So Sánh Ưu Và Nhược Điểm Khi Mua Bán Máy Bơm Nước Cũ. Lưu Ý Khi Mua

Máy bơm nước cũ (máy bơm second hand, hàng bãi, hàng thanh lý) là máy đã qua sử dụng, thường có giá trung bình thị trường Việt Nam khoảng 30–60% giá máy mới cùng công suất. Mua máy bơm nước cũ có lợi khi cần công suất lớn với ngân sách thấp hoặc dùng ngắn hạn (công trình tạm, bơm thoát nước, tưới vụ), nhưng cần kiểm tra kỹ cách điện, dòng điện, vòng bi, phớt, cánh bơm và chạy thử đo áp trước khi trả tiền. Bài dưới đây đưa ra cách đánh giá máy bơm nước cũ theo từng bước, có số liệu để đối chiếu.

1) Máy bơm nước cũ là gì, gồm những loại nào?

Máy bơm nước là máy thủy lực nhận năng lượng từ motor điện hoặc động cơ xăng/dầu rồi truyền cho dòng nước để đưa nước lên cao hoặc đi xa theo đường ống. Máy bơm nước cũ là các máy này sau một thời gian sử dụng được thu mua, sửa chữa, tân trang và bán lại.

Các loại máy bơm nước cũ hay được mua bán:

• Máy bơm tăng áp cũ: tăng áp lực cho vòi, máy giặt, bình nóng lạnh trong gia đình.
• Máy bơm đẩy cao cũ: hút giếng đào, bể ngầm lên bồn mái, đẩy cao 25–40m tùy công suất.
• Máy bơm ly tâm cũ (1 pha, 3 pha): lưu lượng lớn cho tưới tiêu, cấp nước xưởng, làm mát; hay gặp hàng Nhật, Ý, Đài Loan thanh lý từ nhà máy.
• Máy bơm chân không cũ: bơm nước lẫn khí, hút bể ngầm, đường ống.
• Máy bơm nước chạy xăng cũ (Honda, Koshin…): bơm tưới, bơm thoát nước nơi không có điện.
• Máy bơm chìm, bơm giếng khoan cũ: giá vẫn khá cao ở công suất lớn, rủi ro cao vì khó kiểm tra cuộn dây bên trong.

2) Ưu điểm và nhược điểm của máy bơm nước cũ

a) Ưu điểm

• Giá thấp: máy bơm nước cũ thường chỉ bằng 30–60% giá mới, chênh lệch càng lớn ở bơm 3 pha công suất 5,5–30kW.
• Có thể mua được hàng thương hiệu Nhật, Ý với vỏ gang dày, motor dây đồng nếu chọn đúng máy còn tốt.
• Hợp nhu cầu ngắn hạn: công trình tạm, bơm hạ mực nước hố móng, bơm thoát lụt, tưới theo mùa.
• Có sẵn ngay, đa dạng công suất, dễ tìm ở chợ máy, cửa hàng thanh lý.

b) Nhược điểm và rủi ro

• Tân trang bên ngoài, xuống cấp bên trong: vỏ sơn lại mới nhưng vòng bi, phớt, cánh bơm đã mòn.
• Motor quấn lại không đúng kỹ thuật: dây đồng, vecni cách điện kém chất lượng; khi nóng lớp cách điện chảy gây chạm vòng, motor nóng, yếu hoặc cháy.
• Mất tem nhãn: khó xác minh công suất, tốc độ, cột áp thật; khó mua thêm máy giống hệt.
• Khó sửa: phụ tùng đời cũ 10–15 năm có thể không còn sản xuất.
• Tiền điện cao hơn: cánh, vòng mòn hở làm hiệu suất giảm 10–30%; chạy liên tục nhiều năm có thể tốn hơn khoản tiền tiết kiệm lúc mua.
• Rủi ro rò điện, mát vỏ nếu cách điện suy giảm.

3) Cách kiểm tra, đánh giá chất lượng máy bơm nước cũ

a) Kiểm tra bên ngoài và nguồn gốc

• Vỏ không nứt, không móp, không gỉ sâu ở chân đế, mặt bích; vỏ quá bóng bất thường có thể là hàng tân trang che khuyết điểm.
• Còn nhãn ghi công suất, điện áp, dòng điện, số vòng/phút; ốc vít không bị chờn, không có vết tháo mở nhiều lần ở hộp cầu đấu.
• Hỏi rõ nguồn gốc (thanh lý nhà máy, hàng bãi nhập khẩu, hàng đã quấn lại), có giấy tờ mua bán và cam kết bảo hành.

b) Kiểm tra motor (phần điện)

• Đo cách điện bằng đồng hồ megaohm 500V giữa cuộn dây và vỏ: motor tốt thường trên 5–10 MΩ; dưới khoảng 1 MΩ là cách điện đã suy giảm, dễ rò điện.
• Đo điện trở 3 cuộn dây (bơm 3 pha): 3 giá trị chênh nhau không quá khoảng 5%; lệch nhiều là chạm vòng hoặc quấn sai.
• Đo dòng khi chạy bằng ampe kìm và so với bảng dưới; dòng 3 pha lệch trên 10% là bất thường.
• Quay trục bằng tay: nhẹ, đều, không lạo xạo; có độ rơ dọc trục hoặc tiếng rít là vòng bi mòn.
• Motor 1 pha: kiểm tra tụ (không phồng, chảy dầu, đo đúng µF).

• Hàng Nhật bãi có thể là motor 200V/50–60Hz; chạy lưới 220V/380V cần xem nhãn và đấu đúng sao/tam giác.
• Motor 60Hz chạy lưới 50Hz quay chậm hơn khoảng 17%, cột áp giảm khoảng 30%.
• Bơm cũ lắp biến tần vẫn tiết kiệm điện nếu cách điện motor còn tốt.

c) Kiểm tra đầu bơm (phần thủy lực)

• Cánh bơm: không mẻ, không mòn mỏng mép, không rỗ (dấu hiệu xâm thực); cánh mòn làm giảm cả lưu lượng và cột áp.
• Phớt nước: khô ráo, không vết rỉ nước hay vệt gỉ chảy dọc khe giữa đầu bơm và motor.
• Buồng bơm: không nứt, không đóng cặn dày; vòng mòn không hở quá lớn.

d) Chạy thử có tải

• Lắp đồng hồ áp ở cửa xả, đóng van xả hoàn toàn trong vài giây: áp đo được (bar × 10,2 = mét) nên gần cột áp tối đa trên nhãn; thấp hơn 15–20% là cánh, vòng mòn đã mòn nhiều.
• Mở van, cho chạy 15–30 phút: motor ấm đều, không nóng bất thường, không rung, không có tiếng gõ.
• Kiểm tra máy có tự mồi (với bơm chân không, bán chân không) và lên nước trong thời gian bình thường.

4) Nên mua máy bơm nước cũ hay máy bơm mới?

• Máy bơm nước cũ đã từng bơm hóa chất, nước thải khó biết trước; với nước ăn uống, thực phẩm, người mua thường chọn máy mới hoặc đầu bơm inox mới.
• Một số máy cũ có giá chỉ thấp hơn máy mới cùng công suất không đáng kể; nên so sánh giá trước khi quyết định.
• Bơm chạy 8–12 giờ/ngày: tiền điện chênh do hiệu suất thấp có thể lớn hơn phần tiết kiệm lúc mua sau 1–3 năm.

5) Ứng dụng phù hợp của máy bơm nước cũ

• Máy bơm nước cũ bơm thoát nước công trình, hạ mực nước hố móng, tầng hầm đang thi công.
• Máy bơm cũ giá rẻ tưới tiêu theo mùa, bơm ao, thay nước ao nuôi.
• Máy bơm ly tâm 3 pha cũ cho xưởng, bơm tuần hoàn, làm mát, rửa nguyên liệu.
• Máy bơm nước chạy xăng cũ cho nơi không có điện, chống úng, chữa cháy rừng, tưới rẫy.
• Bơm dự phòng cho hệ thống chính để thay ngay khi bơm chính hỏng.

6) Ưu điểm khi mua máy bơm nước cũ đúng cách

• Tiết kiệm 40–70% chi phí đầu tư cho bơm công suất lớn dùng ngắn hạn.
• Chủ động kiểm tra kỹ thuật bằng số liệu: cách điện, dòng điện, áp xả, nên tránh được máy hỏng ngầm.
• Dễ bán lại sau khi kết thúc công trình nếu máy còn tốt.
• Có thể nâng cấp: thay vòng bi, phớt, cánh mới cho máy cũ còn vỏ tốt, chi phí thường 10–25% giá máy mới.

Xem thêm: máy bơm nước, máy bơm nước 3 pha, máy bơm nước inox, máy bơm nước Teco, sửa chữa bơm hút chân không, kỹ thuật máy bơm nước, motor máy bơm nước, máy bơm nước công nghiệp, máy bơm nước gia đình, máy bơm nước nông nghiệp.

7) Câu hỏi thường gặp về máy bơm nước cũ

a) Dành cho người đang khảo giá, sắp mua máy bơm nước cũ

• Máy bơm nước cũ giá bao nhiêu? Giá trung bình thị trường Việt Nam: bơm gia đình cũ 125–370W khoảng 300.000–1.000.000 đồng; bơm ly tâm 3 pha cũ 2,2–7,5kW khoảng 30–60% giá mới tùy hãng và tình trạng; máy bơm xăng cũ khoảng 40–60% giá mới.
• Máy bơm cũ hàng Nhật bãi có đáng mua không? Vỏ gang, motor dây đồng thường tốt nhưng cần xem điện áp, tần số (nhiều máy 200V/60Hz), đo cách điện và chạy thử; máy đã quấn lại hoặc thay ruột thì giá trị thấp hơn nhiều.
• Nên mua máy bơm 1 pha hay 3 pha cũ? Bơm 3 pha cũ ít hỏng vặt hơn (không có tụ), dòng điện thấp và dễ gắn biến tần; nhà chỉ có điện 1 pha thì chọn bơm 1 pha hoặc dùng biến tần vào 1 pha 220V ra 3 pha 220V cho motor đấu tam giác (tới khoảng 2,2kW).
• Mua máy bơm cũ cần mang theo dụng cụ gì? Ampe kìm, đồng hồ đo điện trở, đồng hồ megaohm (nếu có), đồng hồ áp suất 0–10 bar, dây điện và CB để chạy thử tại chỗ.
• Máy bơm chìm, bơm hỏa tiễn cũ có nên mua? Rủi ro cao hơn bơm đặt cạn vì khó kiểm tra phớt, cách điện motor chìm; cần đo cách điện trên khoảng 5 MΩ và chạy thử trong thùng nước trước khi mua.

b) Dành cho người đã mua, cần hướng dẫn lắp đặt, đấu điện, sử dụng

• Lắp máy bơm nước cũ cần thay gì trước? Nên thay vòng bi, phớt cơ khí và gioăng (chi phí nhỏ so với giá máy), vệ sinh buồng bơm, kiểm tra cánh; lắp mới rọ lọc, van một chiều, rắc co ở hai đầu bơm.
• Đấu điện máy bơm 3 pha cũ thế nào cho đúng? Đọc nhãn: motor 220/380V đấu sao (Y) với lưới 380V; motor 380/660V đấu tam giác (Δ) với lưới 380V. Chọn CB khoảng 1,5–2 lần dòng định mức, relay nhiệt cài bằng dòng nhãn, nối đất vỏ.
• Máy bơm cũ mất nhãn thì xác định công suất ra sao? Đo dòng khi chạy đúng tải và tra bảng dòng theo công suất; đếm cỡ trục, khung motor (ví dụ khung 90 thường 1,5–2,2kW 2 cực) để ước tính; chạy thử đo áp xả để biết cột áp.
• Kiểm tra chiều quay bơm cũ 3 pha thế nào? Bật nhấp và so với mũi tên trên đầu bơm; nếu mũi tên đã mất, chạy cả hai chiều và giữ chiều cho áp xả cao hơn.
• Chạy máy bơm nước cũ lần đầu cần lưu ý gì? Mồi đầy nước, khởi động với van xả mở một phần, theo dõi dòng điện và nhiệt độ motor trong 30 phút đầu; dòng vượt nhãn hoặc motor nóng nhanh thì dừng kiểm tra.

c) Dành cho người gặp lỗi do dùng sai cách, cần cách khắc phục hoặc giải pháp tiết kiệm chi phí

• Máy bơm cũ mua về bị rò điện, mát vỏ thì xử lý thế nào? Ngắt điện ngay, đo cách điện; ẩm thì sấy motor ở 60–80°C vài giờ rồi đo lại; cách điện vẫn thấp thì quấn lại hoặc thay motor. Luôn nối đất và dùng CB chống giật.
• Bơm cũ chạy yếu, không đủ áp như nhãn là do đâu? Cánh và vòng mòn mòn, motor 60Hz chạy lưới 50Hz, quay ngược chiều, ống hút rò. Thay cánh, vòng mòn hoặc dùng biến tần chạy 60Hz nếu motor và bơm cho phép.
• Máy bơm cũ chảy nước ở trục sau vài ngày dùng thì sửa sao? Phớt cơ khí đã lão hóa; thay phớt đúng cỡ trục (giá trung bình thị trường Việt Nam khoảng 50.000–300.000 đồng tùy cỡ) trước khi nước vào vòng bi và cuộn dây.
• Motor bơm cũ nóng, nhảy relay nhiệt là lỗi gì? Cuộn dây quấn lại kém, chạm vòng, vòng bi kẹt, điện áp thấp hoặc lệch pha. Đo dòng từng pha, đo điện trở cuộn dây; vòng bi kẹt thì thay, cuộn dây lỗi thì quấn lại đúng kỹ thuật.
• Có cách nào để máy bơm cũ chạy tiết kiệm và bền hơn? Thay vòng bi, phớt, cánh mòn để khôi phục hiệu suất; chọn đúng điểm làm việc; dùng biến tần cho bơm chạy nhiều giờ; nếu bơm chạy liên tục nhiều năm, so sánh tiền điện chênh lệch với giá máy mới để quyết định.