Motor DC 12V

Motor 12V là động cơ điện một chiều chạy ở điện áp 12V DC, cùng điện áp với ắc quy ô tô, ắc quy xe máy, hệ pin mặt trời cỡ nhỏ và các adapter thông dụng. Chính sự phổ biến của nguồn 12V làm cho motor DC 12V trở thành lựa chọn đầu tiên khi cần một cơ cấu quay ở nơi không có điện lưới: máy rải phân gắn trên xe, máy cho cá ăn ngoài ao, cổng nhỏ chạy ắc quy, tời mini trên xe bán tải, máy quay, máy khuấy, mô hình và vô số máy tự chế.

Điểm mạnh của động cơ 12V là nguồn sẵn có và rất an toàn khi chạm; điểm yếu là dòng điện lớn. Cùng một công suất, motor 12V ăn dòng gấp đôi motor 24V, nên dải 12V thông dụng gói gọn trong khoảng 6W đến 250W với cỡ khung 60 đến 104 mm. Các mục dưới đây đi sâu vào dải motor giảm tốc 12V theo cỡ khung, giới hạn dòng điện ở 12V, đặc điểm từng loại nguồn 12V, các kiểu motor 12V và những ứng dụng phù hợp. Motor 12V nằm trong nhóm motor DC, thuộc dòng động cơ điện.

1. Motor 12V là gì, khác gì so với động cơ điện một chiều điện áp cao hơn

Motor 12V phổ biến nhất hiện nay là động cơ điện một chiều 12V chổi than nam châm vĩnh cửu: nam châm gắn trên vỏ tạo từ trường cố định, rotor quấn dây nhận điện qua chổi than và cổ góp, chỉ cần nối hai dây dương và âm vào nguồn 12V là quay. Motor không cần bộ điều khiển riêng để chạy, đổi cực nguồn thì đổi chiều quay, điều tốc bằng cách thay đổi điện áp trung bình.

Về cấu tạo, motor 12V và motor 24V cùng cỡ khung gần như giống hệt nhau, cùng mặt bích, cùng hộp số. Khác biệt nằm ở cuộn dây: bản 12V quấn ít vòng hơn với dây to hơn để đạt cùng tốc độ ở điện áp bằng một nửa, và vì vậy dòng điện gấp đôi. Mọi đặc điểm riêng của hệ 12V đều bắt nguồn từ chỗ này: dây nguồn phải to, sụt áp trên dây ảnh hưởng mạnh, thiết bị đóng cắt phải chịu dòng lớn, và công suất thực tế bị giới hạn.

Motor DC trơn quay khoảng 1800 vòng/phút khi có tải, nên đa số motor 12V được dùng ở dạng motor giảm tốc 12V liền hộp số bánh răng. Hộp số giảm tốc độ xuống vài vòng đến vài trăm vòng mỗi phút và nhân mô-men lên tương ứng, đủ khỏe để kéo băng tải, quay trục cuốn hay đẩy cửa.

• Motor DC 12V khung 80 mm ở dạng motor trơn, đầu trục bánh răng xiên kiểu GN.
• Cùng motor gắn hộp số 4GN, trục ra có rãnh then, mặt hộp vuông 80 mm bắt bốn vít.

2. Dải motor DC 12V theo cỡ khung và dòng điện

Với người dùng 12V, con số quan trọng nhất sau công suất là dòng điện, vì nó quyết định nguồn, dây và thiết bị đóng cắt. Bảng dưới liệt kê toàn bộ dải motor DC 12V theo catalog nhà sản xuất, kèm dòng không tải và dòng khi kéo tải định mức.

• Motor khung 60–70 mm có bản 1800 và bản 3600 vòng/phút; từ khung 80 mm chỉ có bản 1800 vòng/phút (tốc độ có tải).
• Dòng khởi động gấp nhiều lần dòng định mức; với khung 104 mm có thể lên hàng trăm ampe trong khoảnh khắc.

Bảng cho thấy rõ một quy luật: từ khung 90 mm trở lên, dòng của motor 12V vượt 10A và tăng rất nhanh. Ở khung 104 mm, 28A đã ngang dòng của một motor 24V 550W. Đây là lý do dải 12V dừng ở 250W, trong khi bản 24V cùng họ đi tiếp lên 750W.

Hộp số trục song song đi với motor 12V có các tỉ số chuẩn từ 1:3 đến 1:300. Motor 1800 vòng/phút qua các tỉ số này cho trục ra quay nhanh nhất 600 và chậm nhất 6 vòng/phút; với bản 3600 vòng/phút của khung nhỏ, tốc độ ra gấp đôi ở cùng tỉ số nhưng mô-men cho phép chỉ khoảng một nửa. Trục ra của hộp khung 60 mm là trục Ø8 phay dẹt, khung 70 và 80 mm là trục Ø10 có rãnh then, các khung lớn hơn trục to hơn tương ứng.

3. Giới hạn dòng điện lớn ở hệ 12V

Người mới làm máy chạy ắc quy thường chỉ nhìn công suất motor mà quên rằng ở 12V, mọi tổn hao trên đường dây đều bị phóng đại. Có ba hệ quả cần hiểu trước khi chọn motor 12V công suất lớn.

Sụt áp chiếm phần trăm lớn

Điện trở dây đồng tính theo R = 0,0175 × L / S (L là tổng chiều dài dây đi và về, tính bằng mét; S là tiết diện, mm²). Giả sử motor đặt cách ắc quy 3 m, tổng chiều dài 6 m, dây 4 mm²: R ≈ 0,026 Ω. Với dòng 28A, sụt áp khoảng 0,74V, tức hơn 6% điện áp 12V; motor mất khoảng chừng ấy phần trăm tốc độ và công suất. Cùng dây đó, motor 24V cùng công suất chỉ ăn 14A, sụt 0,37V, chưa tới 1,6% điện áp 24V. Muốn giữ sụt áp ở 12V dưới 3–5%, dây phải to gấp đôi hoặc rút ngắn khoảng cách.

Dòng khởi động làm sụt áp cả hệ thống

Lúc đứng yên, motor chổi than chưa có sức phản điện động nên dòng lúc bắt đầu quay thường lớn hơn dòng chạy từ 6 đến 10 lần. Với một motor 28A, đỉnh này lên tới khoảng 170–280A trong vài chục đến vài trăm mili giây. Trên dây và ắc quy, đỉnh dòng tạo sụt áp lớn, đèn và thiết bị điện tử dùng chung nguồn có thể chớp tắt hoặc khởi động lại, motor khởi động có tải nặng thì quay ì ạch.

Thiết bị đóng cắt phải chịu dòng một chiều lớn

Công tắc, rơ le, bộ điều tốc dùng cho motor 12V khung lớn phải định mức theo dòng khởi động và theo điện một chiều. Hồ quang DC khó dập hơn AC, rơ le ghi 10A xoay chiều có thể chỉ chịu được dòng một chiều thấp hơn nhiều. Bộ điều tốc phải có dòng định mức vượt dòng motor với hệ số dự phòng và có giới hạn dòng để bảo vệ khi kẹt tải.

Từ ba hệ quả trên, có thể rút ra nguyên tắc thực tế: motor 12V phát huy tốt nhất ở dải dưới khoảng 120W, khi dây ngắn và nguồn là ắc quy đặt gần motor. Ở mức 120–250W, motor 12V công suất lớn vẫn dùng tốt nếu bố trí dây ngắn, tiết diện đủ và chấp nhận dòng lớn; khi máy cần trên 250W hoặc dây phải đi xa, nên chuyển sang hệ 24V.

4. Nguồn điện 12V: ắc quy xe, pin mặt trời và adapter

Nguồn 12V rất đa dạng, nhưng mỗi loại có đặc tính riêng ảnh hưởng trực tiếp đến cách motor 12V làm việc.

• Không cấp thẳng điện áp hở mạch của tấm pin mặt trời cho motor 12V; khi nhẹ tải điện áp có thể lên trên 20V, motor quay quá tốc.
• Không dùng ắc quy khởi động ô tô cho máy chạy liên tục nhiều giờ mỗi ngày.
• Nguồn nào cũng phải chịu được đỉnh dòng khởi động chứ không chỉ dòng chạy.

Ắc quy xe và motor 12V chạy ắc quy

Motor 12V chạy ắc quy là cấu hình phổ biến nhất. Ắc quy khởi động trên ô tô được thiết kế để cấp dòng rất lớn trong vài giây cho máy đề, sau đó được sạc lại ngay; nếu dùng nó cho motor chạy hàng giờ, bình bị xả sâu lặp lại và xuống cấp nhanh. Máy chạy ắc quy lâu nên dùng ắc quy xả sâu hoặc pin LiFePO4. Thời gian chạy ước tính bằng dung lượng sử dụng được chia cho dòng trung bình: với bình chì 12V 100Ah chỉ xả 50% và motor ăn trung bình 13A, máy chạy được khoảng 3,8 giờ; pin LiFePO4 12V 100Ah xả 85% cho khoảng 6,5 giờ với cùng tải. Dòng xả càng lớn, ắc quy chì cho dung lượng thực càng thấp hơn số ghi trên vỏ.

Motor 12V trên xe đang nổ máy

Khi máy phát đang sạc, hệ điện xe 12V lên khoảng 13,8–14,4V. Vì tốc độ của motor DC đi theo điện áp, motor quay nhanh hơn định mức khoảng 15–20%; mức này nhìn chung chấp nhận được. Ngược lại, khi bình yếu xuống quanh 11,5V, motor chậm hơn khoảng 4% so với định mức và yếu hơn tương ứng. Thiết bị nông nghiệp gắn trên xe máy cày, xe bán tải vì vậy thường có tốc độ thay đổi theo trạng thái máy nổ hay tắt.

Pin mặt trời 12V

Tấm pin gọi là 12V thực chất có 36 cell, điện áp làm việc khoảng 17–18V và điện áp hở mạch 21–22V, được thiết kế để sạc ắc quy 12V chứ không để cấp thẳng cho motor. Cấu hình đúng là tấm pin, bộ điều khiển sạc (MPPT hoặc PWM), ắc quy làm đệm, rồi mới đến motor. Có thể ước tính kích thước hệ như sau: motor ăn khoảng 5A ở 12V, chạy 4 giờ mỗi ngày, tiêu thụ khoảng 20Ah tương đương 250Wh. Với khoảng 4 giờ nắng hiệu dụng và hệ số tổn hao 0,7, tấm pin cần khoảng 250 / (4 × 0,7) ≈ 90W, chọn 100–150W cho dư; ắc quy chì cho một ngày chạy, xả 50%, cần khoảng 40–50Ah.

Adapter và nguồn tổ ong 12V

Với máy cố định có điện lưới, adapter hoặc nguồn tổ ong 12V là lựa chọn gọn nhất. Nên chọn nguồn có dòng liên tục lớn hơn dòng ghi trên tem motor ít nhất khoảng 50%. Nguồn có kiểu bảo vệ ngắt rồi tự thử lại dễ ngắt khi motor khởi động, làm motor giật giật không quay; nguồn chịu quá tải ngắn hoặc bộ điều tốc có khởi động mềm giải quyết được hiện tượng này. Với motor 12V khung lớn, nguồn tổ ong 12V cỡ 30–40A trở lên khá cồng kềnh, đây cũng là lúc nên cân nhắc chuyển sang motor 24V.

5. Các loại motor 12V thông dụng

Motor 12V được phân loại theo kích thước và theo kiểu hộp số, trục ra. Mỗi nhóm hợp với một kiểu máy khác nhau.

a. Motor giảm tốc 12V trục thẳng liền hộp số

Đây là dạng phổ biến nhất: motor DC 12V gắn hộp số bánh răng trụ trục song song kiểu GN hoặc GU, trục ra song song với trục motor. Hộp nhỏ gọn, hiệu suất truyền cao, nhiều tỉ số, bắt mặt bích vuông bốn lỗ vào khung máy. Motor và hộp phải cùng cỡ khung, cùng kiểu đầu trục; motor GN đi hộp GN, motor GU đi hộp GU. Dùng cho máy khuấy nhỏ, máy rải, máy cấp liệu, quầy xoay, trục cuốn. Hộp trục song song không tự hãm, tải treo hoặc tải nghiêng có thể kéo trục quay ngược khi mất điện.

b. Motor giảm tốc DC 12V mini

Motor giảm tốc DC 12V mini dùng khung 60 và 70 mm, công suất vài watt đến vài chục watt, dòng chỉ từ khoảng 1A đến gần 4A nên chạy thoải mái bằng adapter nhỏ, ắc quy xe máy hoặc hệ pin mặt trời cỡ nhỏ. Cả hai khung đều có bản 1800 và 3600 vòng/phút: bản 1800 vòng/phút cho mô-men trục ra lớn gấp đôi ở cùng tỉ số, bản 3600 cho trục ra nhanh gấp đôi. Motor mini hợp với máy cho gà, cá ăn tự động, quầy xoay nhỏ, cơ cấu mở cửa chuồng, máy quay đồ nướng, mô hình, cửa sập, thiết bị trưng bày.

• Motor giảm tốc DC 12V mini khung 70 mm, mặt hộp vuông 70 mm với bốn lỗ bắt vít.
• Trục ra Ø10 mm có rãnh then, lắp trực tiếp nhông, puly hoặc khớp nối nhỏ.

c. Motor 12V gắn hộp trục vít và hộp trục vuông góc

Khi cần bẻ góc truyền động 90°, motor 12V được gắn hộp trục vít NMRV hoặc hộp trục vuông góc, trục ra cốt dương hoặc cốt âm. Các cấu hình này có cùng kích thước lắp đặt với bản 24V tương ứng, chỉ khác cuộn dây motor. Hộp trục vít ở tỉ số lớn có khả năng tự hãm một phần, thích hợp cửa nhỏ, cơ cấu nâng hạ nhẹ, trục cuốn màng nhà kính; hộp trục vuông góc bánh răng hiệu suất cao hơn, hợp với cơ cấu chạy liên tục như băng tải nhỏ.

d. Motor 12V có phanh điện từ

Phanh điện từ lắp ở đuôi motor, loại mất điện thì phanh đóng, giữ trục đứng yên khi motor ngừng. Đây là lựa chọn cho tời mini, cơ cấu nâng thùng, cửa đứng, xe nhỏ dừng trên dốc. Phanh tiêu thụ thêm một dòng nhỏ suốt thời gian motor chạy, cần cộng vào khi tính nguồn ắc quy.

e. Motor DC 12V trơn và motor 12V không chổi than

Motor DC 12V trơn, không gắn hộp số, hợp với tải quay nhanh như quạt, máy mài nhỏ, hoặc khi người thiết kế tự làm bộ truyền đai, xích. Motor BLDC 12V không chổi than bền hơn, không đánh tia lửa nhưng phải có driver điều khiển; hợp với thiết bị chạy liên tục nhiều giờ như máy bơm, quạt thông gió chạy pin mặt trời.

6. Motor 12V công suất lớn: những điều cần biết trước khi chọn

Xét riêng loại chổi than nam châm vĩnh cửu, motor 12V công suất lớn nằm ở khung 90 mm và 104 mm với dòng định mức từ khoảng 13A đến 28A. Ở mức này motor đã đủ khỏe để kéo băng tải nông sản ngắn, máy rải phân gắn xe, máy sàng nhỏ, tời kéo nhẹ, xe đẩy nhỏ. Tuy nhiên có vài điểm cần cân nhắc kỹ hơn so với motor nhỏ:

• Ắc quy phải đủ lớn để dòng 13–28A không làm sụt áp nhiều; ắc quy xe máy hoàn toàn không phù hợp.
• Dây nguồn nên càng ngắn càng tốt, đặt motor gần ắc quy; mỗi mét dây thêm là một phần trăm điện áp mất đi.
• Bộ điều tốc, công tắc, rơ le phải là loại dòng lớn cho điện một chiều; loại nhỏ dùng cho motor mini sẽ nóng và cháy tiếp điểm.
• Thời gian chạy bằng ắc quy ngắn hơn nhiều so với motor nhỏ, nên tính dung lượng theo dòng thật thay vì theo cảm tính.

Mô-men trục ra của motor giảm tốc 12V phụ thuộc vào mô-men motor, tỉ số truyền và giới hạn của hộp số, không phụ thuộc điện áp. Mô-men định mức tại trục motor tính bằng T (N·m) = 9550 × P (kW) / n (vòng/phút); motor 1800 vòng/phút thì cứ mỗi 100W cho khoảng 0,53 N·m tại trục motor, sau hộp số nhân lên theo tỉ số và hiệu suất. Với cùng mô-men cần ở trục ra, bản 12V và 24V cùng cỡ khung cho kết quả như nhau; chỉ có dòng điện là gấp đôi.

7. Ứng dụng của motor 12V

Nông nghiệp và chăn nuôi

Motor 12V có mặt ở máy rải phân, máy sạ, máy rắc vôi gắn trên xe kéo lấy điện ắc quy xe; máy cho cá, tôm ăn tự động đặt bên ao chạy pin mặt trời; máy cuốn màng nhà kính, cơ cấu mở rèm chuồng gà; máy cho gà, heo ăn theo giờ. Môi trường nhiều bụi, phân bón và hơi ẩm ăn mòn, nên motor cần che chắn và đặt ở vị trí tránh nước đọng.

Xe, thuyền và thiết bị di động

Trên xe bán tải, xe tải nhẹ, xe kéo, motor 12V dùng cho tời mini, cơ cấu nâng hạ thùng nhỏ, máy bơm phun thuốc, máy rải muối, bàn xoay camera. Trên ghe, thuyền, nguồn ắc quy 12V cấp cho máy cho ăn, quạt, bơm nhỏ. Hơi muối làm vỏ thép, đầu cos và chổi than oxy hóa nhanh, nên chọn vị trí đặt khô ráo và có che chắn.

Cổng, cửa và cơ cấu dân dụng

Cổng nhỏ, cửa chuồng, cửa sập, rèm tự động dùng motor 12V chạy ắc quy có sạc từ adapter hoặc pin mặt trời, vẫn hoạt động khi mất điện lưới. Cơ cấu cần giữ vị trí khi dừng nên chọn hộp trục vít tỉ số lớn hoặc motor có phanh.

Máy nhỏ và máy tự chế

Máy quay thịt nướng, máy khuấy sơn nhỏ, máy đánh bóng, máy cuốn dây, quầy xoay trưng bày, mô hình, robot học tập đều hay dùng motor DC 12V vì nguồn adapter 12V rẻ, dễ mua và an toàn khi thử nghiệm.

Thiết bị năng lượng mặt trời

Ở vùng không có điện lưới, hệ pin mặt trời 12V với ắc quy cấp điện cho bơm nước nhỏ, máy sục khí ao, quạt thông gió chuồng trại, cơ cấu xoay tấm pin theo hướng nắng. Motor 12V công suất nhỏ phù hợp nhất với các hệ pin vài trăm watt này.

8. Những lưu ý khi chọn động cơ 12V cho máy

Ngoài việc tính mô-men và tốc độ trục ra theo tải, chọn động cơ 12V còn cần trả lời các câu hỏi gắn với đặc thù điện áp thấp:

• Nguồn 12V là gì, dòng tối đa cấp được bao nhiêu, khoảng cách từ nguồn đến motor bao xa.
• Điện áp nguồn dao động trong khoảng nào (ắc quy yếu, xe nổ máy, pin mặt trời) và tốc độ trục ra thay đổi theo đó có chấp nhận được không.
• Máy chạy ngắt quãng hay liên tục nhiều giờ; chạy liên tục nên dùng ắc quy xả sâu hoặc lithium và cân nhắc motor không chổi than.
• Tải có cần giữ khi dừng không; hộp trục song song không tự hãm.
• Môi trường làm việc: nhiệt độ cho phép từ −10 °C đến +40 °C, độ ẩm tối đa 85%, không để hơi nước ngưng tụ trên motor; nơi có hơi xăng, khí gas tuyệt đối không dùng motor chổi than vì tia lửa ở cổ góp.

Motor 12V là lựa chọn đúng khi nguồn sẵn có là ắc quy 12V, khoảng cách dây ngắn, công suất không quá lớn và máy cần đơn giản. Khi công suất vượt khoảng 250W, dây phải đi xa hoặc máy chạy nhiều giờ liên tục bằng ắc quy, hệ 24V thường cho hiệu quả tốt hơn.

9. Câu hỏi thường gặp về motor 12V

• Motor 12V lấy điện ắc quy xe máy được không? Được với motor 12V mini vài watt đến vài chục watt. Ắc quy xe máy dung lượng chỉ vài Ah, gặp motor dòng trên 10A sẽ sụt áp mạnh và cạn rất nhanh, nên không dùng cho motor 12V khung lớn.

• Dùng ắc quy ô tô chạy motor 12V cả ngày được không? Không nên. Ắc quy khởi động được thiết kế để cấp dòng lớn trong thời gian ngắn rồi được sạc lại; xả sâu hằng ngày làm bình mau chai. Máy chạy nhiều giờ nên dùng ắc quy xả sâu, AGM, gel hoặc pin LiFePO4.

• Chạy motor 12V khi xe đang nổ máy có hại không? Thường không. Điện áp hệ 12V khi máy nổ khoảng 13,8–14,4V, motor quay nhanh hơn định mức khoảng 15–20%, nằm trong mức chịu được. Cần tránh cho motor khởi động đúng lúc đề máy vì điện áp sụt sâu.

• Nối thẳng motor 12V vào tấm pin mặt trời được không? Chỉ tạm được với tải nhẹ và không nên dùng lâu dài. Tấm pin 12V có điện áp hở mạch 21–22V, khi motor nhẹ tải điện áp tăng làm motor quá tốc; khi trời râm motor không khởi động nổi, nằm im mà vẫn ăn dòng và nóng lên. Hệ đúng phải có bộ điều khiển sạc và bình ắc quy ở giữa.

• Adapter 12V bao nhiêu ampe là đủ cho motor? Adapter nên có dòng liên tục lớn hơn dòng định mức của motor ít nhất khoảng 50%, dư hơn nếu motor khởi động có tải nặng. Adapter vừa sát dòng motor thường tự ngắt khi motor khởi động.

• Cho motor 12V chạy 24V để mạnh hơn được không? Không nên. Tốc độ gần gấp đôi, dòng có tải và dòng khởi động tăng mạnh, chổi than đánh lửa nhiều, motor nóng và hộp số chịu tốc độ vượt thiết kế. Cần mạnh hơn thì chọn motor lớn hơn hoặc motor 24V.

• Motor 12V công suất lớn nhất là bao nhiêu? Dải motor 12V chổi than nam châm vĩnh cửu thông dụng dừng ở khoảng 250W khung 104 mm, dòng định mức khoảng 28A. Công suất cao hơn ở 12V đòi hỏi dòng quá lớn, nên thường chuyển sang 24V.

• Vì sao motor 12V yếu và chậm dần khi ắc quy gần hết? Điện áp ắc quy giảm làm tốc độ motor giảm gần tỉ lệ; đồng thời điện trở trong của bình tăng khi gần cạn, lúc motor ăn dòng lớn điện áp tụt thêm. Motor vì vậy vừa chậm vừa yếu, nhất là lúc khởi động.

• Motor 12V chạy được bao lâu với ắc quy 100Ah? Lấy dung lượng dùng được chia cho dòng trung bình. Bình chì chỉ nên xả khoảng 50%, tức 50Ah; motor ăn trung bình 5A chạy khoảng 10 giờ, ăn 13A chạy khoảng 3,8 giờ. Pin LiFePO4 cùng dung lượng cho thời gian dài hơn khoảng 1,7 lần.

• Motor 12V dùng trên ghe, thuyền có bị gỉ không? Hơi muối làm vỏ thép, trục, đầu cos và cổ góp oxy hóa nhanh hơn bình thường. Nên đặt motor ở vị trí khô ráo, có che chắn, tránh nước biển bắn trực tiếp.

• Motor giảm tốc 12V có tự giữ cửa, giữ tải khi dừng không? Hộp số bánh răng trụ trục song song không tự hãm. Muốn giữ tải khi dừng hoặc khi mất điện, dùng motor 12V có phanh điện từ hoặc hộp trục vít tỉ số lớn kết hợp khóa cơ khí.

• Dùng biến thế và cầu diode để chạy motor 12V từ điện lưới được không? Chạy được nhưng dòng điện nhấp nhô làm motor nóng hơn và chổi than mòn nhanh hơn; nguồn chỉnh lưu không lọc có thể chỉ cho tuổi thọ chổi than khoảng một nửa so với nguồn lọc phẳng. Nguồn tổ ong hoặc adapter 12V cho kết quả tốt hơn.

• Motor 12V mini và motor 12V khung lớn khác nhau ở điểm nào ngoài công suất? Khung mini 60–70 mm có bản tốc độ 1800 và 3600 vòng/phút, trục ra nhỏ Ø8–10 mm, dòng vài ampe nên dùng được nguồn nhỏ. Khung 90–104 mm chỉ có bản 1800 vòng/phút, trục ra lớn hơn, mô-men cao hơn nhiều nhưng dòng hàng chục ampe.

• Nên chọn motor 12V chổi than hay không chổi than? Chổi than đơn giản, rẻ, nối nguồn là chạy, hợp với máy chạy ngắt quãng. Motor không chổi than cần driver nhưng bền hơn nhiều, không đánh tia lửa, hợp với máy chạy liên tục nhiều giờ mỗi ngày như bơm, quạt chạy pin mặt trời.

• Quay trục motor 12V bằng tay hoặc bằng gió có phát ra điện không? Có. Khi trục bị quay bằng ngoại lực, motor nam châm vĩnh cửu trở thành máy phát một chiều, quay càng nhanh điện áp càng cao. Muốn phát được khoảng 12V phải quay trục motor gần tốc độ định mức; quay ngược qua hộp số giảm tốc khiến hộp chịu tải nặng, nhiều hộp không chịu được.

Danh mục cùng cấp với motor 12V trong nhóm motor DC:

• Motor DC 24V