Bơm Dầu Bằng Tay: Cấu Tạo, Phân Loại, Cách Chọn Bơm Quay Tay Thùng Phuy

Bơm dầu bằng tay (bơm dầu quay tay, bơm tay thùng phuy) là dụng cụ bơm thể tích vận hành bằng tay quay hoặc cần gạt, cắm vào lỗ ren 2" của thùng phuy 200 lít để rút dầu diesel, dầu nhớt, dầu hỏa, hóa chất loãng ra can, bình mà không cần điện. Bơm phù hợp với gara, công trường, tàu thuyền, kho nhỏ có lượng dầu chiết mỗi ngày vài chục đến vài trăm lít. Khi chọn bơm dầu tay, cần xem loại chất lỏng, vật liệu thân bơm (nhôm, sắt, inox, nhựa PP), lưu lượng mỗi vòng quay và chiều dài ống hút so với chiều cao phuy.

1) Bơm dầu bằng tay là gì?

Bơm dầu bằng tay là bơm không dùng motor, người dùng quay tay hoặc gạt cần để piston, cánh gạt hoặc bánh răng bên trong hút và đẩy chất lỏng. Lưu lượng phụ thuộc dung tích mỗi vòng (thường 0.2–1 lít/vòng) và tốc độ quay (40–70 vòng/phút), đạt khoảng 15–30 lít/phút với các model phổ biến.

Do không có điện, bơm dầu tay không tạo tia lửa từ motor, giá rẻ và dùng được ở nơi không có nguồn điện; đổi lại năng suất thấp hơn máy bơm dầu chạy điện và tốn sức khi bơm dầu đặc.

2) Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

a) Cấu tạo bơm dầu quay tay

• Thân bơm (buồng bơm): nhôm đúc, gang/sắt, inox hoặc nhựa PP; chứa cánh gạt quay hoặc piston.
• Tay quay hoặc cần gạt: truyền lực tay vào trục bơm; loại quay tay xoay 360 độ, loại cần gạt chạy hai chiều.
• Ống hút nhiều đoạn: lắp ghép theo chiều cao phuy, dài 1000–1400 mm, có lưới lọc ở đầu.
• Adapter ren 2": bắt vào lỗ nắp phuy, giữ bơm đứng vững.
• Van một chiều và vòi xả: giữ dầu trong ống, không chảy ngược khi ngừng quay.

b) Nguyên lý hoạt động

Khi quay tay, cánh gạt (hoặc piston) trong buồng bơm thay đổi thể tích các khoang: phía hút tăng thể tích tạo áp thấp, dầu từ phuy theo ống hút đi lên; phía xả giảm thể tích, dầu bị đẩy ra vòi. Van một chiều giữ cột dầu trong ống nên các lần quay sau dầu ra ngay. Mỗi vòng quay đẩy ra một lượng dầu gần như cố định, vì vậy đếm số vòng có thể ước lượng thể tích đã rót.

3) Phân loại và thông số bơm dầu bằng tay thông dụng

• Lưu lượng (cột chữ đỏ) đo với dầu diesel ở tốc độ quay ghi kèm; dầu nhớt đặc cho lưu lượng thấp hơn và nặng tay hơn.
• Đẩy cao (cột chữ xanh) 0.5–5 m: bơm nhựa PP hợp rót xuống can đặt thấp hơn phuy; bơm sắt, nhôm đẩy được lên bồn cao hơn.
• Ống vào 32 mm hút nhanh hơn ống 25 mm khi dầu đặc.

a) Bơm dầu bằng tay quay hợp kim nhôm NR32

• Lưu lượng tối đa 27 lít/phút ở 70 vòng/phút, hút sâu 1 m
• Ống vào 32 mm, ống ra 25 mm, tổng dài 1280 mm, nặng 1.1 kg, xuất xứ Đài Loan
• Vỏ nhôm nhẹ, tay quay nhẹ, hút được khi dầu lẫn khí; dùng chiết dầu diesel, dầu hỏa từ phuy ra can

b) Bơm dầu bằng tay inox RP-32

• Lưu lượng khoảng 1 lít/vòng, ống vào 32 mm, ống ra 25 mm
• Vật liệu inox, thép, nhựa; nặng 1.8 kg; thương hiệu Cash Jing, Đài Loan
• Chịu ăn mòn tốt, dùng cho dầu diesel, dầu hỏa, dầu máy, chất lỏng có độ nhớt cao

c) Bơm dầu bằng tay nhựa PP DBK LG-1016C

• Lưu lượng tối đa 19 lít/phút ở 55 vòng/phút
• Ống hút/xả 25 mm, dài 1370 mm, đẩy cao 0.5 m, hút sâu 1 m
• Nhựa PP và nhôm, thương hiệu DBK, Đài Loan; bơm dầu hỏa, dầu động cơ, dầu diesel, AdBlue, axit yếu

d) Bơm dầu bằng tay thân sắt DBK LG-1015E

• Lưu lượng tối đa 25 lít/phút, đẩy cao 5 m
• Ống hút 32 mm, ống xả 25 mm, buồng bơm 110 mm; kích thước 275 × 195 × 238 mm, nặng 2.8 kg
• Dùng dầu bôi trơn, phụ gia ô tô, dầu hỏa, dầu diesel, dầu nhiên liệu, hóa chất nhẹ

e) Bơm dầu bằng tay hóa chất DBK LG-1015F

• Dung tích 300 ml/vòng, lưu lượng 20 lít/phút
• Đẩy cao 5 m, hút sâu 1.5 m, ống vào 32 mm, ống ra 25 mm, dài 1270 mm
• Inox và nhựa, chịu dung dịch ăn mòn trung bình đến cao; dùng trong xưởng hóa chất, luyện kim

f) Khi cần năng suất cao: bơm thùng phuy chạy điện LM-16

• Công suất 2.4kW, điện 220V, tốc độ 13000 vòng/phút
• Lưu lượng tối đa 100 lít/phút (6 m³/h), cột áp 10–18 m
• Ống ngoài 26 mm, trong 20 mm, dài 1180 mm

4) Cách chọn bơm dầu bằng tay

a) Chọn theo chất lỏng và vật liệu

• Dầu diesel, dầu hỏa, dầu nhớt: thân nhôm hoặc sắt, gioăng NBR; nhôm nhẹ, sắt bền và rẻ.
• Hóa chất loãng, AdBlue, nước rửa kính: nhựa PP hoặc inox, gioăng PTFE/FKM.
• Axit, kiềm đặc: bơm tay nhựa PP/PVDF chuyên hóa chất hoặc máy bơm hóa chất từ thùng phi.
• Xăng và dung môi dễ bay hơi: chọn bơm có ghi rõ dùng cho xăng, có dây tiếp địa chống tĩnh điện; bơm nhôm phổ thông chủ yếu thiết kế cho diesel và dầu nhớt.

b) Chọn theo lưu lượng và so sánh với bơm điện

• Chiết dưới khoảng 200–300 lít/ngày, bơm dầu tay là đủ và rẻ nhất.
• Bơm điện 12V hút dầu với dòng 12–25A, dây nối ắc quy cần tiết diện 4–6 mm² và cầu chì 30A.
• Xem thêm bơm thùng phuy chạy điện khi cần 60–100 lít/phút.

5) Ứng dụng của bơm dầu bằng tay

• Bơm dầu diesel từ phuy 200 lít ra can để đổ cho máy phát điện, máy xúc, máy cày, ghe thuyền.
• Bơm dầu nhớt, dầu hộp số từ phuy ra bình để thay nhớt tại gara xe máy, ô tô, xưởng sửa chữa.
• Chiết dầu hỏa, dầu thủy lực, dầu bôi trơn trong kho vật tư nhà máy, công trường.
• Bơm dung dịch AdBlue, nước làm mát, nước rửa kính từ phuy ra can nhỏ.
• Bơm hóa chất loãng, axit yếu, xà phòng công nghiệp bằng bơm tay nhựa PP, inox trong xưởng sản xuất.
• Rút dầu thải từ phuy chứa sang can để vận chuyển xử lý.

6) Ưu điểm và nhược điểm của bơm dầu quay tay

a) Ưu điểm

• Không cần điện, không motor, dùng được ở công trường, ngoài đồng, trên tàu.
• Giá rẻ (khoảng 200.000 – 2.500.000 đ), nhẹ, cắm vào phuy là dùng, dễ mang theo.
• Lưu lượng theo vòng quay, dễ kiểm soát lượng rót, ít tràn đổ.
• Cấu tạo đơn giản, sửa chữa thay gioăng, cánh gạt dễ, phụ tùng rẻ.
• Không tạo tia lửa điện tại điểm bơm.

b) Nhược điểm

• Năng suất thấp, tốn sức khi bơm nhiều phuy hoặc dầu đặc.
• Bơm nhôm, sắt phổ thông kém bền với axit, dung môi mạnh.
• Gioăng NBR bị trương nở nếu bơm dung môi, xăng thơm, làm rò rỉ.

7) Giá bơm dầu bằng tay tham khảo

Giá trung bình thị trường Việt Nam:

• Bơm dầu bằng tay nhựa PP: khoảng 200.000 – 500.000 đ (LG-1016C khoảng 260.000 đ)
• Bơm dầu bằng tay hợp kim nhôm: khoảng 500.000 – 950.000 đ (NR32 khoảng 550.000 đ)
• Bơm dầu bằng tay thân sắt: khoảng 800.000 – 1.200.000 đ (LG-1015E khoảng 1.000.000 đ)
• Bơm dầu bằng tay hóa chất: khoảng 1.500.000 – 2.200.000 đ (LG-1015F khoảng 1.950.000 đ)
• Bơm dầu bằng tay inox: khoảng 1.800.000 – 2.500.000 đ (RP-32 khoảng 2.500.000 đ)

8) Câu hỏi thường gặp về bơm dầu bằng tay

a) Dành cho người đang khảo giá, sắp mua bơm dầu bằng tay

• Bơm dầu quay tay nhôm, sắt, inox, nhựa khác nhau thế nào? Nhôm nhẹ (khoảng 1.1 kg), hợp dầu diesel, dầu hỏa; sắt nặng hơn (khoảng 2.8 kg), bền, đẩy cao tới 5 m; inox chịu ăn mòn, dùng được dầu và dung dịch ăn mòn nhẹ; nhựa PP rẻ nhất, hợp AdBlue, hóa chất loãng nhưng đẩy cao thấp (khoảng 0.5 m).
• Bơm dầu tay lưu lượng bao nhiêu là đủ? Bơm 19–27 lít/phút rút hết phuy 200 lít trong khoảng 8–12 phút quay liên tục. Gara, xưởng nhỏ chiết vài can mỗi ngày dùng bơm 20–25 lít/phút là phù hợp; trên 300 lít/ngày nên xem bơm điện.
• Bơm dầu tay có bơm được dầu nhớt đặc không? Được với dầu nhớt động cơ, dầu hộp số ở nhiệt độ thường nhưng nặng tay và lưu lượng giảm 30–50%; chọn bơm ống vào 32 mm, buồng bơm lớn (thân sắt) sẽ nhẹ hơn. Dầu rất đặc như mỡ, dầu bánh răng nặng thì bơm piston khí nén hoặc bơm bánh răng điện phù hợp hơn.
• Bơm dầu bằng tay có dùng bơm xăng được không? Xăng bay hơi mạnh và dễ tích điện tĩnh; dùng bơm có ghi dùng cho xăng, gioăng chịu xăng (FKM, PTFE) và nối dây tiếp địa giữa phuy, bơm, can. Bơm nhôm gioăng NBR phổ thông chủ yếu dùng cho diesel, dầu hỏa, dầu nhớt.
• Giá bơm dầu bằng tay khoảng bao nhiêu? Giá trung bình thị trường Việt Nam: bơm nhựa PP 200.000 – 500.000 đ; bơm nhôm 500.000 – 950.000 đ; bơm sắt 0.8 – 1.2 triệu đồng; bơm hóa chất 1.5 – 2.2 triệu; bơm inox 1.8 – 2.5 triệu đồng.

b) Dành cho người đã mua, cần hướng dẫn lắp đặt, đấu điện, sử dụng

• Lắp bơm dầu tay vào thùng phuy thế nào? Ghép các đoạn ống hút có gioăng, siết chặt; vặn adapter ren 2" vào lỗ lớn trên nắp phuy rồi lắp bơm, đầu ống hút cách đáy phuy khoảng 2–5 cm để không hút cặn. Mở lỗ thông hơi nhỏ trên nắp phuy để dầu chảy đều, không bị hút chân không.
• Vì sao vài vòng đầu chưa ra dầu? Lần đầu ống hút còn đầy không khí, cần quay khoảng 10–20 vòng để đuổi khí. Với bơm cánh gạt, nhỏ chút dầu vào cửa xả để làm kín cánh sẽ hút nhanh hơn.
• Quay tay tốc độ bao nhiêu là hợp lý? Khoảng 40–70 vòng/phút theo thông số từng model; quay quá nhanh không tăng lưu lượng nhiều mà làm mòn cánh gạt và văng dầu ở vòi.
• Có cần đấu điện hoặc tiếp địa cho bơm dầu tay không? Bơm tay không cần điện. Khi bơm xăng, dung môi, dầu hỏa nên nối dây tiếp địa giữa phuy kim loại, bơm và can nhận để xả tĩnh điện; với can nhựa, giữ vòi chạm vào miệng can khi rót.
• Bơm dầu ra can, làm sao không bị tràn? Đếm số vòng theo dung tích mỗi vòng (ví dụ 300 ml/vòng: can 20 lít cần khoảng 66 vòng), dừng trước 2–3 vòng; van một chiều giữ dầu trong ống nên dầu ngừng chảy ngay khi dừng tay.

c) Dành cho người gặp lỗi do dùng sai cách, cần cách khắc phục hoặc giải pháp tiết kiệm chi phí

• Quay mãi không lên dầu thì xử lý ra sao? Thường do mối nối ống hút lọt khí, gioăng ống bị thiếu, lưới lọc đầu ống bị tắc cặn hoặc cánh gạt khô. Siết lại các đoạn ống, vệ sinh lưới lọc, mồi chút dầu vào bơm rồi quay lại.
• Bơm rò dầu ở trục tay quay? Gioăng trục mòn hoặc trương nở do bơm dung môi, xăng; thay bộ gioăng (giá khoảng vài chục nghìn đồng) và chọn gioăng FKM nếu bơm hóa chất, rẻ hơn nhiều so với thay bơm.
• Bơm nặng tay, lưu lượng giảm dần sau thời gian dùng? Cánh gạt mòn, buồng bơm bám cặn hoặc dầu quá đặc vào mùa lạnh. Vệ sinh buồng bơm, thay cánh gạt; để phuy nơi ấm hoặc phơi nắng cho dầu loãng hơn trước khi bơm.
• Bơm bị gỉ, hỏng sau khi bơm nước hoặc hóa chất? Bơm sắt, nhôm không hợp nước và hóa chất ăn mòn. Sau khi bơm chất lỏng lạ, bơm một ít dầu diesel qua bơm để rửa và giữ màng dầu chống gỉ; với hóa chất thường xuyên, dùng bơm PP hoặc inox chuyên dụng.
• Có cách nào tiết kiệm khi phải bơm dầu nhiều mỗi ngày? Khi chiết trên 300–500 lít/ngày, bơm điện 12V/220V 40–60 lít/phút giúp tiết kiệm nhân công đáng kể; với lượng ít, một bơm tay nhôm 500.000 – 950.000 đ dùng nhiều năm chỉ cần thay gioăng là kinh tế nhất.