Máy Bơm Nước Tưới Cây: Phân Loại, Cách Chọn Và Mẫu Thông Dụng

Máy bơm nước tưới cây là máy bơm (thường là bơm ly tâm, bơm tăng áp, bơm đĩa hoặc bơm chìm chạy điện 1 pha 220V / 3 pha 380V) dùng hút nước từ ao, mương, giếng, bồn rồi đẩy tới vòi, béc phun mưa, béc nhỏ giọt để tưới vườn rau, cây ăn trái, cây cảnh. Chọn máy theo 3 thông số: lưu lượng (m³/h hoặc lít/phút) đủ cho số béc chạy cùng lúc, cột áp (m) đủ đẩy nước tới điểm xa và cao nhất, và độ sâu hút của nguồn nước.

Vườn nhà vài trăm mét vuông thường dùng bơm 0,37–0,75 kW (0,5–1 HP); vườn cây ăn trái 1 ha dùng bơm 1,5–3 kW, chia khu tưới luân phiên.

1) Máy bơm nước tưới cây là gì? Cấu tạo và nguyên lý

a) Cấu tạo máy bơm nước tưới cây

• Vỏ bơm (buồng xoắn): gang, nhôm, inox hoặc nhựa kỹ thuật; dẫn nước từ cổng hút tới cổng xả.
• Cánh bơm: đồng, inox, gang hoặc nhựa; bơm ly tâm 1 tầng cánh cho lưu lượng lớn, bơm đa tầng cánh cho cột áp cao.
• Trục và phớt cơ khí: trục inox nối motor với cánh bơm, phớt chặn nước rò vào motor.
• Motor điện: cuộn dây đồng hoặc nhôm, 1 pha có tụ đề/tụ ngậm, 3 pha đấu sao/tam giác; có rơ le nhiệt bảo vệ quá nhiệt.
• Cổng hút, cổng xả: ren 27–60 mm hoặc mặt bích, kết nối ống hút có lơ (van một chiều) và ống xả.
• Hộp điện: chứa tụ, cầu đấu dây, công tắc.

b) Nguyên lý hoạt động

Khi motor quay, cánh bơm văng nước ra mép buồng xoắn bằng lực ly tâm, tạo vùng áp thấp ở tâm cánh nên nước từ nguồn bị hút lên qua ống hút. Nước được tăng áp trong buồng xoắn rồi đẩy ra cổng xả tới đường ống tưới. Bơm ly tâm thường phải mồi đầy nước trước khi chạy; bơm tự mồi, bơm đĩa và bơm có đầu jet hút sâu được 8–9 m.

2) Phân loại máy bơm nước tưới cây

a) Máy bơm nước tưới cây mini 12V

Bơm màng 12V 60–100W, lưu lượng 3–5 lít/phút, áp 5–8 bar; chạy bằng bình ắc quy hoặc bộ nguồn, dùng tưới chậu cây, ban công, rửa máy lạnh, rửa xe. Ưu điểm là gọn, rẻ, an toàn điện; hạn chế là lưu lượng nhỏ.

b) Máy bơm ly tâm 1 pha tưới vườn

Công suất 0,37–2,2 kW, lưu lượng 3–25 m³/h, cột áp 15–35 m. Đây là loại phổ biến nhất để tưới vườn rau, vườn cây ăn trái, hút từ ao, mương, giếng đào nông dưới 7 m.

c) Máy bơm nước tưới cây dạng tăng áp

Bơm tăng áp tự động có rơ le áp hoặc cảm biến dòng chảy, tự chạy khi mở vòi và tự ngắt khi đóng vòi; dùng tăng áp đường nước máy, nước bồn mái để chạy vòi tưới, béc phun mưa sân vườn, hệ thống tưới tự động. Xem thêm các dòng máy bơm tăng áp.

• Máy bơm nước tăng áp tự động dùng tưới cây sân vườn, chạy khi mở vòi, ngắt khi đóng vòi.

d) Máy bơm đĩa, bơm đầu jet hút sâu

Bơm đĩa (bơm cánh xoáy) 0,37–0,75 kW cột áp 30–60 m nhưng lưu lượng nhỏ 30–50 lít/phút; bơm đầu jet hút sâu 8–9 m từ giếng khoan nông, giếng đào. Phù hợp tưới vài béc ở xa, nhà có giếng sâu, đẩy nước lên bồn cao.

e) Máy bơm chìm, bơm hỏa tiễn giếng khoan

Bơm đặt chìm dưới nước, không cần mồi, hút được nước giếng khoan 20–150 m. Bơm hỏa tiễn 1 pha phổ biến 0,75–2,2 kW, 3 pha tới 7,5 kW trở lên; dùng tưới rẫy cà phê, hồ tiêu, sầu riêng ở vùng không có nguồn nước mặt. Tham khảo thêm máy bơm hỏa tiễn và máy bơm chìm.

f) Máy bơm nước tưới vườn chạy xăng, chạy dầu

Đầu nổ xăng 4 thì 5,5–7 HP hoặc máy dầu diesel 8–15 HP kéo bơm ly tâm 2–3 inch, lưu lượng 30–60 m³/h, dùng tưới rẫy xa lưới điện, bơm tát ruộng. Máy linh hoạt khi di chuyển nhưng tốn nhiên liệu, ồn, phải thay nhớt định kỳ.

g) Máy bơm phun sương tưới cây

Bơm áp cao 7–70 bar chạy béc phun sương 0,2–0,3 mm, dùng tưới lan, rau mầm, làm mát nhà kính; chi tiết tại máy bơm phun sương tưới cây.

3) Cách chọn máy bơm nước tưới cây: lưu lượng, cột áp, công suất, nguồn điện

a) Tính lưu lượng cần tưới

Cây trồng mùa khô cần khoảng 4–6 mm nước/ngày, tức 40–60 m³/ha/ngày. Nếu tưới trong 4–5 giờ, lưu lượng cần khoảng 10–15 m³/h cho 1 ha tưới nhỏ giọt; tưới phun mưa thất thoát nhiều hơn nên cần 15–25 m³/h. Với hệ béc, lưu lượng = số béc chạy cùng lúc × lưu lượng 1 béc. Cách tính chi tiết theo từng loại béc có trong bài máy bơm nước tưới béc.

• Cột áp = áp béc (bar × 10) + độ sâu hút + chênh cao + tổn thất ống (5–10 m mỗi 100 m ống).
• Bơm ghi "cột áp 30 m" là cột áp tối đa khi lưu lượng gần bằng 0; cần xem điểm làm việc trên đường đặc tính.
• Độ sâu hút thực tế của bơm ly tâm khoảng 6–7 m; sâu hơn dùng bơm đầu jet hoặc bơm chìm.

b) Motor bơm tưới cây: dòng điện, điện áp 1 pha/3 pha và biến tần

• Bơm tưới 1 pha phổ biến tới 2,2–3 kW; lớn hơn thường dùng máy bơm nước 3 pha cho dòng nhỏ, khởi động nhẹ.
• Biến tần cho bơm ly tâm chọn cùng công suất motor; chạy áp suất không đổi với cảm biến áp giúp giảm 20–50% điện khi số béc mỗi khu khác nhau.
• Motor 3 pha 220V chạy được trên điện 1 pha 220V thông qua biến tần vào 1 pha ra 3 pha.

4) Một số mẫu máy bơm nước tưới cây thông dụng

a) Máy bơm nước tưới cây 1HP cột áp 24 m, lưu lượng 147 lít/phút

Bơm ly tâm 0,75 kW cân bằng giữa lưu lượng và cột áp, hợp vườn rau, vườn cây 500–1.500 m² chạy vòi hoặc 10–20 béc phun mưa.

• Ống hút = ống xả: 34 mm
• Lưu lượng tối đa: khoảng 9 m³/h (147 lít/phút)
• Cột áp tối đa: 24 m

b) Máy bơm nước tưới cây 1HP cột áp 17 m, lưu lượng 333 lít/phút

Bơm lưu lượng lớn, cột áp thấp, hợp bơm tưới tràn, bơm từ ao lên mương, tưới vườn bằng phẳng gần nguồn nước.

• Ống hút = ống xả: 42 mm
• Lưu lượng tối đa: 20 m³/h (333 lít/phút), tại lưu lượng này cột áp còn khoảng 8 m
• Cột áp tối đa: 17 m

c) Máy bơm nước tưới cây 1HP cột áp 53 m, lưu lượng 42 lít/phút

Bơm tăng áp cột áp cao, lưu lượng nhỏ, dùng khi phải đẩy nước lên đồi, lên tầng cao, tuyến ống dài hoặc chạy vài béc ở xa.

• Cột áp tối đa: 53 m
• Độ sâu hút: 8 m
• Lưu lượng tối đa: khoảng 42 lít/phút (2,5 m³/h)

d) Máy bơm nước tưới cây dạng đĩa 1HP TCP158, cột áp 30 m

Bơm đĩa hút khỏe, phù hợp hút nước giếng, giếng khoan nông, đẩy cao; lưu lượng vừa phải cho vòi tưới và vài béc.

• Ống hút = ống xả: 27 mm
• Cột áp tối đa: khoảng 30 m
• Lưu lượng tối đa: khoảng 3,2 m³/h

e) Máy bơm nước tưới cây 2HP NAVY 1500TB

Bơm 1.500W điện 220V/50Hz, lưu lượng tối đa 24 m³/h, cột áp tối đa 30 m, hút sâu 9 m; motor dây đồng, cánh đồng, thân nhôm, trục inox 304, ống hút xả 60/49 mm, có rơ le nhiệt. Phù hợp tưới vườn 2.000–5.000 m², bơm giếng khơi, cấp nước sinh hoạt.

5) Bảng giá máy bơm nước tưới cây

• Giá thay đổi theo đợt hàng, tỷ giá và phụ kiện kèm theo (lơ, rơ le, tụ).

6) Ứng dụng của máy bơm nước tưới cây

• Vườn rau, rau màu: máy bơm tưới rau 1 pha 220V, máy bơm nước tưới cây 1HP cho vòi và béc phun mưa, bơm tưới tự động hẹn giờ.
• Cây ăn trái, cây công nghiệp: máy bơm tưới cây ăn trái, máy bơm tưới cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, bơm hỏa tiễn tưới rẫy từ giếng khoan.
• Sân vườn, cảnh quan: máy bơm tăng áp tưới cây sân vườn, tưới cỏ, tưới bồn hoa biệt thự, khu đô thị.
• Đồng ruộng: máy bơm lưu lượng lớn tưới tràn, bơm nước vào ruộng, mương; xem thêm máy bơm nước nông nghiệp.
• Kết hợp khác: bơm nước lên bồn, rửa chuồng trại, rửa sân, cấp nước sinh hoạt khi cần.

7) Ưu điểm và nhược điểm của máy bơm nước tưới cây

a) Ưu điểm

• Giảm công tưới thủ công, tưới đúng giờ, đúng lượng, kết hợp tưới tự động.
• Bơm điện chạy êm, không khí thải, chi phí điện thấp: bơm 0,75 kW chạy 2 giờ/ngày chỉ khoảng 1,5 kWh.
• Nhiều dải lưu lượng, cột áp, dễ chọn đúng nhu cầu; phụ tùng thay thế phổ biến.
• Bơm chạy xăng, dầu dùng được ở rẫy xa lưới điện.

b) Nhược điểm

• Bơm ly tâm phải mồi nước, mất nước mồi khi lơ hở.
• Bơm điện phụ thuộc lưới điện; điện yếu cuối nguồn làm motor nóng.
• Bơm xăng, dầu tốn nhiên liệu, ồn, rung, phải bảo dưỡng đầu nổ.

8) Câu hỏi thường gặp về máy bơm nước tưới cây

a) Dành cho người đang khảo giá, sắp mua máy bơm nước tưới cây

• Vườn 1.000 m² nên mua máy bơm tưới cây bao nhiêu HP? Tưới phun mưa chia 2 khu, mỗi khu 12–15 béc khoảng 4–5 m³/h, cột áp 25–30 m; bơm ly tâm 1–1,5 HP (0,75–1,1 kW) là vừa. Nếu hút sâu trên 6 m hoặc vườn dốc, chọn 1,5–2 HP.
• Bơm lưu lượng lớn hay cột áp cao thì tốt hơn cho tưới cây? Tưới tràn, bơm ao lên mương cần lưu lượng lớn, cột áp 8–17 m; chạy béc, vườn đồi, ống dài cần cột áp 25–50 m. Cùng 1 HP, bơm 333 lít/phút chỉ đạt 17 m, bơm 42 lít/phút đạt 53 m, nên chọn theo điểm làm việc thực tế.
• Nên chọn máy bơm 1 pha hay 3 pha? Nhà vườn điện 1 pha chọn bơm đến 2,2 kW; trang trại có điện 3 pha nên dùng bơm 3 pha từ 3 kW trở lên vì dòng chỉ bằng khoảng 1/3, motor bền, dễ gắn biến tần. Bơm 1 pha 2,2 kW chạy 13–15A, khởi động 60–80A, đường dây dài dễ sụt áp.
• Cánh đồng, cánh inox hay cánh nhựa bền hơn? Cánh đồng và inox bền, chịu nước phèn, cát nhẹ tốt hơn; cánh nhựa rẻ, nhẹ, dùng cho nước sạch. Nước giếng nhiều phèn, mặn nhẹ nên chọn thân và cánh inox 304.
• Giá máy bơm nước tưới cây khoảng bao nhiêu? Giá trung bình thị trường Việt Nam: bơm 0,5–1 HP khoảng 1,2–2,5 triệu đồng, bơm 1,5–2 HP khoảng 2,5–4 triệu đồng, bơm tăng áp điện tử hãng châu Âu 6–9 triệu đồng, bơm 3 pha 4–7,5 kW khoảng 6–15 triệu đồng.

b) Dành cho người đã mua, cần hướng dẫn lắp đặt, đấu điện, sử dụng

• Lắp ống hút máy bơm tưới cây đúng cách? Ống hút bằng cỡ cổ hút, càng ngắn càng tốt, đầu có lơ lưới đặt ngập dưới mặt nước 30–50 cm và cách đáy 20–30 cm; ống đi dốc lên đều về bơm, không võng, khớp nối quấn băng tan kín để không hút khí.
• Mồi nước cho máy bơm ly tâm thế nào? Mở nút mồi, đổ nước đầy thân bơm và ống hút tới khi hết bọt khí, vặn chặt nút rồi bật bơm. Sau 1–2 phút chưa lên nước, tắt máy, kiểm tra lơ và khớp hút rồi mồi lại.
• Đấu điện máy bơm 1 pha có cần lắp CB chống giật không? Bơm đặt ngoài trời, gần nước nên dùng CB chống giật (RCBO) 30mA đúng dòng định mức: 1 HP dùng 10A, 2 HP dùng 20A; dây đồng 1,5–2,5 mm², vỏ bơm nối đất, hộp điện che mưa.
• Bơm 3 pha đấu sao hay tam giác? Xem nhãn motor: motor ghi 220/380V đấu sao (Y) với điện 380V; motor ghi 380/660V đấu tam giác (Δ) với điện 380V. Bơm quay ngược vẫn ra nước nhưng yếu, đảo 2 dây pha để đổi chiều.
• Lắp bộ hẹn giờ cho máy bơm tưới cây thế nào? Bơm dưới 1 HP có thể cắm qua ổ hẹn giờ cơ hoặc điện tử chịu 16A; bơm lớn hơn dùng hẹn giờ điều khiển khởi động từ (contactor) để tiếp điểm hẹn giờ không bị cháy.

c) Dành cho người gặp lỗi do dùng sai cách, cần cách khắc phục hoặc giải pháp tiết kiệm chi phí

• Máy bơm chạy mà không lên nước? Chưa mồi đủ, lơ kẹt hoặc hở, ống hút hở khí, hút sâu quá 7 m, hoặc bơm 3 pha quay ngược. Mồi lại, thay lơ (khoảng 50.000–150.000 đ), siết khớp, hạ bơm gần mặt nước.
• Máy bơm kêu ù ù, không quay, nóng? Bơm 1 pha thường do hỏng tụ đề hoặc kẹt cánh vì cặn sau thời gian để lâu. Thay tụ đúng trị số (vài chục nghìn đồng), xoay trục bằng tay cho trơn trước khi cấp điện; đo điện áp, dưới 200V motor khó khởi động.
• Bơm rỉ nước ở cổ trục, ở giữa thân và motor? Phớt cơ khí mòn do chạy khô hoặc nước có cát. Thay phớt đúng cỡ trục (khoảng 50.000–200.000 đ) càng sớm càng tốt, tránh nước vào bạc đạn motor gây cháy cuộn dây.
• Bơm nhảy CB, cháy motor sau thời gian ngắn? Thường do chạy khô khi cạn ao, điện áp yếu, hoặc mở quá nhiều béc làm bơm chạy quá dòng. Lắp phao điện hoặc rơ le bảo vệ mất nước, chia khu tưới; cuốn lại motor giá khoảng 30–50% bơm mới.
• Cách tiết kiệm điện khi tưới cây bằng máy bơm? Chọn bơm đúng cột áp thay vì quá dư, chuyển sang tưới nhỏ giọt cho cây ăn trái, tưới sáng sớm hoặc chiều mát, dùng biến tần chạy áp không đổi; giảm tốc độ bơm 20% thì công suất chỉ còn khoảng 50%.

Xem thêm:

• Máy Bơm Nước Gia Đình: Cấu Tạo, Ứng Dụng, Thông Số Kỹ Thuật Và Cách Lựa Chọn
• Máy Bơm Đĩa: Cấu Tạo, Phân Loại, Nguyên Lý Hoạt Động Và Ứng Dụng
• Motor Máy Bơm Nước: Cấu Tạo, Nguyên Lý Hoạt Động, Phân Loại, Cách Lựa Chọn
• Máy Bơm Nước Công Nghiệp – Máy Bơm Nước Ly Tâm 3 Pha
• Máy Bơm Nước Teco: Cấu Tạo, Ứng Dụng, Thông Số Kỹ Thuật
• Máy Bơm Nước Nông Nghiệp: Phân Loại Và Cách Tính Lưu Lượng, Cột Áp