Motor Cửa Cuốn: Cấu Tạo, Cách Chọn Công Suất Và Sửa Lỗi Thường Gặp

Motor cửa cuốn (động cơ cửa cuốn, bộ tời cửa cuốn) là motor điện có phanh và hộp giảm tốc, kéo trục lô cuốn để đóng mở cửa bằng điều khiển từ xa hoặc nút bấm, có xích kéo tay khi mất điện. Chọn motor cửa cuốn theo loại cửa và khối lượng cửa: motor xích 300kg cho cửa dưới khoảng 12m², 500kg cho 12–20m², 800kg cho 20–30m², 1.000kg cho cửa lớn hơn; motor ống cho cửa nhỏ dưới khoảng 12m².

1) Motor cửa cuốn là gì, gồm những loại nào

Motor cửa cuốn là bộ truyền động điện giúp cửa cuốn nâng hạ tự động. Bộ tời gồm motor, phanh điện từ, hộp giảm tốc và cơ cấu kéo tay khẩn cấp; điều khiển bằng remote trong khoảng 20–30m, nút bấm trên tường hoặc ứng dụng điện thoại với bộ điều khiển thông minh.

• Motor cửa cuốn xích kéo: đặt bên cạnh hoặc phía trên lô cuốn, truyền lực qua nhông xích; phổ biến nhất cho cửa khe thoáng, cửa cuốn Đài Loan, cửa công nghiệp.
• Motor cửa cuốn ống: motor nằm trong lòng trục lô cuốn, gọn, thẩm mỹ, cho cửa nhỏ và trung bình.
• Motor cửa cuốn tấm liền: cho cửa tấm liền nhẹ, thường lắp ở đầu trục.
• Motor DC 24V: hay dùng cho cửa cuốn khe thoáng loại cao cấp, chạy êm, dễ kết hợp bộ lưu điện.

2) Cấu tạo motor cửa cuốn

• Động cơ điện: stato quấn dây tạo từ trường quay, roto lồng sóc; motor AC 1 pha 220V có tụ, hoặc motor DC 24V.
• Phanh điện từ: nam châm điện hút má phanh (bố thắng) ra khi motor chạy; khi mất điện lò xo đẩy má phanh ép lại giữ cửa đứng yên.
• Hộp giảm tốc: giảm tốc độ motor xuống tốc độ trục lô phù hợp, tăng lực nâng; trên motor xích hộp giảm tốc nằm liền thân motor.
• Bộ hành trình (công tắc giới hạn): dừng cửa ở điểm trên và điểm dưới đã cài.
• Bộ điều khiển: hộp nhận tín hiệu remote, rơ le lên, xuống, dừng; có thể thêm cảm biến vật cản, đèn báo, còi.
• Bộ kéo tay khẩn cấp: xích hoặc tay quay mở cửa khi mất điện.

3) Sơ đồ mạch điều khiển motor cửa cuốn

Hộp nhận tín hiệu cửa cuốn AC phổ biến có 6 dây: 2 dây nguồn 220V, dây lên, dây xuống, dây chung (lửa) và dây dừng (duy trì). Rơ le lên và rơ le xuống là rơ le thường mở, cấp điện cho cuộn dây tương ứng của motor; mạch dừng nối qua tiếp điểm thường đóng hoặc thường mở tùy dòng motor. Màu dây khác nhau giữa các hãng, cần đối chiếu sơ đồ đi kèm hộp nhận trước khi đấu.

• Ngắt CB trước khi đấu dây; dùng dây 1,5mm² cho motor AC đến khoảng 800kg.
• Nhấn lên mà cửa đi xuống thì đổi chỗ dây lên và dây xuống.
• Cài lại hành trình trên, dưới sau khi thay motor hoặc thay hộp nhận.

4) Chọn công suất motor cửa cuốn

Khối lượng cửa quyết định loại motor: cửa khe thoáng nhôm nặng khoảng 10–16kg/m², cửa cuốn thép khoảng 8–12kg/m², cửa tấm liền nhẹ hơn. Chọn sức nâng dư khoảng 20–30% so với khối lượng cửa để motor không chạy sát giới hạn.

• Bảng là khoảng phổ biến, sức nâng thực tế theo nhà sản xuất motor.
• Motor ống ghi theo momen Nm, không phải kg.
• Motor AC có bảo vệ nhiệt, chạy liên tục khoảng 4–8 phút sẽ tự ngắt cho nguội.

a) Motor xích kéo

Motor xích dễ bảo trì, thay thế, lực nâng lớn, dùng rộng rãi cho cửa cuốn công nghiệp và dân dụng. Cửa tấm liền đơn, đôi nếu chuyển sang motor xích chỉ cần loại 300kg, nhưng phải thay lô trục cho phù hợp.

b) Motor cửa tấm liền

Cửa tấm liền nhẹ hơn cửa khe thoáng nhiều; nhiều nhà vẫn kéo tay. Motor tấm liền đơn khoảng 1/4HP cho cửa dưới 12m², tấm liền đôi khoảng 1/2HP cho cửa từ 12m² trở lên.

c) Motor ống

Motor ống nằm trong trục, tiết kiệm diện tích trần, dùng cho cửa nan thoáng cỡ nhỏ khoảng 4–12m². Hạn chế là công suất nhỏ, khó bảo trì và giá cao hơn motor xích cùng tải.

d) Motor cửa cuốn công nghiệp, cửa tốc độ cao

Cửa cuốn kho xưởng, cửa nhà xe cỡ lớn dùng motor 3 pha 380V gắn motor giảm tốc có thắng hoặc hộp giảm tốc trục âm; motor 3 pha 0,75kW dòng khoảng 2A, 1,5kW khoảng 3,5A ở 380V. Cửa tốc độ cao (cửa cuốn nhanh) dùng motor chạy biến tần hoặc servo để tăng tốc, giảm tốc êm và dừng chính xác.

5) Lỗi thường gặp và cách sửa motor cửa cuốn tại nhà

• Motor không chạy: mất nguồn, lỏng giắc cắm ở motor hoặc hộp điều khiển, CB nhảy, motor đang tự ngắt nhiệt; nếu có điện mà không chạy thì kiểm tra rơ le và tụ.
• Cửa không dừng khi gặp vật cản: cảm biến đảo chiều hỏng, ray chữ U bẩn, hỏng chốt tiếp điểm hoặc rơ le đáy; vệ sinh ray, thay cảm biến, kiểm tra tiếp điểm.
• Bấm remote lúc được lúc không: remote yếu pin, giắc tiếp xúc kém, hộp nhận ẩm nước; thay pin, sấy khô hộp nhận, siết lại đầu nối.
• Mở lên rồi cửa tự trôi xuống: phanh mòn má hoặc cuộn phanh hỏng; chỉnh hoặc thay má phanh, cuộn phanh cùng loại.
• Cửa cuốn bị kẹt, lệch nan: lắp đặt không cân, đầu cao đầu thấp làm nan dồn về một bên; gỡ nan, cân chỉnh lại, tra mỡ ray.
• Có tín hiệu nhưng motor không chạy: rơ le trên motor hoặc hộp điều khiển hỏng; thay rơ le đúng loại.
• Motor kêu ù, chạy yếu: tụ motor giảm điện dung, điện áp thấp, cửa quá nặng so với motor; thay tụ đúng µF, kiểm tra điện áp khi chạy.

a) An toàn khi sửa motor cửa cuốn

• Ngắt CB và kiểm tra bằng bút thử điện trước khi tháo dây.
• Hạ cửa xuống hết hoặc chèn chắc trước khi tháo phanh, tháo motor; cửa nặng có thể rơi tự do.
• Đeo găng tay, kính bảo hộ; dùng thang chắc chắn khi làm trên cao.
• Lỗi phần phanh, lò xo cân bằng, cửa công nghiệp lớn nên để thợ có kinh nghiệm xử lý.

6) Ứng dụng của motor cửa cuốn

• Motor cửa cuốn xích cho nhà phố, cửa hàng, gara ô tô, cửa cuốn khe thoáng, cửa cuốn Đài Loan.
• Motor cửa cuốn ống cho cửa sổ cuốn, cửa nan nhôm nhỏ, cửa ban công, cửa ki-ốt.
• Motor cửa cuốn tấm liền cho cửa nhà kho nhỏ, cửa phụ.
• Motor cửa cuốn công nghiệp 3 pha cho kho xưởng, nhà máy, bãi xe, cửa chống cháy.
• Motor DC 24V kèm bộ lưu điện cho cửa cuốn cần mở khi mất điện.
• Motor giảm tốc có phanh cho cửa trượt, cổng lùa, cửa nâng hàng tự chế.

Với cửa trượt, cổng lùa, cửa nâng tự chế, có thể tham khảo thêm motor giảm tốc 1 pha chân đế GHC, mặt bích GVC.

7) Ưu điểm và hạn chế của các loại motor cửa cuốn

a) Ưu điểm

• Motor xích lực nâng lớn, dễ thay thế, dễ sửa, giá linh kiện thấp.
• Motor ống gọn, đẹp, không lộ thiết bị.
• Phanh điện từ giữ cửa chắc khi dừng và khi mất điện.
• Điều khiển từ xa, hẹn giờ, kết nối điện thoại tiện lợi.

b) Hạn chế

• Motor AC chạy liên tục lâu sẽ tự ngắt nhiệt, không hợp cửa đóng mở quá dày.
• Motor ống khó bảo trì, công suất nhỏ, giá cao hơn.
• Hộp nhận tín hiệu dễ hỏng khi ẩm, sét lan truyền.
• Khi mất điện phải kéo tay nếu không có bộ lưu điện.

8) Câu hỏi thường gặp về motor cửa cuốn

• Cửa cuốn 15m² dùng motor bao nhiêu kg? Cửa khe thoáng 15m² nặng khoảng 150–240kg, thường dùng motor xích 500kg để còn dư lực. Cửa cuốn thép nhẹ cùng diện tích có thể dùng motor 300kg nếu cửa dưới khoảng 200kg.
• Motor cửa cuốn xích và motor ống khác nhau thế nào? Motor xích đặt ngoài trục, lực lớn, dễ sửa, giá linh kiện thấp; motor ống nằm trong trục, gọn và thẩm mỹ nhưng lực nhỏ, khó bảo trì, hợp cửa dưới khoảng 12m².
• Motor cửa cuốn AC và DC nên chọn loại nào? Motor AC 220V giá thấp, lực mạnh, phổ biến; motor DC 24V chạy êm, khởi động và dừng mềm, kết hợp lưu điện dễ hơn nhưng giá cao hơn. Cửa công nghiệp lớn thường dùng AC hoặc 3 pha.
• Đấu dây hộp nhận tín hiệu cửa cuốn 6 dây thế nào? Hai dây nguồn vào 220V, dây chung nối điểm chung motor, dây lên và dây xuống nối hai cuộn dây motor, dây dừng nối mạch duy trì. Màu dây tùy hãng, đối chiếu sơ đồ in trên hộp nhận; đảo dây lên và xuống nếu cửa chạy ngược.
• Thay motor cửa cuốn mới có phải cài lại hành trình không? Có. Sau khi lắp, chạy cửa xuống vị trí thấp nhất cài điểm dưới, chạy lên vị trí mong muốn cài điểm trên bằng vít chỉnh hoặc nút cài trên motor; chạy thử vài lần cả hai chiều.
• Dây điện và CB cho motor cửa cuốn chọn thế nào? Motor AC 300–800kg dòng khoảng 2,5–8A, dùng dây đôi 1,5mm² (2,5mm² nếu dây dài trên 20m) và CB riêng 10–16A. Nên có tiếp địa cho vỏ motor và chống sét lan truyền cho hộp nhận.
• Cửa cuốn kéo lên rồi tự trôi xuống là do đâu? Thường do má phanh mòn, khe hở phanh lớn hoặc cuộn hút phanh bị kẹt không nhả về; cũng có thể do cửa nặng hơn sức giữ của motor. Chỉnh khe hở phanh, thay má phanh; motor quá nhỏ so với cửa thì đổi motor lớn hơn.
• Motor cửa cuốn chạy một lúc rồi dừng, để nguội lại chạy là lỗi gì? Đó là bảo vệ nhiệt của motor AC tác động do chạy liên tục quá lâu hoặc cửa quá nặng, kẹt ray. Giảm số lần đóng mở liên tiếp, vệ sinh tra mỡ ray, kiểm tra cửa có bị cạ, lệch không.
• Remote cửa cuốn không ăn, phải làm sao? Thay pin remote, kiểm tra đèn báo hộp nhận, học lại mã remote theo hướng dẫn của hộp nhận. Hộp nhận ẩm nước, cháy do sét thì sấy khô hoặc thay hộp mới cùng loại.
• Motor cửa cuốn kêu ù nhưng không quay khắc phục thế nào? Tắt ngay để tránh cháy cuộn dây; kiểm tra tụ khởi động (thay tụ cùng µF và điện áp), phanh có nhả không, cửa có bị kẹt cơ khí không, điện áp có sụt dưới khoảng 190V không.
• Mất điện làm sao mở cửa cuốn? Kéo xích tay hoặc dây nhả phanh để quay lô cuốn bằng tay; cửa có bộ lưu điện thì vẫn bấm remote được trong vài lần đến vài chục lần tùy dung lượng ắc quy.
• Bộ lưu điện cửa cuốn chọn thế nào? Chọn lưu điện cùng điện áp và công suất phù hợp motor (ví dụ motor AC 300–500kg dùng lưu điện khoảng 600–1.000W). Ắc quy lưu điện thường cần thay sau khoảng 2–3 năm.
• Motor cửa cuốn hỏng nên sửa hay thay mới? Hỏng tụ, rơ le, hộp nhận, má phanh thì sửa với chi phí thấp. Cháy cuộn dây, vỡ bánh răng hộp số motor xích nhỏ thì thay motor mới thường nhanh và rẻ hơn quấn lại.
• Có thể dùng motor cửa cuốn loại phổ thông thay cho motor của hãng không? Được nếu cùng kiểu lắp (xích hay ống), cùng sức nâng, cùng bước xích và kích thước bích lắp. Motor phổ thông giá thấp hơn, hợp cửa ít đóng mở; cửa đóng mở nhiều lần mỗi ngày nên chọn motor có sức nâng dư hơn.

Nội Dung Có Thể Bạn Quan Tâm:

• Motor Giảm Tốc 1 Pha, Tốc Độ, Chất Lượng Và Ứng Dụng
• Hộp Giảm Tốc Cốt Âm Mặt Bích, Kích Cỡ Thông Dụng
• Tư liệu về giảm tốc 1 pha 220v
• Bản vẽ motor giảm tốc mini
• Bộ điều chỉnh tốc độ motor điện 3 pha, 1 pha
• Hộp Giảm Tốc Băng Tải: Cấu Tạo, Ứng Dụng, Thông Số Kỹ Thuật Và Cách Lựa chọn
• Hướng Dẫn Các Bước Tháo Lắp Hộp Giảm Tốc