Máy bơm tăng áp cơ là bơm tăng áp đóng ngắt bằng rơ le áp suất cơ (lò xo – màng) kết hợp bình tích áp: áp trong ống tụt tới ngưỡng bật thì bơm chạy, lên tới ngưỡng tắt thì bơm dừng. Không có mạch điện tử nên rơ le cơ chịu được điện chập chờn, ẩm, sửa và thay rẻ; ngưỡng áp chỉnh được bằng vít. Các mẫu thông dụng 100–250 W, cột áp 13–25 m, giá khoảng 0.8–3.5 triệu. Trong bài có cả vài mẫu dùng cảm biến dòng chảy (lưỡi gà) hay được bán chung nhóm này; bảng dưới ghi rõ kiểu đóng ngắt. Danh mục máy bơm tăng áp có thêm các dòng điện tử, biến tần.
Cột áp max đo khi khóa vòi; ngưỡng tắt của rơ le phải thấp hơn con số này.
Rheken, Shirai chịu nước tới 100°C; Awashi 80°C.
Ống hút – xả: Awashi 15 mm, Kangaroo 20 mm, các mẫu còn lại 25–27 mm.
a) Máy bơm tăng áp Awashi ASB-24V – 100 W, 13 m
Chạy điện 24V qua adapter, lắp nối tiếp ống 15 mm.
Mở vòi là lưỡi gà kích bơm; hợp bình nóng lạnh, máy giặt, chậu rửa.
Xuất xứ Trung Quốc, nước tới 80°C.
b) Máy bơm tăng áp Panasonic A-130JAK – 32 L/phút, hút 9 m
Thân nhôm đúc sơn tĩnh điện, IPX4.
Ống 25 mm; hợp gia đình, cơ sở sản xuất dùng nước vừa phải.
c) Máy bơm tăng áp Kangaroo KG 125ZP – 26 L/phút
Kích thước 12.5 × 10.5 × 16 cm, nặng 2.65 kg; treo tường hoặc trần.
IPX4, bật tắt theo dòng nước qua bơm; sản xuất tại Trung Quốc.
d) Máy bơm tăng áp Rheken JLM60-130A – 2 m³/h, 25 m
Khởi động chậm 3 giây; tự chạy 8 giây sau 72 giờ không dùng để chống kẹt.
Hút 8 m, nước tới 100°C.
e) Máy bơm tăng áp Hanil PH 255A – 35 L/phút, 24 m
Nhập nguyên chiếc Hàn Quốc, thân gang xám.
Rơ le nhiệt ngắt khi mất nước; đủ 3–5 thiết bị dùng cùng lúc.
f) Máy bơm tăng áp Shirai JLM 60-200A – 2 m³/h, 25 m
Stator tôn silic cán lạnh, trục inox, đường mồi nước đồng và nhựa POM.
Đầu nối ống thép mạ crom; nước tới 100°C.
g) Máy bơm tăng áp Selton SEL150AE – 1.98 m³/h, 20 m
Tự tắt khi áp ống đạt 1.8–2.2 kg/cm², rơ le nhiệt chống quá nhiệt.
Nhà 1–2 tầng, cao 10–15 m; sản xuất tại Việt Nam.
2. Điện áp, dòng điện và aptomat cho máy bơm tăng áp cơ
Model
Công suất
Dòng điện định mức (ước tính)
Aptomat
Awashi ASB-24V
100 W
Khoảng 4.2 A ở 24V DC; khoảng 0.5 A phía 220V của adapter
MCB 1 pha 6A
Kangaroo KG 125ZP
120 / 180 W
Khoảng 0.7 / 1.1 A (220V)
MCB 1 pha 6A
Panasonic A-130JAK / Rheken JLM60-130A
125–130 W
Khoảng 0.8 A (220V)
MCB 1 pha 6A
Selton SEL150AE
150 W
Khoảng 0.9 A (220–230V)
MCB 1 pha 6A
Shirai JLM 60-200A
200 W
Khoảng 1.2 A (220V)
MCB 1 pha 6A
Hanil PH 255A
250 W
Khoảng 1.5 A (220V)
MCB 1 pha 6A
Motor 1 pha có tụ không dùng biến tần thông thường.
Tiếp điểm rơ le cơ đóng cắt trực tiếp dòng motor; tiếp điểm cháy rỗ khi điện yếu, bơm bật tắt nhiều.
Adapter 24V của Awashi đặt nơi khô, cách xa nước.
3. Ứng dụng máy bơm tăng áp cơ
Nhà dùng bể ngầm, không có bồn mái: Hanil PH 255A, Shirai JLM 60-200A hút 9 m và giữ áp bằng bình tích áp.
Nước máy yếu, không có bể chứa: Selton SEL150AE tăng áp cho nhà 1–2 tầng.
Quán ăn, nhà hàng nhỏ: Hanil PH 255A cho 3–5 vòi cùng lúc.
Bình nóng lạnh, máy giặt báo thiếu nước: Awashi ASB-24V, Kangaroo KG 125ZP lắp ngay trước thiết bị.
Bình năng lượng mặt trời: Rheken, Shirai chịu nước tới 100°C.
Tưới cây, rửa xe gia đình: Panasonic A-130JAK, Shirai cho vòi rửa áp ổn định.
4. Ưu điểm của máy bơm tăng áp cơ
Rơ le áp suất cơ không có mạch điện tử, chịu điện chập chờn và ẩm tốt hơn.
Chỉnh được ngưỡng bật/tắt bằng vít theo chiều cao nhà.
Thay rơ le, bình tích áp rời giá rẻ, sửa tại chỗ.
Bình tích áp giữ sẵn nước có áp, mở vòi ngắn bơm không cần chạy.
Giá 0.8–3.5 triệu, thấp hơn bơm biến tần cùng lưu lượng.
5. Cách chỉnh rơ le áp suất cơ đúng với cột áp bơm
Rơ le áp suất cơ thường có 2 vít lò xo: vít lớn nâng hoặc hạ cả ngưỡng bật và tắt; vít nhỏ chỉnh khoảng chênh giữa bật và tắt. Siết vào (theo chiều kim đồng hồ) là tăng áp, nới ra là giảm. Chỉnh từng nửa vòng, xả vòi cho bơm chạy lại rồi đọc đồng hồ áp.
Nguyên tắc: ngưỡng tắt phải thấp hơn cột áp max của bơm ít nhất 0.3–0.5 kg/cm² (3–5 m). Cài cao hơn, bơm chạy mãi không đạt ngưỡng tắt, nóng motor, chai phớt.
Model
Cột áp max
Ngưỡng tắt tối đa nên cài
Ngưỡng bật đề xuất
Áp tại vòi tầng 2 (cao 4 m so với bơm)
Selton SEL150AE
20 m (2.0 kg/cm²)
1.6 kg/cm²
1.0 kg/cm²
Khoảng 6–12 m
Hanil PH 255A
24 m (2.4 kg/cm²)
2.0 kg/cm²
1.4 kg/cm²
Khoảng 10–16 m
Shirai JLM 60-200A
25 m (2.5 kg/cm²)
2.1 kg/cm²
1.5 kg/cm²
Khoảng 11–17 m
Rheken JLM60-130A
25 m (2.5 kg/cm²)
2.1 kg/cm²
1.5 kg/cm²
Khoảng 11–17 m
Áp tại vòi = áp bơm − chiều cao vòi so với bơm; chưa trừ tổn thất ống khoảng 1–2 m.
Khoảng chênh bật – tắt 0.5–0.6 kg/cm² là hợp lý; hẹp hơn bơm bật tắt dày, rộng hơn vòi lúc mạnh lúc yếu.
Áp nạp khí bình tích áp đặt thấp hơn ngưỡng bật 0.2 kg/cm², kiểm tra khi bình đã xả hết nước.
Selton ghi tắt ở 1.8–2.2 kg/cm² trên bơm 20 m: mức 2.2 vượt cột áp max, bơm sẽ không ngắt.
6. Bảng giá máy bơm tăng áp cơ (giá trung bình thị trường Việt Nam)
Model
Lưu lượng
Cột áp (m)
Giá trung bình thị trường Việt Nam
Kangaroo KG 125ZP
26 L/phút
—
788.000 đ
Awashi ASB-24V
1.4 m³/h
13
1.010.000 đ
Selton SEL150AE
1.98 m³/h
20
1.112.000 đ
Panasonic A-130JAK
32 L/phút
—
1.335.000 đ
Shirai JLM 60-200A
2 m³/h
25
1.440.000 đ
Rheken JLM60-130A
2 m³/h
25
1.520.000 đ
Hanil PH 255A
2.1 m³/h
24
3.500.000 đ
7. Câu hỏi thường gặp về máy bơm tăng áp cơ
Máy bơm tăng áp cơ khác bơm tăng áp điện tử chỗ nào? Bơm cơ đóng ngắt bằng rơ le áp suất lò xo và bình tích áp; bơm điện tử dùng cảm biến, mạch điện. Bơm cơ chịu điện chập chờn tốt hơn, bơm điện tử áp đều hơn.
Nhà dùng bể ngầm, không bồn mái nên chọn mẫu nào? Nên chọn Hanil PH 255A hoặc Shirai JLM 60-200A. Hút 9 m, cột áp 24–25 m, có bình tích áp giữ áp.
Nhà 1–2 tầng nước máy yếu chọn mẫu nào rẻ? Chọn Selton SEL150AE, khoảng 1.1 triệu, cột áp 20 m.
Awashi ASB-24V có dùng cho cả nhà được không? Không. 13 m, ống 15 mm chỉ hợp 1 thiết bị như bình nóng lạnh, máy giặt.
Hanil đắt gấp 2 lần Shirai, có đáng không? Đáng khi cần thân gang, nhập Hàn Quốc, chạy nhiều giờ ở quán ăn. Gia đình dùng ít, Shirai 1.44 triệu đủ.
Bơm tăng áp cơ có bơm nước nóng được không? Được với Rheken và Shirai (tới 100°C). Selton, Hanil dùng cho nước lạnh.
Có tự chỉnh rơ le cơ được không? Được. Vặn vít lớn từng nửa vòng, đọc đồng hồ áp; giữ ngưỡng tắt thấp hơn cột áp max 3–5 m.
Có cần đồng hồ áp trên bơm không? Có. Đồng hồ 0–6 kg/cm² giá rẻ giúp chỉnh rơ le và kiểm tra bình tích áp.
Kangaroo là hàng Việt Nam hay Trung Quốc? Thương hiệu Kangaroo, mẫu KG 125ZP sản xuất tại Trung Quốc.
Bơm cơ có chạy 1 pha 220V không? Có. Riêng Awashi chạy 24V qua adapter cắm 220V.
Có cần mua bơm công suất lớn cho dư không? Không cần. Nhà 2 tầng dùng 2–3 vòi cùng lúc, bơm 150–200 W, 20–25 m là đủ.
Bình tích áp bao lâu phải nạp khí lại? Khoảng 6 tháng kiểm tra một lần. Bơm bật tắt dày hơn trước là dấu hiệu bình thiếu khí.
Đặt bơm ở đâu? Nơi khô, có mái che, gần nguồn nước, ống hút ngắn; đặt cao hơn nền 10–20 cm chống ngập.
Rơ le cơ có bị gỉ vì ẩm không? Có, nếu đặt nơi ẩm ướt lâu ngày. Che chắn rơ le, xịt chống ẩm tiếp điểm khi bảo dưỡng.
Có cần tắt bơm khi đi vắng không? Có. Tắt CB, khóa van; rò nhỏ làm bơm bật tắt liên tục khi vắng nhà.
Bơm chạy mãi không ngắt? Nguyên nhân: ngưỡng tắt cài cao hơn cột áp bơm, rò ống, mất mồi. Khắc phục: hạ ngưỡng tắt, khóa van sau bơm thử, mồi lại. Lỗi cài đặt/lắp đặt, tự xử lý.
Bơm bật tắt liên tục từng vài giây? Nguyên nhân: bình tích áp mất khí hoặc rách bóng cao su. Khắc phục: nạp khí lại; bình rách bóng trong 12 tháng thì mang bảo hành.
Rơ le kêu tạch tạch nhưng bơm không chạy? Nguyên nhân: tiếp điểm rơ le cháy rỗ. Khắc phục: vệ sinh hoặc thay rơ le; rơ le hỏng sớm trong 12 tháng khi điện ổn định thì mang bảo hành.
Bơm kêu ù, không quay? Nguyên nhân: tụ hỏng, cánh kẹt cặn. Khắc phục: xoay trục quạt; trục nhẹ mà vẫn ù là hỏng tụ, mang bảo hành.
Nước rò ở chân bình tích áp hoặc rơ le? Nguyên nhân: ren nối lỏng hoặc nứt đầu nối. Khắc phục: quấn lại băng tan, siết ren; nứt đầu nối nhựa do nhà sản xuất trong 12 tháng thì mang bảo hành.
