Motor TPG - Motor Giảm Tốc TPG Đài Loan: Phân Loại, Thông Số, Cách Chọn

Motor TPG là dòng motor giảm tốc Đài Loan gồm motor giảm tốc trục thẳng (GH chân đế, GV mặt bích), motor trục vít trục vuông góc, motor giảm tốc mini và motor điều tốc, công suất phổ biến 0,1–3,7 kW, dòng tải nặng tới khoảng 15 kW. Động cơ giảm tốc TPG dùng cho băng tải, máy khuấy, máy trộn, máy đóng gói và cơ cấu nâng hạ. Chọn motor TPG theo momen tải, tốc độ trục ra, kiểu trục (thẳng hay vuông góc) và điện áp 1 pha 220V hoặc 3 pha 380V.

1) Motor TPG là gì? Cấu tạo motor giảm tốc TPG

Motor giảm tốc TPG là cụm motor giảm tốc liền khối gồm motor điện cảm ứng và hộp giảm tốc bánh răng hoặc trục vít.

a) Các bộ phận chính

• Trục chủ động là trục motor, đầu trục có răng ăn khớp với cấp bánh răng đầu tiên.
• Trục truyền động mang tải ở hộp giảm tốc (trục ra), đặt trên vòng bi cỡ lớn.
• Vỏ hộp số bằng nhôm hoặc gang, phốt chặn dầu, mỡ hoặc dầu bôi trơn.
• Hộp cực điện (cầu đấu) và dây đấu điện 3 pha hoặc 1 pha có tụ.

b) Đọc tem motor giảm tốc TPG

Tem ghi ký hiệu GH (chân đế) hoặc GV (mặt bích), Ratio là tỉ số truyền (số lần giảm tốc), công suất, điện áp, dòng định mức và mã số xuất xưởng.

2) Phân loại motor TPG

a) Motor TPG trục thẳng vỏ nhôm

• Công suất 0,1 kW tới 3,7 kW
• Đường kính trục ra 18, 22, 28, 32, 40 mm
• Momen trục ra tùy cỡ hộp, cỡ lớn đạt khoảng 200–500 Nm
• Gọn nhẹ, tiện lắp trên cao, hợp băng tải, máy in, máy đóng gói

b) Motor giảm tốc TPG trục thẳng vỏ gang

Đầu hộp giảm tốc bằng gang, nặng hơn, cứng vững, giảm rung khi làm việc trong môi trường có rung động và va đập như máy nghiền, máy trộn, máy cắt.

c) Motor TPG trục vít trục vuông góc

• Công suất thông dụng 0,37 kW (0,5HP) tới 4 kW
• Đường kính trục âm 14, 18, 25, 35, 42, 50 mm
• Trục ra vuông góc với trục motor, gọn chiều dài, có khả năng tự hãm ở tỉ số lớn

d) Motor TPG tải trung

Momen trục ra dưới khoảng 1000 Nm, dùng cho băng tải, máy kéo, máy nâng tải trọng dưới khoảng 1 tấn.

e) Motor TPG tải nặng

• Cơ cấu nâng, kéo tải trọng khoảng 1,5 tới 4 tấn
• Đường kính trục khoảng 35, 45, 50, 60, 70 tới 90 mm
• Công suất motor đi kèm 3 kW tới 15 kW

Cấu tạo trong của hộp giảm tốc TPG:

f) Motor TPG liền motor mini

Kết hợp motor nhỏ dưới 400W với hộp số NMRV size 30, 40, 50; đường kính trục ra thường 11 mm, 15 mm. Các công suất 60W, 90W, 120W, 140W, 250W, 370W có kích thước tương đương dòng motor giảm tốc IRV trục ra vuông góc (trục ra 14, 15, 17, 20, 22, 30 mm):

g) Motor TPG thay đổi tốc độ

Dùng bộ điều tốc cơ khí: vặn núm điều chỉnh, tốc độ trục ra thay đổi trong khoảng 5–200 vòng/phút. Motor TPG 3 pha cũng có thể chỉnh tốc độ bằng biến tần.

3) Thông số điện: dòng điện, điện áp, biến tần motor TPG

• Số ampe là mức tham khảo phổ biến của motor 4 cực; dòng chính xác đọc trên tem.
• Motor 3 pha 220V dùng biến tần 1 pha vào 220V, 3 pha ra 220V (thường tới 2,2 kW).
• Motor 1 pha có tụ không chạy với biến tần thông dụng.
• Chạy biến tần dưới khoảng 20Hz lâu dài, quạt đuôi motor làm mát yếu đi.

4) Cách chọn motor TPG

a) Tính tốc độ và momen

Tốc độ trục ra = 1400 (motor 4 cực) ÷ tỉ số truyền; motor 6 cực khoảng 930 vòng/phút. Momen trục ra ≈ 9550 × P (kW) ÷ tốc độ trục ra × hiệu suất (hộp bánh răng trụ khoảng 0,9; hộp trục vít khoảng 0,5–0,85). Ví dụ motor TPG 1,5 kW 4 cực tỉ số 1/40: khoảng 35 vòng/phút, khoảng 365–370 Nm với hộp bánh răng trụ.

b) Chọn kiểu hộp số

• Cần hiệu suất cao, chạy liên tục: hộp bánh răng trụ trục thẳng.
• Lắp nơi hẹp, cần trục vuông góc hoặc tự hãm: hộp trục vít.
• Tải nặng, va đập: hộp vỏ gang hoặc dòng tải nặng.
• Cần chỉnh tốc độ: biến tần cho motor 3 pha hoặc bộ điều tốc cơ khí.

c) So sánh motor TPG với các thương hiệu khác

5) Các dòng motor giảm tốc thay thế motor TPG

Số lượng motor TPG sẵn hàng tại Việt Nam hạn chế, nhiều tỉ số và công suất phải đặt. Các dòng tương đương thường dùng thay thế:

a) Motor giảm tốc tải nặng trục thẳng

b) Motor giảm tốc chân đế, mặt bích thông dụng

c) Motor giảm tốc cycloid

d) Motor giảm tốc đầu liền

6) Ứng dụng motor TPG

• Motor giảm tốc TPG trục thẳng cho băng tải con lăn, băng tải đóng gói, băng chuyền thực phẩm.
• Motor TPG trục vít cho cửa cuốn, cổng trượt, băng tải nghiêng, máy kéo nhẹ.
• Motor TPG tải nặng cho tời nâng, máy trộn bê tông, máy nghiền, máy cán.
• Motor TPG mặt bích GV cho máy khuấy bồn hóa chất, bồn xử lý nước thải, máy trộn thức ăn chăn nuôi.
• Motor TPG điều tốc cho máy in, máy dán nhãn, máy chiết rót cần chỉnh tốc độ.

7) Ưu điểm và nhược điểm motor TPG

a) Ưu điểm

• Đủ kiểu motor giảm tốc TPG trục thẳng, trục vuông góc, mini, tải nặng, điều tốc.
• Gia công bánh răng tốt, chạy êm, mẫu mã đẹp.
• Vỏ nhôm nhẹ cho tải vừa, vỏ gang cứng vững cho tải va đập.
• Giá trung bình, thấp hơn hàng châu Âu cùng công suất.

b) Nhược điểm

• Tồn kho tại Việt Nam hạn chế, tỉ số truyền và công suất không đủ cho đơn hàng lớn.
• Thời gian đặt hàng lâu.
• Hộp giảm tốc TPG tải nặng ít có sẵn tại TP.HCM, Hà Nội.

8) Câu hỏi thường gặp về motor giảm tốc TPG

• Motor TPG là thương hiệu nước nào, thuộc loại hộp số gì? TPG là thương hiệu motor giảm tốc Đài Loan, gồm motor giảm tốc bánh răng trụ trục thẳng (GH chân đế, GV mặt bích), motor trục vít trục vuông góc, motor giảm tốc mini và hộp số điều tốc cơ khí, công suất phổ biến 0,1–3,7 kW, dòng tải nặng tới khoảng 15 kW.
• Motor TPG GH và GV khác nhau thế nào? GH là kiểu chân đế, trục nằm ngang, bắt bu lông xuống bệ; GV là kiểu mặt bích, bắt thẳng vào thành máy, lắp được trục đứng. Cùng công suất và tỉ số thì momen tương đương, khác nhau ở cách lắp và kích thước bích.
• Chọn motor giảm tốc TPG theo tải như thế nào? Xác định momen tải (Nm) và tốc độ trục ra (vòng/phút); công suất cần ≈ momen × tốc độ ÷ 9550 ÷ hiệu suất. Hộp bánh răng trụ hiệu suất khoảng 0,9; hộp trục vít khoảng 0,5–0,85 tùy tỉ số. Ví dụ tải 140 Nm ở 47 vòng/phút: hộp trụ cần khoảng 0,75 kW, hộp trục vít tỉ số 1/30 cần khoảng 1,1 kW.
• Motor TPG 1,5 kW tỉ số 1/40 cho lực khoảng bao nhiêu? Momen motor 1,5 kW 4 cực khoảng 10,2 Nm; nhân tỉ số 40 và hiệu suất hộp bánh răng trụ khoảng 0,9 thì momen trục ra lý thuyết khoảng 365–370 Nm ở khoảng 35 vòng/phút. Với hộp trục vít cùng tỉ số, hiệu suất khoảng 0,7 nên chỉ còn khoảng 285 Nm.
• Motor TPG vỏ nhôm hay vỏ gang thì phù hợp hơn? Vỏ nhôm nhẹ, tản nhiệt tốt, hợp lắp trên cao và tải ổn định ở công suất nhỏ. Vỏ gang nặng hơn, cứng vững, giảm rung, hợp máy nghiền, máy trộn, tải có va đập. Cùng công suất, vỏ gang thường đắt hơn khoảng 10–20%.
• Motor giảm tốc TPG 3 pha đấu điện thế nào? Motor TPG 3 pha dưới 3,7 kW thường ghi 220V/380V: lưới 380V đấu sao, lưới 3 pha 220V đấu tam giác. Motor ghi 380V/660V đấu tam giác ở lưới 380V. Đảo chiều bằng cách đổi chỗ 2 dây pha bất kỳ.
• Dây điện và CB cho motor TPG chọn cỡ nào? Motor 3 pha 380V đến 2,2 kW (dòng khoảng 5 A) dùng dây đồng 1,5 mm², CB 10 A, rơ le nhiệt chỉnh khoảng 1,1 lần dòng trên tem. Motor 3,7 kW dùng dây 2,5 mm², CB 16 A. Motor 1 pha 220V cùng công suất cần dây và CB lớn hơn khoảng 1,7 lần.
• Hộp số TPG mới có cần thay dầu lần đầu không? Hộp số TPG cỡ nhỏ bôi trơn bằng mỡ kín, không cần châm dầu. Hộp trục vít và hộp tải nặng dùng dầu bánh răng; kiểm tra mức dầu trước khi chạy và thay dầu lần đầu sau khoảng 300–500 giờ vì có mạt kim loại rà bánh răng, sau đó thay theo định kỳ của hãng.
• Motor TPG chạy nóng và hao điện bất thường là do đâu? Thường do tải vượt momen định mức, điện áp lệch, mất pha, hoặc hộp trục vít thiếu dầu làm tăng ma sát. Hộp trục vít tỉ số lớn có hiệu suất thấp nên vỏ hộp ấm hơn hộp bánh răng trụ; nhiệt độ vỏ hộp trên khoảng 85–90°C là cần kiểm tra lại tải và dầu.
• Hộp giảm tốc TPG trục vít chảy dầu phải xử lý ra sao? Rỉ dầu ở trục vào hoặc trục ra thường do phốt chặn dầu chai cứng, trục mòn rãnh, hoặc đổ dầu quá mức và lắp sai vị trí nút thông hơi. Thay phốt đúng kích thước, đổ dầu tới vạch theo tư thế lắp và đặt nút thông hơi ở vị trí cao nhất.
• Motor TPG kêu rè, rung mạnh khi chạy là bị gì? Tiếng rè đều thường do vòng bi motor hoặc vòng bi trục ra bị mòn. Tiếng gõ theo chu kỳ thường do mẻ răng hoặc trục ra lệch tâm với khớp nối, nhông xích quá căng. Kiểm tra độ đồng tâm khớp nối, độ căng xích, thay vòng bi khi có độ rơ.
• Motor TPG không quay, chỉ kêu ù khi bật điện thì xử lý thế nào? Motor 3 pha kêu ù thường do mất một pha (cầu chì, contactor, dây lỏng). Motor 1 pha thường do hỏng tụ hoặc công tắc ly tâm. Nếu điện đủ mà trục vẫn không quay, tháo tải ra thử: quay được là tải hoặc hộp số bị kẹt.
• Motor TPG ít hàng sẵn, có loại nào thay thế lắp vừa? Các dòng motor giảm tốc Đài Loan và Trung Quốc kiểu GH/GV, hộp NMRV, hộp tải nặng có kích thước lắp đặt gần tương đương, nhiều mã sẵn hàng và giá thấp hơn khoảng 15–35%. Khi thay cần đối chiếu đường kính trục, chiều cao tâm trục, khoảng cách lỗ chân đế hoặc kích thước mặt bích.
• Hộp số TPG hỏng có nên sửa thay vì mua mới? Hỏng vòng bi, phốt hoặc một cặp bánh răng thì sửa thường chỉ tốn khoảng 30–50% giá bộ mới. Hộp trục vít mòn bánh vít có thể thay riêng bộ trục vít – bánh vít. Vỏ hộp nứt hoặc mòn ổ lắp vòng bi thì chi phí sửa gần bằng mua mới.
• Dùng motor TPG cho máy chạy ngắn hạn, chọn nhỏ hơn một cấp được không? Được, nếu chấp nhận hệ số an toàn thấp. Ví dụ tải cần 360 Nm ở 35 vòng/phút: motor 1,5 kW tỉ số 1/40 hộp bánh răng trụ cho khoảng 365–370 Nm; motor 1,1 kW cùng tỉ số chỉ cho khoảng 270 Nm, chạy quá tải thì dòng tăng và motor nóng nhanh hơn.

Các mẫu motor giảm tốc khác:

• Motor CPG
• Motor Nissei
• Motor Motovario
• Motor Giảm Tốc Chân Đế
• Motor Giảm Tốc Cốt Ngang
• Motor Giảm Tốc Nhật
• Bộ Giảm Tốc Motor
• Motor Giảm Tốc Hitachi
• Motor Giảm Tốc Mitsubishi
• Motor Giảm Tốc 3 Pha
• Motor Giảm Tốc 1 Pha
• Motor Giảm Tốc 12v
• Motor Giảm Tốc Mặt Bích
• Motor Giảm Tốc Cốt Âm
• Motor Giảm Tốc Tải Nặng
• Motor Giảm Tốc Teco
• Motor Giảm Tốc Toshiba
• Motor Sumitomo
• Động Cơ DKM
• Motor Giảm Tốc Có Thắng Phanh