Động Cơ Việt Hung

Động cơ Việt Hung (motor Việt Hung, mô tơ điện Việt Hung) là dòng động cơ điện không đồng bộ rotor lồng sóc mang thương hiệu VIHEM, sản xuất tại Việt Nam. Dãy 3 pha thông dụng có ký hiệu 3K, công suất 0,25–315 kW, chiều cao tâm trục 71–355 mm, điện áp 220/380V hoặc 380/660V, tần số 50Hz, cấp bảo vệ IP55. Bên cạnh dãy 3K còn có dãy 4KA hiệu suất cao cho dải công suất lớn và dãy motor 1 pha 220V từ 0,3 kW đến 3 kW.

Trang này tổng hợp cách đọc ký hiệu, thông số chung, phân loại theo số cực và kiểu lắp, bảng kích thước theo từng cỡ khung của động cơ điện Việt Hung. Thông số lấy theo catalog của nhà sản xuất, giúp chọn đúng model trước khi xem chi tiết từng công suất.

1. Động cơ Việt Hung là gì?

Động cơ Việt Hung là cách người dùng trong nước gọi motor mang nhãn VIHEM. Thương hiệu này bắt nguồn từ nhà máy chế tạo máy điện hợp tác Việt Nam – Hungary. Hiện thương hiệu VIHEM thuộc sở hữu của Công ty CP Chế tạo Điện cơ Hà Nội (HEM), đơn vị thành viên tập đoàn Gelex. Vì vậy trên catalog và tem, động cơ Việt Hung dùng chung hệ ký hiệu với motor HEM.

Về nguyên lý, mô tơ Việt Hung là motor xoay chiều không đồng bộ rotor lồng sóc, kiểu kín, làm việc liên tục (chế độ S1). Đây là loại phổ biến nhất trong nhóm động cơ điện 3 pha, dùng cho bơm, quạt, máy nén, băng tải, máy nghiền, máy xay xát và máy công cụ.

• Thương hiệu trên tem: VIHEM (một số lô ghi HEM).
• Dãy 3 pha thông dụng: 3K; dãy công suất lớn hiệu suất cao: 4KA.
• Dãy 1 pha: HCL, KCL, KCK, KCT (220V).
• Thiết kế lắp đặt theo tiêu chuẩn IEC 60034, khung vỏ theo chiều cao tâm trục.

2. Ký hiệu model động cơ Việt Hung

Mã motor Việt Hung dãy 3K đọc theo ví dụ 3K 180 M 4:

• 3K: dãy động cơ không đồng bộ 3 pha.
• 180: chiều cao tâm trục 180 mm (khoảng cách từ tâm trục tới mặt chân đế).
• M: cỡ thân. S là thân ngắn, M là thân trung bình, L là thân dài.
• 4: số cực. Motor 4 cực có tốc độ đồng bộ 1500 vòng/phút.

Dãy 4KA đọc tương tự, ví dụ 4KA200L4 là motor 3 pha dãy 4KA, tâm trục 200 mm, thân L, 4 cực. Cùng một mã khung có thể lắp nhiều công suất. Ví dụ khung 3K225M có bản 2 cực 40 kW, 45 kW, bản 4 cực 45 kW và bản 6 cực 30 kW, 33 kW. Vì vậy khi thay thế cần đọc cả công suất và số cực trên tem, không chỉ đọc mã khung.

3. Thông số kỹ thuật chung của động cơ Việt Hung 3 pha

Điện áp ghi dạng Δ/Y. Motor 220/380V chạy tam giác ở lưới 3 pha 220V và chạy sao ở lưới 380V. Motor 380/660V chạy tam giác ở lưới 380V, nên khởi động sao – tam giác được. Theo catalog dãy 3K, mốc chuyển là giữa 7,5 kW và 11 kW (bản 4 cực).

Tốc độ theo số cực của mô tơ Việt Hung

• Tốc độ thực tế thấp hơn tốc độ đồng bộ do độ trượt, motor càng lớn độ trượt càng nhỏ.
• Bội số mô men cực đại dãy 3K khoảng 2,2 lần; bội số mô men khởi động khoảng 2 lần mô men định mức.
• Bội số dòng khởi động 4,5 – 7,2 lần dòng định mức tùy công suất.

4. Cách đọc tem động cơ Việt Hung

Tem động cơ Việt Hung là tấm nhôm hoặc inox gắn trên thân, ghi đủ thông số để chọn thiết bị điện và tìm motor thay thế. Bản 3 pha mang nhãn VIHEM, bản 1 pha đời mới mang nhãn HEM. Ví dụ tem một động cơ Việt Hung 3 pha công suất lớn:

• Kiểu 3PN315L2: mã kiểu motor; 315 là tâm trục 315 mm, L là thân dài, 2 là 2 cực.
• 220 HP – 160 kW: công suất cơ trên trục.
• 2970 vg/ph – 50 Hz: tốc độ định mức ở lưới 50Hz; gần 3000 vòng/phút nên đây là motor 2 cực.
• Δ/Y 380/660 V – 294/170 A: đấu tam giác ở 380V thì dòng 294 A; đấu sao ở 660V thì dòng 170 A.
• η% 90 – Cosφ 0,92: hiệu suất và hệ số công suất ở tải định mức.
• Ikđ/Iđm 7,0: dòng khởi động trực tiếp gấp 7 lần dòng định mức.
• Cấp F – IP55 – Exd I: cách điện cấp F, bảo vệ IP55; ký hiệu Exd I cho biết đây là bản phòng nổ dùng cho mỏ hầm lò.
• 1215 kg: khối lượng motor, dùng để chọn cẩu và bệ đặt.

Tem động cơ Việt Hung 1 pha ghi thêm chế độ làm việc:

• Kiểu KCT 100/2: motor 1 pha có tụ, tâm trục 100 mm, 2 cực.
• 4 HP – 3 kW – 2900 vg/ph – 220 V – 16,5 A: công suất, tốc độ, điện áp và dòng định mức.
• Cấp F – IP44 – cosφ 0,95 – η 86%: cách điện, cấp bảo vệ, hệ số công suất và hiệu suất.
• S2 – 2h: chế độ làm việc ngắn hạn, chạy liên tục tối đa 2 giờ rồi nghỉ cho nguội; khác với motor chế độ S1 chạy liên tục.

• Khi thay thế, đối chiếu đúng mã kiểu, công suất, số cực và điện áp trên tem.
• Rơ le nhiệt chỉnh theo dòng ghi trên tem ứng với điện áp lưới đang dùng.

5. Phân loại động cơ Việt Hung

a) Động cơ Việt Hung theo số cực

• Motor Việt Hung 4 cực (~1440 vòng/phút): dùng nhiều nhất. Hợp băng tải, máy trộn, máy nén khí, bơm bánh răng và ghép hộp giảm tốc. Xem thêm nhóm motor tua chậm 4 pole.
• Motor Việt Hung 2 cực (~2850–2940 vòng/phút): cho bơm ly tâm, quạt cao tốc, máy cưa, máy mài. Cùng công suất, mô men chỉ bằng khoảng một nửa motor 4 cực. Tham khảo motor tua nhanh 2 pole.
• Motor Việt Hung 6 cực (~930–980 vòng/phút): cho quạt hướng trục lớn, máy nghiền, máy cán cần mô men cao ở tốc độ thấp. Xem motor 6 pole.
• Motor Việt Hung 8 cực (~715–735 vòng/phút): cho máy chạy chậm, tải quán tính lớn. Khung vỏ lớn hơn nhiều so với 4 cực cùng công suất. Xem motor 8 pole.

Ví dụ cùng 30 kW: bản 2 cực dùng khung 3K200M nặng 235 kg; bản 4 cực cũng khung 3K200M nhưng nặng 258 kg; bản 6 cực dùng khung 3K225M nặng 350 kg. Chọn số cực theo tốc độ máy cần, không nên chọn số cực cao rồi giảm tốc bằng puli quá lớn.

b) Động cơ Việt Hung chân đế và mặt bích

• Chân đế (B3): bắt bulông xuống bệ, truyền động qua khớp nối, puli dây đai hoặc nhông xích. Kích thước lỗ chân theo cỡ khung IEC.
• Mặt bích (B5): bắt trực tiếp vào bơm trục đứng, hộp giảm tốc, máy khuấy. Bích dãy 3K có đường kính 200–400 mm, 4 lỗ bắt vít.
• Chân đế kết hợp mặt bích (B35): vừa đặt trên bệ vừa định tâm theo bích, dùng khi cần độ đồng tâm cao.

Bản mặt bích và chân đế cùng khung có chung đường kính trục, chiều dài trục và chiều dài thân. Khác biệt nằm ở phần lắp: lỗ chân đế (A × B) hoặc bích (D2, D1, d1).

c) Động cơ Việt Hung dãy 4KA công suất lớn

Dãy 4KA phủ dải 11–315 kW, khung 180–355 mm, hiệu suất cao hơn dãy 3K cùng công suất. Ví dụ bản 4 cực 37 kW dãy 4KA (4KA225S4) có hiệu suất 92,7%, dãy 3K (3K225S-4) là 91%. Ở 110 kW 4 cực, motor 4KA315S4 đạt hiệu suất 94,5%, dòng 198,7 A ở 380V.

d) Động cơ Việt Hung 1 pha

Mô tơ điện 1 pha Việt Hung chạy điện 220V, cấp bảo vệ IP44, dùng nơi không có điện 3 pha. Dải công suất trong catalog từ 0,3 kW đến 3 kW. Ba kiểu chính: chạy tụ thường trực (KCL), khởi động bằng tụ đề (KCK) và kết hợp tụ ngậm – tụ đề (KCT). Các dòng động cơ điện 1 pha khác có dải công suất rộng hơn.

• Motor 1 pha có dòng gấp khoảng 2,5–3 lần motor 3 pha cùng công suất.
• Thay tụ phải đúng dung lượng và điện áp ghi trên tem hoặc bảng trên.
• Motor 1 pha chạy tụ không điều khiển tốc độ bằng biến tần thông thường được.

6. Kích thước lắp đặt động cơ Việt Hung theo cỡ khung

Bảng dưới tóm tắt kích thước lắp đặt chính của động cơ Việt Hung dãy 3K theo từng khung. Ký hiệu chữ cái như hình minh họa.

• Đơn vị mm. A là khoảng cách 2 lỗ chân ngang trục, B là khoảng cách lỗ chân dọc trục.
• D2 là đường kính ngoài bích, D1 là vành định vị, lỗ bắt vít bố trí trên vòng d1.
• Khung 3K225 bản 2 cực có trục Ø55, bản 4–8 cực có trục Ø60.

7. Ứng dụng của động cơ Việt Hung

• Bơm nước ly tâm, bơm tưới tiêu, bơm tuần hoàn, bơm cấp nước cho trạm xử lý.
• Quạt hút, quạt thông gió nhà xưởng, quạt lò hơi, quạt sấy nông sản.
• Máy nén khí piston, máy nghiền, máy trộn thức ăn chăn nuôi, máy xay xát lúa gạo.
• Băng tải, gầu tải, vít tải trong nhà máy gạch, xi măng, phân bón.
• Máy cắt gọt kim loại, máy cưa, máy bào gỗ.
• Kéo hộp giảm tốc cho máy khuấy, tời, cửa cuốn, dây chuyền đóng gói.

Bơm và quạt ly tâm thường dùng bản 2 cực để lấy cột áp, lưu lượng. Băng tải, máy trộn và tải ghép hộp số chủ yếu dùng bản 4 cực.

8. Cấu tạo động cơ Việt Hung

Động cơ Việt Hung gồm phần tĩnh (stato), phần quay (roto) và bộ phận làm mát. Ảnh dưới là một motor Việt Hung 1 pha đã tháo rời, có thêm tụ điện và công tắc ly tâm so với bản 3 pha.

• Thân stato: vỏ gang hoặc nhôm có gân tản nhiệt; lõi thép lá kỹ thuật điện dập ghép.
• Dây quấn stato: dây đồng chịu nhiệt tới 220°C, tẩm sấy chân không để tăng cách điện.
• Cụm roto – trục: roto lồng sóc nhôm đúc áp lực, được cân bằng động; trục thép có rãnh then (cavet).
• Nắp trước, nắp sau và hai vòng bi đỡ trục.
• Quạt gió và nắp gió ở đuôi, làm mát kiểu tự quạt.
• Cụm hộp cực 6 đầu dây U1, V1, W1, U2, V2, W2 để đấu sao hoặc tam giác.
• Chân đế, lỗ bắt ốc và tem motor gắn trên thân stato.

Bộ phận riêng của động cơ Việt Hung 1 pha

• Cuộn dây chạy và cuộn dây đề (dây kích điện) đặt lệch nhau trong stato để tạo từ trường quay.
• Tụ điện gắn trên thân: tụ đề giúp khởi động, tụ ngậm giữ motor chạy êm.
• Công tắc ly tâm ở nắp sau: ngắt tụ đề khi motor đạt khoảng 70–80% tốc độ.

9. Ưu điểm của động cơ Việt Hung

• Kích thước theo IEC: thay thế được motor cùng khung của hãng khác mà không phải đổi bệ.
• IP55: chống bụi và tia nước, hợp nhà xưởng ẩm, khu bơm ngoài trời có mái che.
• Mô men khởi động khoảng 2 lần mô men định mức, đủ cho tải khởi động nặng vừa như băng tải, máy nén.
• Linh kiện thay thế (vòng bi, quạt, nắp gió, hộp cực) theo kích thước thông dụng.
• Điện áp 220/380V cho dải nhỏ, chạy được biến tần 1 pha vào – 3 pha ra 220V.

Hạn chế: dãy 3K có hiệu suất thấp hơn các dòng IE3 nhập khẩu ở cùng công suất. Máy chạy liên tục nhiều giờ mỗi ngày nên so sánh thêm dãy 4KA cho dải công suất lớn.

10. Cách chọn động cơ Việt Hung phù hợp

• Công suất: tải thực tế nên đạt 70–90% công suất định mức. Motor chạy non tải có hệ số công suất và hiệu suất giảm.
• Số cực: theo tốc độ trục máy. Ghép hộp giảm tốc thường chọn 4 cực.
• Điện áp: lưới 3 pha 380V chọn đúng loại 220/380V hoặc 380/660V theo cách khởi động dự kiến.
• Kiểu lắp: chân đế khi truyền động puli, khớp nối; mặt bích khi bắt thẳng vào bơm, hộp số.
• Khung và trục: thay motor cũ thì đo tâm trục H, lỗ chân A × B, đường kính trục D.

Ví dụ: máy cần 40 kW trên trục. Motor 37 kW sẽ quá tải khoảng 8%, nên chọn 45 kW. Motor 45 kW 4 cực khung 3K225M có trục Ø60 mm, lỗ chân 356 × 311 mm.

11. Câu hỏi thường gặp về động cơ Việt Hung

• Động cơ Việt Hung là hàng Việt Nam hay nhập khẩu? Động cơ Việt Hung mang thương hiệu VIHEM, sản xuất tại Việt Nam. Thương hiệu này hiện thuộc Công ty CP Chế tạo Điện cơ Hà Nội (HEM).
• VIHEM và HEM khác nhau thế nào? Hai thương hiệu cùng một chủ sở hữu và dùng chung hệ ký hiệu dãy 3K, 4KA trên catalog. Thông số tra theo mã kiểu ghi trên tem.
• Motor Việt Hung có những dãy nào? Dãy 3K (0,25–45 kW), dãy 4KA hiệu suất cao (11–315 kW) và dãy 1 pha HCL, KCL, KCK, KCT (0,3–3 kW).
• Ký hiệu 3K200M-4 nghĩa là gì? Dãy 3K, tâm trục 200 mm, thân trung bình M, 4 cực. Khung này dùng cho bản 4 cực 30 kW.
• Motor Việt Hung 4 cực quay bao nhiêu vòng/phút? Theo catalog, bản 4 cực dãy 3K quay 1390–1480 vòng/phút; bản 11–22 kW khoảng 1460–1470 vòng/phút.
• Động cơ Việt Hung 3 pha có chạy điện 220V được không? Motor ghi 220/380V chạy được lưới 3 pha 220V khi đấu tam giác. Nguồn 1 pha 220V cần biến tần vào 1 pha ra 3 pha 220V. Motor 380/660V cần lưới 3 pha 380V.
• Từ công suất nào động cơ Việt Hung có điện áp 380/660V? Bản 4 cực dãy 3K từ 11 kW trở lên ghi 380/660V; từ 7,5 kW trở xuống ghi 220/380V.
• Cấp bảo vệ của motor Việt Hung là bao nhiêu? Motor 3 pha dãy 3K và 4KA đạt IP55. Motor 1 pha đạt IP44.
• Động cơ Việt Hung chân đế và mặt bích có trục giống nhau không? Cùng khung thì giống nhau. Ví dụ khung 3K200S và 3K200M có trục Ø55 × 110 mm cho cả chân đế và mặt bích.
• Mặt bích motor Việt Hung có mấy lỗ? Dãy 3K từ khung 90 đến 180 dùng bích 4 lỗ. Khung 200 và 225 dùng bích 8 lỗ.
• Mô tơ điện 1 pha Việt Hung lớn nhất bao nhiêu kW? Catalog dãy 1 pha có công suất lớn nhất 3 kW (KCT112-4), dòng 16,7 A ở 220V.
• Motor Việt Hung có thay thế được motor Teco, Siemens không? Thường được nếu cùng khung IEC, cùng số cực. Cần đối chiếu tâm trục, lỗ chân, đường kính trục và đường kính bích trước khi thay.
• Động cơ Việt Hung có ghép hộp giảm tốc được không? Được. Bản mặt bích B5 bắt trực tiếp vào hộp giảm tốc có bích vào tương ứng; bản chân đế nối qua khớp nối hoặc puli.
• Nên chọn dãy 3K hay 4KA? Dưới 18,5 kW chủ yếu chọn dãy 3K. Từ 18,5 kW trở lên, máy chạy liên tục nhiều giờ nên cân nhắc 4KA vì hiệu suất cao hơn.
• Dòng khởi động của động cơ Việt Hung bao nhiêu? Bản 4 cực dãy 3K có bội số dòng khởi động 4,5–7 lần dòng định mức. Motor 11 kW trở lên là 7 lần, nên thường khởi động sao – tam giác hoặc dùng biến tần.

Động cơ Việt Hung thuộc nhóm Động Cơ 3 Pha, nằm trong danh mục Động Cơ Điện. Các danh mục cùng cấp:

• Motor Tua Chậm 4 Pole
• Motor Tua Nhanh 2 Pole
• Motor 6 Pole 960-1000 RPM
• Motor 8 Pole 700 RPM
• Motor 3 Pha Mini
• Motor 3 Pha 1.5hp 1.1kw
• Motor 3 Pha 2hp 1.5kw
• Motor 3 Pha 3hp 2.2kw
• Motor 3 Pha 4hp 3kw
• Motor 3 Pha 5hp 3.7kw
• Motor 3 Pha 7.5hp 5.5kw
• Motor 3 Pha 10hp 7.5kw
• Motor 3 Pha 15hp 11kw
• Motor 3 Pha 20hp 15kw
• Motor 3 Pha 25hp 18.5kw
• Motor 3 Pha 30hp 22kw
• Motor 3 Pha 40hp 30kw
• Motor 3 Pha 50hp 37kw
• Motor 3 Pha 60hp 45kw
• Motor 3 Pha 75hp 55kw
• Motor 3 Pha 100hp 75kw
• Motor 3 Pha 125hp 90kw
• Motor 3 Pha 150hp 110kw
• Motor 3 Pha 180hp 132kw
• Motor 3 Pha 220hp 160kw
• Motor 3 Pha 270hp 200kw
• Motor 3 Pha 300Hp 220Kw
• Motor 3 Pha 340hp 250kw
• Motor 3 Pha 380hp 280kw
• Motor 3 Pha 430hp 315kw
• Motor 3 Pha 470hp 355kw
• Motor Teco
• Motor ABB
• Motor Siemens
• Motor Julong
• Motor Elektrim