỗ vào khung máy. Phù hợp băng tải con lăn, máy khuấy, máy cấp liệu, quầy xoay. Hộp trục song song không tự hãm: khi mất điện, tải treo hoặc tải trên dốc có thể kéo trục quay ngược.

• Bản vẽ tổng hợp các cỡ motor giảm tốc DC trục thẳng thông dụng; bản 12V và 24V cùng cỡ khung có cùng kích thước lắp đặt.

b. Motor 24V gắn hộp số trục vít NMRV

Motor DC 24V gắn hộp bánh vít trục vít vỏ nhôm NMRV30 hoặc NMRV40, trục ra vuông góc với trục motor, có thể chọn trục ra cốt âm (lỗ) hoặc gắn thêm trục cốt dương. Ưu điểm là tỉ số lớn trong một cấp, chạy êm, bẻ góc 90° giúp motor nằm dọc theo khung máy, và ở tỉ số lớn hộp có khả năng tự hãm một phần. Đổi lại, hiệu suất của hộp trục vít thấp hơn hộp bánh răng trụ, nhất là ở tỉ số lớn, nên với cùng motor, mô-men đầu ra thực tế thấp hơn so với tính theo tỉ số. Hay dùng cho cổng trượt, bàn nâng, băng tải nghiêng.

• Bản vẽ kích thước thông dụng của motor 24V 12V gắn hộp NMRV, trục ra vuông góc với trục motor.

c. Motor 24V trục vuông góc cốt dương và cốt âm

Ngoài hộp trục vít, motor giảm tốc 24V còn có dạng hộp trục vuông góc gắn liền đầu hộp bánh răng, trục ra cốt dương (trục đặc có rãnh then) hoặc cốt âm (lỗ trục rỗng có rãnh then để xỏ thẳng trục máy). Cốt âm giúp bỏ được khớp nối, lắp thẳng lên trục con lăn băng tải hoặc trục cuốn, máy gọn hơn và hết lo lệch tâm. Cốt dương phù hợp khi cần lắp nhông xích, puly hoặc khớp nối. Kiểu trục vuông góc hiệu suất tốt, được chọn cho xe đẩy, AGV, băng tải chạy nhiều giờ trong ngày.

• Bản vẽ các kích thước thông dụng của motor 24V 12V trục ra cốt dương vuông góc.

d. Motor 24V mặt bích

Ở dạng mặt bích, đầu hộp số có mặt bích tròn với vòng lỗ bắt vít, motor được treo trực tiếp lên vách máy thay vì bắt chân đế. Kiểu này tiết kiệm diện tích, đồng tâm tốt với trục máy, hay gặp trên máy trộn, máy đóng gói, cơ cấu quay trục đứng.

e. Motor 24V có phanh điện từ

Motor giảm tốc 24V có phanh tích hợp phanh điện từ ở đuôi motor, loại phổ biến là phanh mất điện: khi cấp điện phanh nhả cho motor quay, khi mất điện phanh tự đóng giữ trục. Đây là lựa chọn cần thiết cho xe chạy trên dốc, cơ cấu nâng hạ, cửa đứng, tời – những nơi hộp số trục song song không tự giữ được tải.

f. Motor DC 24V mini và motor trơn

Motor DC 24V mini khung 60–70 mm có công suất vài watt đến vài chục watt, trục ra nhỏ, thường có hai phiên bản tốc độ 1800 và 3600 vòng/phút. Loại này gọn nhẹ, dòng điện chỉ vài trăm miliampe đến vài ampe, dùng chung bộ nguồn 24V của tủ điều khiển được, phù hợp máy định lượng, rèm, cửa sập, máy bán hàng tự động. Motor DC trơn không hộp số dùng khi tải cần tốc độ cao hoặc người thiết kế tự ghép bộ truyền đai, xích.

• Bản vẽ các cỡ motor DC mini trục thẳng thông dụng ở điện áp 24V và 12V.

g. Motor 24V không chổi than (BLDC)

Motor BLDC 24V dùng mạch điện tử chuyển mạch dòng điện thay cho chổi than và cổ góp. Không có chi tiết cọ xát nên tuổi thọ dài, không đánh tia lửa, ít nhiễu, hiệu suất cao hơn, nhưng bắt buộc phải có driver đi kèm, không thể nối thẳng vào nguồn như motor chổi than. BLDC 24V phù hợp máy chạy liên tục nhiều ca, AGV cần điều tốc chính xác và môi trường bụi.

6. Motor 24V công suất lớn: giới hạn và cách nhìn đúng

Trong dải chổi than nam châm vĩnh cửu, motor 24V công suất lớn thuộc khung 120 mm với mức 550W, 600W và 750W, dòng định mức tương ứng khoảng 28A, 31A và 39A. Đây là vùng mà 24V bắt đầu chạm giới hạn thực tế. Dòng khởi động gấp nhiều lần dòng định mức có thể lên hàng trăm ampe trong khoảnh khắc, nên nguồn, công tắc, rơ le, bộ điều tốc và cầu chì đều phải là loại dòng lớn định mức cho điện một chiều.

Ở công suất này, chênh lệch giữa 24V và 12V thể hiện rất rõ. Cùng 250W, bản 24V ăn 14A còn bản 12V ăn 28A; tổn hao nhiệt trên cùng một sợi dây tỉ lệ với bình phương dòng nên bản 12V tổn hao gấp khoảng 4 lần. Vì vậy dải 12V thông dụng chỉ dừng ở khoảng 250W, còn trên 250W gần như mặc định là 24V. Khi tải cần vượt 750W, hướng hợp lý là chuyển lên hệ 48V, motor xoay chiều 3 pha có biến tần nếu có điện lưới, hoặc motor BLDC điện áp cao hơn.

Một điểm hay bị bỏ qua với motor công suất lớn là mô-men trần của hộp số. Ở khung 120 mm, từ tỉ số 1:120 trở lên mô-men trục ra bị giới hạn ở trần của hộp, nên ghép motor mạnh với tỉ số rất lớn không làm trục ra khỏe thêm mà chỉ chậm hơn. Tải cần mô-men lớn hơn trần đó thì phải thêm cấp truyền ngoài như nhông xích.

Bảng so sánh nhanh các cấp điện áp cho cùng một mức tải khoảng 250W:

• Dòng 12V và 24V lấy theo catalog motor 250W khung 104 mm; dòng 48V và 220V là ước tính để so sánh.
• Tổn hao trên dây tỉ lệ với bình phương dòng điện khi giữ nguyên tiết diện và chiều dài dây.

7. Ứng dụng của motor DC 24V

Xe đẩy hàng, AGV và robot di động

Đây là lĩnh vực motor 24V chiếm ưu thế rõ nhất. Hai motor giảm tốc 24V kéo hai bánh dẫn, lái bằng chênh lệch tốc độ, nguồn từ hai bình chì hoặc pin lithium 24V.

Băng tải và dây chuyền đóng gói

Băng tải mini, băng tải con lăn, máy dán băng keo thùng, máy đóng gói, máy chiết rót dùng motor giảm tốc 24V vì đồng bộ với nguồn điều khiển PLC 24V và điều tốc đơn giản. Ví dụ con lăn Ø50 mm quay 60 vòng/phút cho băng chạy khoảng 9,4 m/phút.

Cổng, cửa và cơ cấu nâng hạ

Cổng trượt chạy ắc quy dự phòng, cửa cuốn nhỏ, rèm, bàn nâng, kệ nâng, cửa sập kho dùng motor 24V với hộp trục vít hoặc motor có phanh để giữ vị trí khi dừng, cùng công tắc hành trình, và bộ điều khiển ngắt khi dòng tăng vọt do vướng vật cản.

Máy nông nghiệp và thiết bị trên xe tải

Máy rải phân, máy sạ, máy cuốn màng nhà kính, cơ cấu mở bạt thùng xe, máy cho ăn trong chuồng trại có thể lấy điện thẳng từ hệ 24V của xe tải hoặc máy kéo.

Hệ thống năng lượng mặt trời

Hệ pin mặt trời 24V với ắc quy lưu trữ cấp điện cho bơm nhỏ, máy khuấy ao, cơ cấu xoay giàn pin theo hướng nắng, máy cho cá ăn ở nơi xa lưới điện. Nên có bộ điều khiển sạc và ắc quy làm đệm để motor không yếu theo nắng.

Thiết bị dân dụng và trưng bày

Quầy xoay trưng bày sản phẩm, máy bán hàng, máy pha chế, mô hình động, thiết bị y tế như giường bệnh nâng hạ, xe lăn điện thường dùng motor 24V mini hoặc cỡ trung.

8. Cách tính chọn motor 24V cho một ứng dụng di chuyển

Phần lớn sai lầm khi chọn motor 24V đến từ việc chọn theo công suất ước chừng. Cách làm đúng là đi từ tải ra: tính lực cần thắng, mô-men và tốc độ ở trục bánh xe hoặc trục máy, rồi mới đối chiếu với bảng mô-men cho phép của hộp số. Ví dụ dưới đây là một xe đẩy hàng chạy pin.

Bước 1: Tính lực kéo cần thiết

Xe có tổng khối lượng cả hàng 300 kg, bánh xe PU trên sàn bê tông với hệ số cản lăn khoảng 0,02, đường dốc tối đa 2%. Lực cản khi chạy đều: F = m × g × (hệ số cản lăn + độ dốc) = 300 × 9,81 × (0,02 + 0,02) ≈ 118 N. Muốn xe tăng tốc 0,3 m/s², cần thêm m × a = 90 N, tổng lực lúc tăng tốc khoảng 208 N.

Bước 2: Đổi sang mô-men và tốc độ trục bánh

Bánh dẫn đường kính 200 mm (bán kính 0,1 m). Mô-men tổng ở trục bánh lúc tăng tốc: 208 × 0,1 ≈ 21 N·m, chia cho hai motor còn khoảng 10,4 N·m mỗi bên. Tốc độ xe mong muốn 0,8 m/s, tốc độ quay bánh n = 0,8 × 60 / (π × 0,2) ≈ 76 vòng/phút.

Bước 3: Chọn tỉ số truyền

Với motor 1800 vòng/phút có tải, tỉ số cần khoảng 1800 / 76 ≈ 23,7. Chọn tỉ số chuẩn gần nhất là 1:25, trục ra quay 72 vòng/phút, xe chạy khoảng 0,75 m/s.

Bước 4: Đối chiếu bảng mô-men và thêm hệ số an toàn

Nhân mô-men cần 10,4 N·m với hệ số an toàn 1,3–1,5 cho tải sốc khi qua gờ, ta cần mô-men cho phép ở tỉ số 1:25 khoảng 14–16 N·m trở lên. Tra bảng mô-men của từng mã motor DC 24V để chọn mã đáp ứng, không chọn mã chỉ vừa sát giới hạn.

Bước 5: Kiểm tra nguồn và thời gian chạy

Công suất cơ lúc chạy đều: 118 N × 0,75 m/s ≈ 89 W cho cả xe; tính thêm hiệu suất hộp số và motor, mỗi motor ăn khoảng 3A khi chạy đều, cao hơn nhiều lúc tăng tốc và lên dốc. Từ dòng trung bình ước tính thời gian chạy như mục 4 và chọn dung lượng pin phù hợp với ca làm việc.

Sau phép tính, quyết định thêm có cần phanh (xe dừng trên dốc), có chạy liên tục nhiều ca (cân nhắc BLDC) và kiểu lắp trên khung: trục thẳng, trục vuông góc cốt âm, cốt dương hay mặt bích.

9. Câu hỏi thường gặp về motor 24V

• Motor 24V chạy bằng một bình ắc quy 12V được không? Motor vẫn quay nhưng tốc độ chỉ còn khoảng một nửa vì tốc độ motor DC tỉ lệ gần thuận với điện áp. Mô-men theo mỗi ampe gần như giữ nguyên nhưng công suất ra và mô-men khởi động đều giảm khoảng một nửa, tải nặng có thể không khởi động nổi. Muốn đủ công suất cần hai bình 12V nối tiếp hoặc nguồn 24V.

• Có cắm motor 24V trực tiếp vào điện 220V được không? Không. Motor 24V DC chỉ làm việc với điện một chiều 24V; điện 220V xoay chiều sẽ làm cháy cuộn dây gần như ngay lập tức. Muốn dùng điện lưới phải qua bộ nguồn chuyển 220V AC sang 24V DC hoặc bộ điều tốc có sẵn mạch chỉnh lưu và đầu ra đúng 24V.

• Vì sao bật motor 24V thì nguồn tổ ong tắt, motor giật giật không quay? Dòng khởi động của motor chổi than có thể gấp 6–10 lần dòng chạy, vượt ngưỡng bảo vệ quá dòng của nguồn. Nguồn ngắt, tự thử lại rồi lại ngắt, tạo hiện tượng giật từng nhịp. Cách khắc phục là dùng nguồn lớn hơn, nguồn chịu được quá tải ngắn, hoặc bộ điều tốc có khởi động mềm tăng điện áp từ từ.

• Hai bình 12V khác dung lượng nối tiếp lấy 24V được không? Không nên. Bình nhỏ hơn xả cạn trước trong khi bình lớn còn điện, bị xả sâu quá mức và hỏng nhanh; khi sạc chung, bình yếu cũng dễ bị sạc quá. Hai bình nên cùng loại, cùng dung lượng và cùng thời gian sử dụng.

• Pin lithium 24V có hợp với motor chổi than không? Hợp, và điện áp phẳng giúp tốc độ ổn định suốt ca. Cần chú ý điện áp lúc sạc đầy khoảng 29V làm motor quay nhanh hơn định mức một chút, và mạch BMS phải chịu được dòng khởi động của motor, nếu không pin sẽ tự ngắt khi xe bắt đầu chạy.

• Lấy điện hệ 24V của xe tải đang nổ máy để chạy motor có sao không? Khi máy nổ, điện áp hệ 24V khoảng 27,6–28,8V, motor quay nhanh hơn khoảng 15–20%, nhìn chung chấp nhận được. Nên tránh cho motor chạy đúng lúc đề máy vì điện áp sụt mạnh.

• Motor giảm tốc 24V có tự giữ tải khi mất điện không? Hộp số bánh răng trụ trục song song và hộp trục vuông góc bánh răng không tự hãm, tải treo hay xe trên dốc sẽ kéo trục quay ngược. Cơ cấu nâng, xe dừng trên dốc nên dùng motor 24V có phanh điện từ.

• Motor DC 24V chạy liên tục cả ngày được không? Được nếu tải không vượt định mức, motor thoáng gió và nhiệt độ môi trường không quá 40 °C; độ tăng nhiệt cuộn dây của dải này dưới 80 °C khi chạy định mức. Giới hạn thực tế là tuổi thọ chổi than, nên máy chạy liên tục nhiều ca mỗi ngày thường chuyển sang motor BLDC.

• Tốc độ ghi trên tem motor 24V là tốc độ trục ra phải không? Không. Đó là tốc độ trục motor, khoảng 1800 vòng/phút khi có tải. Tốc độ trục ra bằng tốc độ motor chia tỉ số hộp số; ví dụ hộp 1:30 cho trục ra khoảng 60 vòng/phút.

• Giảm tốc độ motor 24V xuống thấp bằng bộ điều tốc thì motor có yếu đi không? Với bộ điều tốc PWM, mô-men ở tốc độ thấp vẫn giữ khá tốt vì mô-men phụ thuộc dòng điện chứ không phụ thuộc điện áp trung bình. Tuy vậy chạy chậm lâu với tải nặng làm motor nóng hơn, nên chọn tỉ số hộp số sát nhu cầu thay vì dựa hoàn toàn vào điều tốc.

• Motor 24V dùng cho AGV cần thêm những gì? Thường cần encoder để đo tốc độ, bộ điều khiển vòng kín để giữ tốc độ khi tải và điện áp pin thay đổi, phanh điện từ để giữ xe khi dừng, và bảo vệ quá dòng.

• Motor 24V có dùng ở nơi có xăng dầu, khí gas hoặc bụi cám được không? Không dùng motor chổi than ở khu vực có hơi xăng, khí dễ cháy vì cổ góp đánh tia lửa khi chạy; những nơi đó phải dùng motor phòng nổ đạt chứng nhận. Môi trường bụi cám, bột cần che chắn hoặc chọn BLDC.

• Motor 24V có đặt ngoài trời được không? Motor được thiết kế cho nhiệt độ −10 °C đến +40 °C, độ ẩm không quá 85% và không đọng sương. Đặt ngoài trời cần mái che mưa nắng và tránh nước chảy dọc trục vào hộp số.

• Cần công suất trên 750W thì có motor 24V chổi than lớn hơn không? Dải motor DC 24V nam châm vĩnh cửu thông dụng dừng ở khung 120 mm với 750W, dòng định mức khoảng 39A. Tải lớn hơn nên chuyển lên hệ 48V, motor BLDC điện áp cao hơn hoặc motor xoay chiều nếu có điện lưới.

Ngoài motor 24V, nhóm motor DC còn có danh mục đồng cấp dành cho hệ 12V:

• Motor DC 12V