Bơm màng hóa chất (bơm màng khí nén, AODD pump) là bơm thể tích dùng khí nén đẩy hai màng qua lại để hút và đẩy chất lỏng, bơm được axit, kiềm, dung môi, sơn, keo, men gốm và dung dịch có hạt rắn, độ nhớt cao. Bơm màng tự mồi khô, chạy khô không hỏng, không cần điện tại vị trí bơm; lưu lượng từ vài lít đến khoảng 900 lít/phút, áp suất đến 7–8 bar.
Phần dưới đây so sánh các dòng bơm màng hóa chất TDS, Prona, Yamada, Debem, Raasm, Argal và hướng dẫn chọn vật liệu thân, màng theo hóa chất. Đây là giải pháp thay thế phù hợp khi bơm hóa chất ly tâm không đáp ứng được dung dịch đặc hoặc có cặn.
Xử lý nước thải: bơm bùn, hóa chất keo tụ, dung dịch có cặn.
4. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động bơm màng hóa chất
a. Cấu tạo
Cổng hút, cổng xả: lắp linh hoạt, có thể xoay 0–180 độ theo hướng đường ống.
Hai buồng bơm: chứa dung dịch, làm bằng PP, PVDF, nhôm, inox hoặc gang.
Hai màng bơm: PTFE, Santoprene, EPDM, Viton… nối với nhau bằng trục.
Bốn van bi một chiều: hai van hút, hai van xả, cùng đế van.
Van phân phối khí: luân phiên cấp khí nén sang hai buồng khí phía sau màng.
b. Nguyên lý
Khí nén đẩy màng bên trái về phía buồng chất lỏng, ép dung dịch qua van xả; cùng lúc trục kéo màng bên phải lùi lại, tạo áp thấp hút dung dịch qua van hút. Van phân phối khí đảo chiều liên tục nên dòng chảy ổn định. Lưu lượng điều chỉnh bằng áp suất và lưu lượng khí cấp; khi đóng van xả, bơm tự dừng mà không quá tải.
5. Cách chọn vật liệu bơm màng hóa chất
a. Vật liệu thân bơm
PP: axit, kiềm thông dụng ở nhiệt độ thường.
PVDF: axit mạnh, chất oxy hóa, nhiệt độ cao hơn.
Nhôm, gang: sơn, dầu, dung môi, keo – không dùng cho axit, kiềm.
Chọn cỡ cổng và lưu lượng theo nhu cầu thực tế, dự phòng vì dung dịch nhớt làm giảm lưu lượng. Máy nén khí phải cấp đủ lưu lượng khí (ví dụ 350–400 lít/phút cho các model 1/2"–3/4") ở áp 4–7 bar. Cần cấp hóa chất theo liều lượng chính xác thì dùng bơm định lượng; dung dịch loãng, lưu lượng lớn, chạy liên tục thì bơm hóa chất đầu nhựa tiết kiệm năng lượng hơn.
6. Bảng giá bơm màng hóa chất
Giá bơm màng hóa chất phụ thuộc thương hiệu, cỡ cổng và vật liệu. Bảng dưới là giá trung bình thị trường Việt Nam để tham khảo:
Model bơm màng hóa chất
Giá trung bình thị trường Việt Nam
Hanna BL
3.500.000 – 5.400.000 đ
Haoyang HY15-PP
5.200.000 – 7.300.000 đ
Godo QBY3-20P inox
5.500.000 – 8.500.000 đ
TDS DS10-PAL-TPTP-02
6.450.000 – 8.700.000 đ
TDS-DS03
7.500.000 – 11.200.000 đ
Haoyang HY25B-AL
7.600.000 – 10.500.000 đ
Prona R-20 (1/2 inch)
7.800.000 – 9.500.000 đ
Haoyang HY40-PP
8.100.000 – 12.100.000 đ
Yamada DP-10BPT
9.500.000 – 12.500.000 đ
7. Câu hỏi thường gặp về bơm màng hóa chất
Bơm màng hóa chất có cần điện không? Bơm màng khí nén chỉ cần khí nén, không cần điện tại vị trí bơm, nên an toàn cho khu vực có dung môi dễ cháy.
Bơm màng có chạy khô được không? Được. Bơm màng khí nén chạy khô không hỏng như bơm ly tâm, nhưng chạy khô lâu sẽ làm màng mỏi nhanh hơn.
Bơm màng hóa chất tự hút được bao sâu? Tùy model: Yamada tự mồi khoảng 5 m, Debem đến 6 m khi hút khô.
Bơm màng có bơm được dung dịch có hạt không? Được, đây là ưu điểm lớn. Prona, Yamada qua hạt đến 3 mm, Debem đến 11 mm tùy cỡ.
Bơm màng bơm được chất lỏng nhớt đến mức nào? Debem bơm được độ nhớt đến 50.000 cps. Dung dịch càng nhớt, nên chọn cỡ cổng lớn và chạy chậm.
Có thể đóng van xả khi bơm màng đang chạy không? Được. Khi áp đầu ra bằng áp khí nén, bơm tự dừng và chạy lại khi mở van; không gây quá tải.
Bơm màng hóa chất cần máy nén khí bao nhiêu? Cần áp 2–7 bar và lưu lượng khí phù hợp model, ví dụ Prona R-20 tối đa 350 lít/phút, Raasm khoảng 400 lít/phút.
Điều chỉnh lưu lượng bơm màng thế nào? Điều chỉnh áp suất hoặc lưu lượng khí cấp bằng van điều áp; không cần biến tần.
Bơm màng thân nhôm có bơm axit được không? Không. Thân nhôm, gang dùng cho sơn, dầu, keo; axit, kiềm phải dùng thân PP, PVDF.
Bơm màng có bị rò rỉ hóa chất không? Không có phớt trục nên không rò ở trục; rò rỉ chỉ xảy ra khi màng rách, cần dùng màng đúng vật liệu.
Bơm màng có dòng chảy đều như bơm ly tâm không? Dòng chảy dạng xung theo nhịp màng; có thể lắp bình giảm chấn đầu ra nếu cần dòng ổn định.
Bơm màng hóa chất có tốn khí nén không? Có, chi phí khí nén cao hơn điện năng của bơm ly tâm cùng lưu lượng; phù hợp ứng dụng gián đoạn hoặc dung dịch khó bơm.
Bơm màng có dùng cho thực phẩm được không? Được với thân inox 316L và màng Teflon như Argal, hoặc các model thân PP chuẩn vệ sinh như Raasm.
Cần thông tin gì để chọn bơm màng hóa chất? Tên hóa chất, nồng độ, nhiệt độ, độ nhớt, kích thước hạt rắn, lưu lượng, chiều cao đẩy và áp suất khí nén sẵn có.
