Bơm dẫn động từ (bơm từ hóa chất, magnetic drive pump) là bơm ly tâm truyền mô men từ motor sang cánh bơm bằng khớp nối nam châm, buồng bơm kín hoàn toàn và không có phớt trục, nên không rò rỉ axit đậm đặc, dung môi hay hóa chất độc ra môi trường. Dải model thông dụng từ 0.37kW đến 2.2kW (QHX-440 đến QHX-543) cho lưu lượng 16,8–30 m³/h, cột áp 8,5–24 m, cùng các dòng MP-RM, Finish Thompson, YDF.
Bơm từ phù hợp nhất với dung dịch sạch, không hạt rắn và cần tuyệt đối không rò rỉ. Phần dưới đây trình bày thông số, nguyên lý, cách chọn và giá tham khảo của các dòng bơm hóa chất dẫn động từ phổ biến.
Cột áp ghi dạng khoảng tương ứng với dải lưu lượng làm việc: lưu lượng lớn thì cột áp thấp và ngược lại. Các model QHX dùng motor tiêu chuẩn châu Âu, bơm được nước muối, kiềm, axit, chất tẩy rửa.
2. Phân loại bơm dẫn động từ
a. Bơm dẫn động từ 0.37kW 0.5HP – QHX-440, lưu lượng 16,8 m³/h
b. Bơm dẫn động từ 0.75kW 1HP – QHX-441, lưu lượng 19,8 m³/h
Mã: QHX-441; công suất 0.75kW 1HP
Lưu lượng: 19,8 m³/h (330 lít/phút)
Cột áp: 12–18 m
Ống hút 40 mm, ống xả 40 mm
c. Bơm dẫn động từ 1.5kW 2HP – QHX-542, lưu lượng 24 m³/h
Mã: QHX-542; công suất 1.5kW 2HP
Lưu lượng: 24 m³/h (400 lít/phút)
Cột áp: 18,5–23 m
Ống hút 50 mm, ống xả 40 mm
d. Bơm dẫn động từ 2.2kW 3HP – QHX-543, lưu lượng 30 m³/h
Mã: QHX-543; công suất 2.2kW 3HP
Lưu lượng: 30 m³/h (500 lít/phút)
Cột áp: 20,5–24 m
Ống hút 50 mm, ống xả 40 mm
e. Bơm dẫn động từ MP-55RM
Xuất xứ: Đài Loan; công suất 2.2kW 3HP
Lưu lượng: 20 m³/h; ống hút 40 mm, ống xả 40 mm
Buồng bơm kín, không phớt
Dùng cho chất tẩy rửa, ngành in, xử lý chất thải, hóa chất luyện kim
f. Bơm dẫn động từ trục đứng Finish Thompson
Thân và chi tiết chính: polypropylene hoặc PVDF
Nam châm neodymium boron, hiệu suất cao
Tần số 50/60 Hz; 2900–3450 vòng/phút; công suất tối đa 1kW
Lưu lượng tối đa 12,7 m³/h; cột áp tối đa 12,7 m; ống hút – xả 38 – 25 mm
g. Bơm dẫn động từ MP-100RM
Xuất xứ: Đài Loan; buồng và cánh bơm nhựa cao cấp
Dùng cho bazơ đậm đặc, axit mạnh, chất tẩy rửa
Vận hành êm, độ bền cao
h. Bơm dẫn động từ YDF 20-15-105
Thương hiệu Acom, xuất xứ Malaysia
Buồng và cánh bơm nhựa chống ăn mòn
Dùng cho hóa chất, axit, dung môi nguy hiểm dạng lỏng sạch, không chất rắn
i. Bơm dẫn động từ đa tầng cánh Finish Thompson MSKC
Cột áp: 21,3 m; lưu lượng tối đa 12,8 m³/h
Thiết kế đa tầng cánh, buồng bơm kín
Nhỏ gọn, kết cấu đơn giản, dùng cho hóa chất ăn mòn mạnh cần áp cao
3. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động bơm dẫn động từ
a. Cấu tạo
Motor và nam châm ngoài: nam châm ngoài gắn trên trục motor.
Vỏ cách ly (rear casing): ngăn kín giữa nam châm ngoài và buồng bơm.
Nam châm trong và cánh bơm: liền khối, bọc nhựa PP, PVDF hoặc ETFE.
Trục cố định và bạc trượt: sứ, carbon hoặc SiC, bôi trơn bằng dung dịch bơm.
Buồng bơm: nhựa chịu hóa chất hoặc inox, chịu ăn mòn.
Cổng hút, cổng xả: ren hoặc mặt bích.
b. Nguyên lý
Motor quay nam châm ngoài, từ trường xuyên qua vỏ cách ly kéo nam châm trong và cánh bơm quay đồng bộ. Cánh bơm tạo lực ly tâm hút dung dịch vào tâm và đẩy ra cửa xả như bơm ly tâm thông thường. Vì không có trục xuyên qua vách, không cần phớt làm kín và không có điểm rò rỉ. Buồng bơm và ống hút cần được mồi đầy trước khi chạy.
4. Ứng dụng và ưu điểm bơm dẫn động từ
a. Ứng dụng
Bơm axit đậm đặc, bazơ, dung môi, chất kiềm có tính ăn mòn, độc hại.
Bơm hóa chất xi mạ kim loại, khắc mạch điện tử.
Bơm hóa chất tẩy rửa, tẩy trắng, xử lý nước thải.
Cấp dung dịch trong ngành dược phẩm, nhà máy giấy, in ấn, sản xuất hóa chất.
b. Ưu điểm
Không phớt trục, không rò rỉ hóa chất, môi trường làm việc sạch.
Không phải thay phớt định kỳ như bơm ly tâm có phớt.
Kết cấu gọn, ít chi tiết, dễ lắp đặt.
Chịu được hóa chất mạnh khi chọn đúng vật liệu buồng bơm.
5. Cách chọn bơm dẫn động từ
Dung dịch phải sạch: hạt rắn, tinh thể làm mòn bạc trượt; dung dịch có cặn nên dùng bơm màng hóa chất.
Không chạy khô: lắp bơm thấp hơn bồn hút; nơi dễ cạn bồn nên có cảm biến mức hoặc rơ le bảo vệ.
Vật liệu: PP cho axit, kiềm thông dụng; PVDF/ETFE cho axit mạnh, chất oxy hóa, nhiệt độ cao.
Trọng lượng riêng và độ nhớt: dung dịch nặng hoặc nhớt làm tăng mô men, có thể làm nam châm trượt; cần chọn khớp từ đủ lớn.
Lưu lượng – cột áp: chọn model có điểm làm việc nằm giữa dải lưu lượng của bơm.
Bơm dẫn động từ khác bơm ly tâm có phớt thế nào? Bơm từ truyền động qua nam châm, buồng bơm kín, không phớt trục nên không rò rỉ; bơm ly tâm có phớt dùng trục xuyên vách và phớt cơ khí làm kín.
Bơm dẫn động từ có chạy khô được không? Không. Bạc trượt được bôi trơn và làm mát bằng dung dịch; chạy khô vài phút có thể cháy bạc, nứt vỏ cách ly, khử từ nam châm.
Bơm từ có tự hút được không? Các model QHX là bơm ly tâm từ, không tự hút; cần đặt bơm thấp hơn mặt dung dịch hoặc mồi đầy ống hút.
Bơm từ có bơm được dung dịch có cặn không? Không nên. Hạt rắn làm mòn bạc và trục, kẹt cánh. Dung dịch có cặn nên lọc trước hoặc dùng bơm màng.
Nam châm bị trượt là gì? Khi tải vượt mô men của khớp từ (dung dịch quá nặng, quá nhớt, kẹt cánh), nam châm trong không quay theo nam châm ngoài; bơm không lên dung dịch và nam châm có thể nóng, giảm từ tính.
Bơm dẫn động từ bơm được axit HCl, H2SO4 không? Được khi buồng bơm PP hoặc PVDF phù hợp nồng độ, nhiệt độ. Với H2SO4 đậm đặc cần kiểm tra trọng lượng riêng để chọn đủ công suất.
Bơm dẫn động từ có đóng van xả được không? Chỉ trong thời gian ngắn. Đóng van lâu làm dung dịch trong buồng nóng lên, hư bạc và vỏ cách ly.
Bơm từ QHX-543 lưu lượng bao nhiêu? Khoảng 30 m³/h (500 lít/phút), cột áp 20,5–24 m, ống hút 50 mm, ống xả 40 mm, motor 2.2kW.
Bơm dẫn động từ có dùng cho dung môi dễ cháy không? Được về mặt chống rò rỉ, nhưng cần dùng motor phòng nổ và nối đất cho khu vực có hơi dung môi dễ cháy.
Bơm từ có tốn điện hơn bơm ly tâm thường không? Hiệu suất tương đương hoặc thấp hơn một chút do tổn hao ở khớp từ; bù lại không tốn chi phí thay phớt.
Bơm dẫn động từ có chịu được nhiệt độ cao không? Tùy vật liệu: PP dùng ở nhiệt độ vừa phải, PVDF/ETFE chịu được cao hơn; cần ghi rõ nhiệt độ khi chọn bơm.
Khi nào không nên dùng bơm dẫn động từ? Khi dung dịch có hạt rắn, dễ kết tinh, độ nhớt quá cao hoặc hệ thống hay bị cạn bồn mà không có bảo vệ chạy khô.
Bơm từ trục đứng Finish Thompson dùng làm gì? Dùng cho lưu lượng nhỏ, cột áp cao nhờ đa tầng cánh, thân PP hoặc PVDF, phù hợp hệ thống xi mạ, xử lý hóa chất.
Cần thông tin gì để chọn bơm dẫn động từ? Tên hóa chất, nồng độ, nhiệt độ, trọng lượng riêng, độ nhớt, có hạt rắn hay không, lưu lượng, cột áp và nguồn điện.
