Hộp Giảm Tốc Tailong - Hộp Số Tailong ZQ: Thông Số, Cách Chọn, Ứng Dụng
Hộp giảm tốc Tailong là hộp số công nghiệp do Jiangsu Tailong Decelerator Machinery (Giang Tô, Trung Quốc) sản xuất, nổi bật nhất ở Việt Nam là dòng bánh răng trụ ZQ dùng cho cầu trục, tời, thang chở hàng và máy nghiền, cùng các dòng ZD, ZL, ZS, hộp R, K. Chọn hộp giảm tốc Tailong ZQ theo size (250 – 1000), tỉ số truyền (thường 15 – 50), chế độ làm việc và công suất motor; 9 kiểu bố trí trục giúp lắp được nhiều dạng khung tời, cầu trục.
Nội dung
- 1) Hộp giảm tốc Tailong là gì?
- 2) Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc Tailong ZQ
- 3) Kiểu lắp đặt hộp giảm tốc Tailong
- 4) Phân loại hộp giảm tốc Tailong ZQ cẩu trục
- 5) Cách chọn hộp giảm tốc Tailong
- 6) Ứng dụng của hộp giảm tốc Tailong
- 7) Ưu điểm và nhược điểm của hộp giảm tốc Tailong
- 8) Giá hộp giảm tốc Tailong ZQ tham khảo
- 9) Lỗi thường gặp khi vận hành hộp giảm tốc Tailong
- 10) Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc Tailong
1) Hộp giảm tốc Tailong là gì?
Hộp giảm tốc Tailong (hộp số Tailong, Tailong gearbox) là thiết bị giảm tốc độ quay và tăng momen xoắn giữa motor và máy công tác. Hãng có dải sản phẩm rộng: hộp bánh răng trụ tải nặng (ZQ, ZQH, ZQA, ZD, ZDH, ZL, ZLH, ZS, ZSC, ZSCA), hộp bánh răng trụ – côn tiêu chuẩn kiểu R, K và hộp trục vít. Ở Việt Nam, tên Tailong gắn nhiều nhất với hộp ZQ cẩu trục.
- Vỏ gang đúc dày, bánh răng trụ răng nghiêng thép hợp kim.
- Trục vào (trục nhỏ, trục nhanh) và trục ra (trục chậm, trục chịu tải) song song.
- Truyền động từ motor qua khớp nối, dây curoa hoặc nhông xích.
2) Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc Tailong ZQ
- Size ZQ: 250, 350, 400, 500, 650, 750, 850, 1000 (số size là tổng khoảng cách tâm, mm).
- Tỉ số truyền ZQ 2 cấp: 8.23; 10.35; 12.64; 15.75; 20.49; 23.34; 31.5; 40.17; 48.57.
- Dòng ZQD (thêm cấp): tỉ số khoảng 65 đến 317.
- Hiệu suất 2 cấp: khoảng 94 – 96%.
3) Kiểu lắp đặt hộp giảm tốc Tailong
Hộp giảm tốc Tailong dòng ZQ, ZQH, ZQA có 9 kiểu lắp phổ biến:
- 1 trục vào, 1 trục ra: kiểu 1, 2, 3, 4.
- 1 trục vào, 2 trục ra: kiểu 5, 6, 7.
- 2 trục vào, 1 trục ra: kiểu 8.
- 2 trục vào, 2 trục ra: kiểu 9.

4) Phân loại hộp giảm tốc Tailong ZQ cẩu trục
Các dòng hộp giảm tốc cầu trục Tailong gồm ZQ, ZQH, ZD, ZDH, ZL, ZLH, ZSH, ZSC, ZSCA, dùng cho cầu trục, cẩu trục, hộp số tời, tời bò, thang chở hàng và thiết bị nâng hạ. Phổ biến nhất là ZQ kiểu Z (trục vào, trục ra khác phía):

a) Hộp giảm tốc Tailong ZQ350
- Khoảng cách tâm trục vào – trục ra: 350mm.
- Đường kính trục vào: 40mm; trục ra (trục trụ): 55mm.

b) Hộp giảm tốc Tailong ZQ400
- Khoảng cách tâm trục vào – trục ra: 400mm.
- Đường kính trục vào: 40mm; trục ra (trục trụ): 80mm.

c) Hộp giảm tốc Tailong ZQ500
- Khoảng cách tâm trục vào – trục ra: 500mm.
- Đường kính trục vào: 50mm; trục ra (trục trụ): 80mm.

d) Hộp giảm tốc Tailong ZQ650
- Khoảng cách tâm trục vào – trục ra: 650mm.
- Đường kính trục vào: 60mm; trục ra (trục trụ): 110mm.

e) Hộp giảm tốc Tailong ZQ750
- Khoảng cách tâm trục vào – trục ra: 750mm.
- Đường kính trục vào: 60mm; trục ra (trục trụ): 110mm.
- Tổng ngang: 900mm; tổng dài: 1450mm.

5) Cách chọn hộp giảm tốc Tailong
a) Chọn tỉ số truyền và tốc độ trục ra
Tỉ số dùng nhiều nhất cho tời và cầu trục là 15 – 50. Motor 4 cực dùng phổ biến nhất, sau đó đến 6 cực và 8 cực:
| Tỉ số ZQ | Motor 4 cực 1450 vòng/phút | Motor 6 cực 960 vòng/phút | Motor 8 cực 720 vòng/phút |
|---|---|---|---|
| 15.75 | 92 | 61 | 46 |
| 20.49 | 71 | 47 | 35 |
| 23.34 | 62 | 41 | 31 |
| 31.5 | 46 | 30.5 | 23 |
| 40.17 | 36 | 24 | 18 |
| 48.57 | 30 | 20 | 15 |
b) Chọn công suất theo chế độ làm việc
Mỗi tỉ số truyền của hộp ZQ có 4 chế độ làm việc: nhẹ, vừa, nặng và rất nặng; chế độ càng nặng (chạy nhiều giờ, đóng ngắt nhiều lần) thì công suất motor cho phép trên cùng size càng giảm. Tra công suất theo bảng sau:

- Cơ cấu nâng cầu trục thường tính ở chế độ nặng; cơ cấu di chuyển xe con có thể tính ở chế độ vừa.
- Momen tại tang tời = tải (kg) × 9.81 × bán kính tang (m).
- Công suất tời (kW) ≈ tải (kg) × 9.81 × tốc độ cáp (m/phút) / (60.000 × 0.85).
c) Motor, dòng điện và biến tần đi kèm
Hộp Tailong ZQ thường ghép motor 3 pha 380V (motor cầu trục YZR, YZ hoặc motor có phanh), tời mini có thể dùng motor 1 pha 220V công suất nhỏ (tối đa 7.5kW).
| Công suất motor | Dòng 3 pha 380V (A) | CB tham khảo | Biến tần tham khảo |
|---|---|---|---|
| 3kW | khoảng 6.8 | 16A | 4kW |
| 5.5kW | khoảng 11.7 | 25A | 7.5kW |
| 7.5kW | khoảng 15.6 | 32A | 11kW |
| 11kW | khoảng 22.5 | 40 – 50A | 15kW |
| 15kW | khoảng 30 | 63A | 18.5kW |
| 22kW | khoảng 43 | 80 – 100A | 30kW |
- Cơ cấu nâng chạy biến tần chọn lớn hơn motor 1 cấp, có điện trở hãm khi hạ tải.
- Motor rotor dây quấn YZR dùng điện trở khởi động thay cho biến tần ở nhiều cầu trục cũ.
6) Ứng dụng của hộp giảm tốc Tailong
- Hộp giảm tốc Tailong ZQ cho cơ cấu nâng và di chuyển cầu trục, cổng trục, cẩu trục nhà xưởng. Xem thêm hộp số giảm tốc cầu trục.
- Hộp số Tailong cho tời kéo, tời bò, tời kéo tàu, hộp số máy tời nâng vật liệu xây dựng.
- Hộp giảm tốc Tailong cho thang máy chở hàng, thang nâng ô tô, bàn nâng.
- Hộp số Tailong ZD, ZL cho máy nghiền, băng tải, máy trộn ngành xi măng, khai khoáng.
- Hộp giảm tốc Tailong cho máy móc thực phẩm, hóa chất, gốm sứ: máy trộn, máy ép, máy cắt, bơm.
7) Ưu điểm và nhược điểm của hộp giảm tốc Tailong
a) Ưu điểm
- Hộp giảm tốc Tailong ZQ chịu tải nặng, va đập tốt, hiệu suất khoảng 94 – 96%.
- Kích thước lắp theo tiêu chuẩn ZQ chung, thay lẫn được với hộp ZQ hãng khác cùng size.
- 9 kiểu bố trí trục, có bản 2 trục ra, 2 trục vào cho cầu trục dẫn động 2 phía.
- Giá hợp lý so với hộp châu Âu, phụ tùng bánh răng, vòng bi dễ tìm.
- Vận hành ổn định, răng nghiêng ít ồn, dễ bảo dưỡng.
b) Nhược điểm
- Không tự hãm, cơ cấu nâng cần phanh riêng.
- Kích thước, trọng lượng lớn so với hộp hành tinh, cyclo cùng momen.
- Chất lượng giữa các lô hàng có thể chênh lệch, cần kiểm tra khi nhận hàng.
8) Giá hộp giảm tốc Tailong ZQ tham khảo
| Size Tailong ZQ | Giá trung bình thị trường Việt Nam |
|---|---|
| ZQ250 | khoảng 5.500.000 – 6.300.000 đ |
| ZQ350 | khoảng 6.300.000 – 7.400.000 đ |
| ZQ500 | khoảng 13.200.000 – 15.400.000 đ |
| ZQ650 | khoảng 25.900.000 – 31.000.000 đ |
| ZQ750 | khoảng 34.000.000 – 41.000.000 đ |
| ZQ850 | khoảng 55.600.000 – 66.700.000 đ |
| ZQ1000 | khoảng 84.500.000 – 101.400.000 đ |
- Giá biến động theo giá thép, tỉ giá và kiểu bố trí trục.
- Hộp 2 trục ra, trục ra dạng bánh răng (ZQH) giá cao hơn bản trục trụ.
9) Lỗi thường gặp khi vận hành hộp giảm tốc Tailong
- Nóng trên khoảng 80°C: thiếu dầu, dầu sai độ nhớt hoặc chạy chế độ nặng hơn mức đã chọn.
- Kêu, gằn theo chu kỳ: vòng bi côn mòn, khe hở ổ bi chỉnh sai, răng mẻ.
- Chảy dầu mặt ghép, phớt: keo làm kín hỏng, phớt chai, nút thông hơi tắc.
- Tải trôi khi dừng: hộp không tự hãm; phanh motor mòn bố hoặc khe hở lớn.
Xem thêm các mẫu hộp giảm tốc và motor giảm tốc khác được dùng nhiều nhất dưới đây:
10) Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc Tailong
- Hộp giảm tốc Tailong ZQ, ZQH, ZQA khác nhau thế nào? ZQ có trục ra dạng trục trụ (trục đặc có then); ZQH có đầu trục ra dạng bánh răng (khớp răng) để nối trực tiếp với tang; ZQA là biến thể kết cấu cải tiến cùng dải size. Kích thước tâm trục và tỉ số tương đương nhau.
- Cầu trục 5 tấn dùng hộp Tailong ZQ size bao nhiêu? Cơ cấu di chuyển cầu trục 5 tấn thường dùng ZQ250 – ZQ350; cơ cấu nâng phụ thuộc palang, tang và tốc độ nâng, phổ biến ZQ400 – ZQ500 với motor khoảng 7.5 – 13kW; cần tra bảng công suất theo đúng tỉ số và chế độ làm việc.
- Tỉ số hộp Tailong ZQ chọn 40.17 hay 48.57? Với motor 4 cực, 40.17 cho trục ra khoảng 36 vòng/phút, 48.57 khoảng 30 vòng/phút; tang 300mm cho tốc độ cáp tương ứng khoảng 34 và 28 m/phút. Tỉ số cao hơn cho lực kéo lớn hơn khoảng 20% trên cùng motor.
- Giá hộp giảm tốc Tailong ZQ500 khoảng bao nhiêu? Giá trung bình thị trường Việt Nam khoảng 13.200.000 – 15.400.000 đ cho bản trục trụ tiêu chuẩn, chưa gồm motor.
- Hộp Tailong ZQ mới dùng dầu gì, châm bao nhiêu? Dầu bánh răng công nghiệp ISO VG 150 – 220 (môi trường nóng, tải nặng dùng VG 220 – 320), châm đến vạch giữa mắt thăm dầu; thay lần đầu sau khoảng 300 – 500 giờ chạy, sau đó khoảng 6 tháng đến 1 năm tùy điều kiện.
- Đấu điện motor cầu trục kéo hộp Tailong như thế nào? Dùng bộ đảo chiều 2 contactor có khóa liên động, motor 3 pha đấu sao (motor 220/380V) hoặc tam giác (motor 380/660V) ở lưới 380V; cuộn phanh đấu để mở khi motor có điện và đóng ngay khi mất điện.
- Căn chỉnh khi lắp hộp Tailong với motor và tang thế nào? Đặt hộp trên bệ phẳng, căn đồng tâm khớp nối với sai lệch dưới khoảng 0.1 – 0.2mm, siết bulông chân đều; trục ra nối tang bằng khớp răng hoặc then đúng kích thước.
- Vì sao hộp giảm tốc Tailong nóng nhanh khi cầu trục chạy liên tục? Tần suất đóng ngắt và thời gian chạy vượt chế độ làm việc đã chọn, dầu thiếu hoặc quá đặc; đo dòng motor và nhiệt độ vỏ, nếu chạy liên tục có thể cần size lớn hơn hoặc chọn theo chế độ nặng.
- Hộp Tailong kêu lạch cạch khi đổi chiều có sao không? Tiếng va nhẹ khi đổi chiều do khe hở răng là bình thường; tiếng gõ mạnh, rơ trục ra lớn cho thấy răng hoặc then đã mòn, cần mở nắp kiểm tra.
- Hộp giảm tốc Tailong bị chảy dầu xử lý thế nào? Kiểm tra nút thông hơi, châm dầu đúng vạch, thay phớt trục theo kích thước in trên phớt cũ, làm lại keo làm kín mặt ghép nếu rò ở mặt ghép.
- Tải bị trôi khi cầu trục dừng phải làm sao? Chỉnh khe hở phanh motor (thường khoảng 0.5 – 1mm), thay bố phanh mòn, kiểm tra điện áp cuộn phanh; hộp ZQ không tự hãm nên phanh là bộ phận giữ tải chính.
- Hộp Tailong mòn bánh răng có sửa được không? Được; bánh răng ZQ theo kích thước tiêu chuẩn nên có thể thay từng cặp, kèm vòng bi và phớt, chi phí thường khoảng 30 – 50% giá hộp mới với size 500 trở lên.
- Có thể thay hộp Tailong bằng hộp ZQ hãng khác để tiết kiệm không? Được nếu cùng size, cùng tỉ số và cùng kiểu bố trí trục; kích thước lắp ZQ theo chuẩn chung nên thay lẫn được, giá giữa các hãng chênh khoảng 10 – 30%.
- Công trình tạm có thể dùng hộp Tailong cũ không? Có thể; kiểm tra độ rơ trục, tiếng kêu khi quay tay, màu dầu và vết nứt vỏ. Hộp cũ còn tốt thường có giá khoảng 40 – 60% hàng mới.
- Chọn size hộp Tailong vừa đủ để tiết kiệm thế nào? Xác định đúng chế độ làm việc thực tế: cơ cấu chạy ít giờ, ít đóng ngắt tính ở chế độ vừa sẽ cho phép công suất cao hơn trên cùng size, có thể giảm một cấp size so với tính theo chế độ nặng.












