Bơm Tuần Hoàn Nước Nóng: Các Dòng Phổ Biến Và Cách Chọn

Bơm tuần hoàn (bơm tuần hoàn nước nóng, bơm hồi nước nóng) là bơm ly tâm inline có cửa hút và cửa xả thẳng hàng, dùng để đẩy nước đi vòng kín trong hệ nước nóng năng lượng mặt trời, bơm nhiệt, nồi hơi, sưởi sàn và hệ làm mát. Chọn bơm tuần hoàn theo lưu lượng cần bù nhiệt, cột áp thắng tổn thất đường ống (không cộng chiều cao nhà), nhiệt độ nước và điện 1 pha 220V hay 3 pha 380V.

1) Bơm tuần hoàn là gì? Cấu tạo và nguyên lý

Trong hệ nước nóng có đường hồi, nước trong ống không dùng tới sẽ nguội dần. Bơm tuần hoàn đưa phần nước nguội này về bồn hoặc thiết bị gia nhiệt để làm nóng lại, đồng thời đẩy nước nóng tới các vòi, nhờ đó mở vòi là có nước nóng mà không phải xả bỏ nước lạnh.

a) Cấu tạo bơm tuần hoàn nước nóng

• Thân bơm: gang sơn tĩnh điện hoặc điện di, có bản đồng hoặc inox cho nước sinh hoạt.
• Cánh bơm: nhựa Noryl, BrC3 hoặc gang, chịu nhiệt.
• Trục: thép không gỉ (inox 304 ở nhiều dòng).
• Motor: bơm nhỏ thường dùng kiểu rotor ướt (không phớt, bôi trơn bằng chính nước, chạy rất êm); bơm lớn dùng motor khô có phớt cơ khí và quạt làm mát.
• Công tắc tốc độ hoặc bộ điều tốc: 3 tốc độ ở dòng UPS, VA; điều tốc điện tử ở dòng tiết kiệm điện.
• Bảo vệ nhiệt: tự ngắt khi motor quá nóng.

b) Nguyên lý hoạt động

Cánh bơm quay tạo lực ly tâm đẩy nước đi vòng: bồn nóng → ống cấp → vòi → ống hồi → bồn. Vì là vòng kín, bơm chỉ cần thắng tổn thất ma sát ống, van và thiết bị trao đổi nhiệt. Bơm có thể chạy liên tục, theo hẹn giờ hoặc theo cảm biến nhiệt độ trên ống hồi.

2) Thông số kỹ thuật và điện của bơm tuần hoàn

a) Bảng thông số các dòng bơm tuần hoàn phổ biến

• Số có chữ "khoảng" là mức tham khảo; thông số đúng xem trên tem từng bơm.
• Bơm tuần hoàn không tự mồi; ống phải đầy nước và xả hết khí trước khi chạy.
• Nhiệt độ tối đa phụ thuộc vật liệu cánh và phớt, thường 80–110°C.

b) Điện áp, dòng điện và biến tần

• Bơm 40–400W: điện 1 pha 220V, dòng 0.2–2.5 A, CB 6A, dây 1–1.5 mm².
• Bơm 0.9–1.1kW 1 pha: dòng 4–7 A, CB 10–16A, dây 1.5–2.5 mm².
• Bơm 1.5kW trở lên thường là 3 pha 380V (3.2–5 A ở 1.5–2.2kW), lắp biến tần 3 pha cùng công suất để chỉnh lưu lượng theo nhiệt độ, giảm điện năng 20–40%.
• Bơm rotor ướt 3 tốc độ: chọn tốc độ thấp nhất vẫn đủ nước nóng tới vòi xa nhất để tiết kiệm điện.

3) Các dòng bơm tuần hoàn phổ biến

a) Bơm nước nóng tuần hoàn CPH 40-50F (900W – 220V)

• Thân và cánh bơm gang đúc xử lý điện di, trục inox 304; motor 2 cực dây đồng, bảo vệ nhiệt, quạt làm mát kín.
• Chạy liên tục, ổn định, dùng cho nước nóng không chứa hóa chất ăn mòn; hệ HVAC, nồi hơi, nước nóng năng lượng mặt trời công suất lớn.

b) Bơm tuần hoàn nước nóng Grundfos

• Dòng UPS có nhiều mã: 25-40, 25-60, 25-80, 32-40, 32-60, 32-80; lưu lượng 3–11 m³/h, cột áp 4–8 m.
• Motor rotor ướt 3 tốc độ, vỏ gang, trục inox; chạy rất êm, dùng cho sưởi, làm mát, nước nóng sinh hoạt. Dòng điều tốc điện tử tiết kiệm điện hơn đáng kể so với dòng 3 tốc độ.

c) Bơm tuần hoàn nước nóng Wilo

• Dòng PH thân gang sơn tĩnh điện dày, bơm nước sạch tới khoảng 100°C; phớt carbon – ceramic; họng hút xả inline.
• Độ ồn khoảng 55 dB; dải công suất từ 100W tới 2.2kW. Chi tiết từng model tại bơm tuần hoàn nước nóng Wilo.

d) Bơm tuần hoàn giá rẻ Dzhileks Circuit

• 6 model: 25/40, 25/60, 25/80, 32/40, 32/60, 32/80; phổ biến nhất 25/40 vỏ gang, có bản vỏ đồng.
• 25/40: lưu lượng 3 m³/h, cột áp 4 m, công suất 65W, chiều dài lắp đặt 180 mm, nhiệt độ +10 đến +110°C.

e) Bơm tuần hoàn nước nóng DAB VA

• Phổ biến model DAB VA 35/180: khoảng 3 m³/h, cột áp 4.3 m, áp tối đa 10 bar, công suất tối đa 71W.
• Vỏ gang phủ cataphoresis, 3 tốc độ, khớp nối nhanh, lắp được ngang hoặc dọc; dùng nhiều cho hệ sưởi.

4) Cách chọn bơm tuần hoàn phù hợp

• Lưu lượng: nhà ở 0.5–2 m³/h là đủ bù nhiệt; khách sạn, tòa nhà 3–15 m³/h. Hệ sưởi tính theo công suất nhiệt: Q (m³/h) ≈ công suất nhiệt (kW) × 0.86 / chênh nhiệt độ (°C).
• Cột áp: nhà phố 3–6 m (bơm 25-40, 25-60), nhà nhiều nhánh 6–8 m (25-80, 32-80), tòa nhà 10–30 m (bơm motor khô 0.4–2.2kW).
• Nhiệt độ: năng lượng mặt trời 60–80°C dùng bơm rotor ướt hoặc dòng PH; nồi hơi, bơm nhiệt trên 80°C chọn bơm ghi rõ 100–110°C.
• Độ ồn: đặt gần phòng ngủ chọn bơm rotor ướt dưới 45–50 dB.

Nước trên 100°C, dầu tải nhiệt cần bơm chuyên dụng, tham khảo máy bơm nước nóng 100 độ C; cần tăng áp vòi sen thì dùng máy bơm tăng áp.

5) Ứng dụng của bơm tuần hoàn

• Bơm tuần hoàn nước nóng năng lượng mặt trời cho nhà phố, biệt thự, mở vòi có nước nóng ngay.
• Bơm tuần hoàn cho bơm nhiệt heat pump khách sạn, bệnh viện, ký túc xá, spa.
• Bơm tuần hoàn hệ sưởi sàn, sưởi radiator, nồi hơi gia đình.
• Bơm tuần hoàn nước lạnh chiller, điều hòa trung tâm, làm mát máy móc.
• Bơm hồi nước nóng trong dây chuyền nhuộm, giặt là, chế biến thực phẩm (nước nóng trung tính).
• Tuần hoàn nước bể cá, hồ thủy sinh có gia nhiệt.

6) Ưu điểm và nhược điểm của bơm tuần hoàn

a) Ưu điểm

• Có nước nóng tức thì, giảm hàng chục lít nước xả bỏ mỗi lần dùng.
• Bơm tuần hoàn rotor ướt công suất nhỏ (40–100W), chạy êm, gần như không cần bảo dưỡng.
• Lắp inline trực tiếp trên ống, gọn, nhiều tốc độ để chỉnh.
• Chịu nhiệt 80–110°C, phù hợp mọi hệ nước nóng dân dụng.
• Giá bơm tuần hoàn giá rẻ (Dzhileks, CPH) tới cao cấp (Grundfos, Wilo, DAB) đủ phân khúc.

b) Nhược điểm

• Cột áp thấp, không tự mồi, không thay được bơm tăng áp hay bơm cấp nước.
• Chạy 24/24 làm tăng thất thoát nhiệt nếu ống không bọc cách nhiệt.
• Bơm rotor ướt nhạy với cặn vôi và chạy khô.

7) Câu hỏi thường gặp về bơm tuần hoàn

a) Dành cho người đang khảo giá, sắp mua bơm tuần hoàn

• Nhà 3 tầng dùng máy năng lượng mặt trời cần bơm tuần hoàn loại nào? Ống hồi dài dưới 50 m, 4–6 vòi nóng: bơm rotor ướt 25-40 hoặc 25-60 (40–100W, cột áp 4–6 m, khoảng 2–3 m³/h) là đủ; không cần bơm cột áp cao vì hệ là vòng kín.
• Bơm tuần hoàn Grundfos, Wilo, DAB khác Dzhileks, CPH chỗ nào? Hàng châu Âu, Hàn Quốc chạy êm hơn, nhiều bản điều tốc tiết kiệm điện, giá cao hơn; Dzhileks, CPH giá thấp, đủ dùng cho hệ dân dụng, chạy theo hẹn giờ.
• Bơm tuần hoàn 25-40 và 25-80 nghĩa là gì? Số đầu là cỡ cửa nối (DN25, ren khoảng 1 1/2 inch), số sau là cột áp tối đa (40 = 4 m, 80 = 8 m). Chọn 25-80 khi ống dài, nhiều nhánh hoặc hệ sưởi nhiều phòng.
• Bơm tuần hoàn có dùng cho nước trên 100°C không? Bơm tuần hoàn dân dụng thường tới 80–110°C; nước trên 110°C, hơi nóng, dầu tải nhiệt cần bơm chịu nhiệt chuyên dụng có làm mát phớt.
• Bơm tuần hoàn 1 pha hay 3 pha? Bơm dưới 1kW hầu hết 1 pha 220V; hệ trung tâm từ 1.5kW thường 3 pha 380V, dòng nhỏ (3–5 A) và dễ lắp biến tần.

b) Dành cho người đã mua, cần hướng dẫn lắp đặt, đấu điện, sử dụng

• Lắp bơm tuần hoàn ở đâu trong hệ nước nóng? Lắp trên ống hồi về bồn, gần bồn, mũi tên trên thân cùng chiều dòng chảy; trục motor nằm ngang (bơm rotor ướt), hộp điện không quay xuống dưới để tránh nước nhỏ vào.
• Cần lắp thêm phụ kiện gì cho bơm tuần hoàn? Van khóa hai đầu để tháo bơm, van một chiều chống dòng ngược, lọc Y trước bơm, van xả khí ở điểm cao nhất của ống hồi.
• Đấu điện và điều khiển bơm tuần hoàn thế nào? Bơm 1 pha cấp 220V qua CB 6–10A, nối đất vỏ; dùng bộ điều khiển nhiệt độ (cảm biến trên ống hồi, bật khi dưới 40–45°C, tắt khi đạt 50–55°C) hoặc công tắc hẹn giờ theo giờ dùng nước.
• Xả khí bơm tuần hoàn rotor ướt ra sao? Đổ đầy nước hệ thống, nới vít xả khí ở đầu motor cho tới khi nước rỉ ra, siết lại; cho bơm chạy tốc độ cao 5–10 phút rồi chỉnh về tốc độ cần dùng.
• Nên để bơm tuần hoàn chạy tốc độ nào? Bắt đầu tốc độ 1; nếu vòi xa nhất cần quá 15–20 giây mới có nước nóng thì tăng lên tốc độ 2 hoặc 3.

c) Dành cho người gặp lỗi do dùng sai cách, cần cách khắc phục hoặc giải pháp tiết kiệm chi phí

• Bơm tuần hoàn kêu ù nhưng không quay? Rotor bị bó do cặn sau thời gian nghỉ. Ngắt điện, tháo vít đầu trục, xoay trục bằng tua vít; bơm 1 pha có tụ thì kiểm tra tụ trước khi thay bơm.
• Bơm chạy ồn, có tiếng rè rè? Còn khí trong bơm hoặc ống, hoặc bơm chạy tốc độ quá cao. Xả khí, giảm tốc độ; nếu tiếng lạch cạch thì kiểm tra cánh, ổ đỡ.
• Có bơm tuần hoàn mà nước nóng vẫn nguội nhanh? Ống hồi không bọc cách nhiệt, van một chiều kẹt hoặc bơm đặt ngược chiều. Bọc ống bằng bảo ôn 9–13 mm, kiểm tra van, đảo lại chiều bơm.
• Bơm rotor ướt hỏng sau 1–2 năm do nước cứng? Cặn vôi bám rotor và bạc. Vệ sinh bằng dung dịch tẩy cặn nhẹ, lắp lọc hoặc làm mềm nước; thay riêng đầu motor thường rẻ hơn mua nguyên bơm.
• Làm sao giảm tiền điện bơm tuần hoàn? Không chạy 24/24: dùng hẹn giờ theo giờ dùng nước hoặc điều khiển nhiệt độ (giảm 50–70% giờ chạy), chọn tốc độ thấp nhất đủ dùng, bọc cách nhiệt ống; hệ lớn 3 pha dùng biến tần.