Máy bơm 1 pha 5HP 4kW (3.7kW) là cỡ bơm lớn nhất chạy thẳng điện 220V nhà dân, không cần lưới 3 pha hay biến tần. Cỡ này dành cho vườn, trại, ao nuôi ở vùng chỉ có điện 1 pha mà cần 25–126 m³/h hoặc cột áp tới 41 m – mức bơm 1 pha 2–3HP không đạt.
Có 5 mẫu: 1 bơm lưu lượng lớn QHm/7AR ống 100 mm, 1 bơm ly tâm hóa chất 65QHG-28 và 3 bơm đầu inox ống 60, 76, 90 mm. Dòng điện khoảng 20–24A ở 220V, nên dây và công tơ là thứ cần tính trước khi mua.
Lưu lượng max và cột áp max không đạt cùng lúc: QHm/7AR ra 126 m³/h ở cột áp thấp, lên gần 18 m thì nước còn ít.
Đẩy cao nhất: inox ống 60 (41,4 m). Nhiều nước nhất: QHm/7AR (126 m³/h).
Nước có hóa chất nhẹ, axit, kiềm: 65QHG-28.
Nước phèn, nước lợ: 3 mẫu đầu inox.
a) QHm/7AR – lưu lượng 126 m³/h, ống 100 mm
Ống hút = ống xả 100 mm; nặng khoảng 76 kg.
Cột áp max 18 m: hợp bơm ao, kênh mương lên ruộng, vườn chênh cao thấp.
Dây đồng, bảo hành 2 năm theo nhà sản xuất.
b) 65QHG-28 – ly tâm hóa chất 1 pha
Ống hút 65 mm, ống xả 50 mm; đường kính bích ngoài 170 mm.
Cao 270 mm, ngang 280 mm.
25 m³/h ở 28 m; bảo hành 18 tháng theo nhà sản xuất.
c) Đầu inox ống 60 mm – đẩy cao 41 m
Ống hút = ống xả 60 mm; dài 480 mm, cao 332 mm, ngang 300 mm.
8,46 m³/h ở 41,4 m; 11,7 m³/h ở 36 m.
Hợp đẩy lên bồn nhà 8–10 tầng, tưới đồi chênh cao 15–20 m.
d) Đầu inox ống 76 mm
Ống hút = ống xả 76 mm; dài 480 mm, cao 332 mm, ngang 300 mm.
18 m³/h ở 30,6 m; 27 m³/h ở 25,2 m.
Bảo hành 2 năm theo nhà sản xuất.
e) Đầu inox ống 90 mm
Ống hút = ống xả 90 mm; dài 480 mm, cao 332 mm, ngang 300 mm.
32,22 m³/h ở 16,2 m; 48,24 m³/h ở 12,6 m.
Hợp hút ao, tưới vườn đất bằng nhiều béc.
2. Điện áp, dòng điện, aptomat cho bơm 1 pha 5HP
Hạng mục
Giá trị
Ghi chú
Điện áp
1 pha 220V
Chạy thẳng điện nhà dân
Dòng định mức
Khoảng 20–24A (tính theo 3.7kW, cos φ 0,85)
Dòng khởi động gấp 5–7 lần: 110–160A
Aptomat
40A 1 pha
Chọn loại chịu dòng khởi động động cơ
Dây nguồn
Đồng 6 mm² dưới 50 m
50–100 m: 10 mm² (xem bảng sụt áp mục 5)
Công tơ điện
Từ 40A trở lên
Công tơ 10–20A cháy hoặc nhảy
Biến tần
Không dùng biến tần thường
Motor 1 pha có tụ đề, tụ ngậm
Điện áp lúc khởi động tụt dưới 190V: motor 1 pha đề không lên, kêu ù, nóng cuộn dây.
Dây vào nhà từ cột điện nhỏ hơn 6 mm²: sụt áp cả nhà mỗi lần bơm khởi động.
Lắp aptomat chống giật 30 mA riêng cho bơm đặt ngoài vườn, cạnh ao.
Cần biến tần để chỉnh áp thì chọn bơm 3 pha 220/380V và biến tần 1 pha vào – 3 pha 220V ra.
3. Ứng dụng máy bơm 1 pha 5HP 4kW
Thay nước ao tôm, ao cá, bơm kênh mương lên ruộng ở vùng chỉ có điện 1 pha: QHm/7AR ống 100 mm, tới 126 m³/h.
Tưới vườn sầu riêng, bưởi, cam 1–1,5 ha bằng béc phun mưa: inox ống 76, 18–27 m³/h ở 25–30 m.
Đẩy nước lên bồn nhà 8–10 tầng, nhà trọ, trường học ở khu chưa có điện 3 pha: inox ống 60, 41,4 m.
Bơm nước giếng phèn, nước lợ ven biển cho trại chăn nuôi, xưởng chế biến: đầu inox.
Bơm nước xử lý có hóa chất nhẹ, nước rửa xưởng thực phẩm, bia rượu: 65QHG-28.
Tưới tràn, bơm hồ chứa, hồ cảnh quan đất bằng: inox ống 90, 48 m³/h ở 12,6 m.
4. Ưu điểm
Chạy thẳng điện 1 pha 220V, không cần kéo lưới 3 pha hay mua biến tần.
Một cỡ 5HP có cả bơm lưu lượng 126 m³/h và bơm đẩy cao 41 m.
Có bản đầu inox chịu phèn, mặn và bản ly tâm hóa chất.
Thân gọn (dài 480 mm với bản inox), lắp được trên bệ bơm nhỏ.
5. Tính sụt áp dây điện khi kéo bơm 1 pha 5HP ra vườn, ra ao xa
Bơm 1 pha 5HP kéo 20–24A khi chạy và 110–160A lúc khởi động. Dây dài, tiết diện nhỏ làm điện áp tại bơm tụt sâu, bơm đề không nổi hoặc chạy nóng. Công thức sụt áp dây đồng 1 pha: ΔU = 2 × L × I × 0,0175 ÷ S (L: chiều dài một chiều tính bằng m, I: dòng điện A, S: tiết diện mm²). Sụt áp khi chạy nên dưới 5% (11V).
Khoảng cách từ công tơ tới bơm
Tiết diện dây
Sụt áp khi chạy (22A)
Sụt áp lúc khởi động (130A)
Đánh giá
30 m
4 mm²
2 × 30 × 22 × 0,0175 ÷ 4 = 5,8V (2,6%)
34V – còn 186V
Chạy được; đề yếu khi lưới chỉ còn 210V
50 m
4 mm²
9,6V (4,4%)
57V – còn 163V
Đề không nổi
50 m
6 mm²
6,4V (2,9%)
38V – còn 182V
Đề được khi lưới đủ 220V
100 m
6 mm²
12,8V (5,8%)
76V – còn 144V
Vượt 5%, đề không nổi
100 m
10 mm²
7,7V (3,5%)
46V – còn 174V
Chạy được; đề chậm 1–2 giây
Khoảng cách trên 100 m: dây 10–16 mm² hoặc dời công tơ, aptomat lại gần bơm.
Giờ cao điểm chiều tối lưới nông thôn chỉ còn 190–200V: cộng thêm sụt áp dây là bơm đề không nổi.
Dây nhôm cùng tiết diện sụt áp gấp khoảng 1,6 lần dây đồng.
Mối nối dây xoắn băng keo ngoài trời: điện trở tăng, nóng chảy mối nối – dùng cầu đấu hoặc ống nối ép.
Điện 1 pha nhà dân có chạy được bơm 5HP không? Được khi công tơ từ 40A, dây vào nhà từ 6 mm² và điện áp lưới từ 210V trở lên. Dây vào nhà nhỏ, xa trạm biến áp thì bơm đề không nổi.
Bơm 1 pha 5HP đẩy cao được bao nhiêu? Bản inox ống 60 đạt 41,4 m (8,46 m³/h); 65QHG-28 đạt 28 m; inox ống 76 đạt 30,6 m; QHm/7AR và inox ống 90 dưới 18 m.
Thay nước ao tôm 1 pha chọn mẫu nào? QHm/7AR. Ống 100 mm, tới 126 m³/h khi chênh cao thấp, chạy điện 220V.
Tưới vườn 1 ha bằng béc phun mưa chọn mẫu nào? Inox ống 76: 18–27 m³/h ở 25–30 m, đủ khoảng 45–65 béc 0,4 m³/h.
Có nên mua bơm 3 pha kèm biến tần thay cho bơm 1 pha 5HP không? Nên khi cần chỉnh áp, khởi động mềm, chạy nhiều khu tưới. Bơm 1 pha rẻ hơn, đấu đơn giản, nhưng dòng khởi động 110–160A.
Dây điện cho bơm 1 pha 5HP cỡ nào? Đồng 6 mm² khi dưới 50 m; 10 mm² khi 50–100 m. Dây 4 mm² dài 50 m làm điện áp lúc khởi động tụt còn khoảng 163V.
Bơm 1 pha 5HP tốn bao nhiêu điện? Khoảng 4–4,5 kWh/giờ khi đủ tải. Chạy 3 giờ/ngày khoảng 12–13,5 kWh/ngày.
Bơm hóa chất 65QHG-28 có bơm được nước thường không? Được. 25 m³/h ở 28 m với nước sạch; thân chịu hóa chất nên dùng cả cho nước phèn, nước rửa có chất tẩy.
Có cần mua dư công suất lên 7.5HP không? Không. Bơm 1 pha thông dụng dừng ở cỡ 5HP; cần lớn hơn thì chuyển sang bơm 3 pha.
Bơm 1 pha 5HP hút sâu được bao nhiêu? Được khoảng 6–7 m thực tế với bơm trục ngang. Giếng sâu hơn dùng bơm hỏa tiễn hoặc bơm chìm.
Có lắp chung công tơ với điều hòa, bếp điện được không? Được khi công tơ và dây vào nhà đủ 40A cho tổng tải. Nên chạy bơm lệch giờ với các tải lớn khác để giảm sụt áp lúc khởi động.
Mới mua về lắp đặt cần gì? Bắt chặt bơm lên bệ phẳng, van đáy một chiều ở ống hút, mồi đầy nước, aptomat 40A riêng có chống giật.
Bơm đặt ngoài vườn mùa nắng có sao không? Không sao nếu có mái che. Tụ điện và cuộn dây 1 pha nhạy nhiệt; vỏ motor nắng trực tiếp nóng thêm 10–15°C.
Mùa mưa cần làm gì? Kê bơm cao khỏi mặt đất 20–30 cm, che kín hộp tụ và aptomat; không để bơm ngập.
Bơm chạy liên tục được bao lâu? Chạy liên tục được khi nguồn nước đủ và điện áp từ 210V. Kiểm tra vỏ motor dưới 70–80°C sau 1 giờ chạy.
Bơm kêu ù, không quay khi bật? Nguyên nhân: điện áp tụt dưới 190V do dây dài, nhỏ; tụ đề hỏng; cánh kẹt rác. Khắc phục: đo điện áp lúc bật, thay dây lớn hơn, quay thử trục bằng tay. Tụ đề hỏng trong 12 tháng là lỗi linh kiện, mang bảo hành.
Aptomat nhảy ngay khi đề? Nguyên nhân: aptomat dưới 40A hoặc loại không chịu dòng khởi động, dây nối lỏng. Khắc phục: thay aptomat 40A, siết lại cầu đấu. Nhảy cả khi đã tách tải là chạm vỏ cuộn dây, mang bảo hành.
Bơm chạy nhưng không lên nước? Nguyên nhân: mất nước mồi, van đáy hở, ống hút xì khí, hút sâu quá 7 m. Khắc phục: mồi lại, thay van đáy, quấn kín mối nối, hạ bơm gần mặt nước. Đây là lỗi lắp đặt, tự xử lý.
Motor nóng, rơ le nhiệt trong motor ngắt sau 20–30 phút? Nguyên nhân: điện áp thấp, tụ ngậm yếu, bơm chạy ở cột áp quá thấp làm quá dòng. Khắc phục: đo điện áp, thay tụ ngậm, khép bớt van xả. Nóng khi điện áp đủ và dòng đúng định mức thì mang kiểm tra bảo hành.
Rỉ nước ở trục? Nguyên nhân: phớt chạy khô hoặc nước có cát. Khắc phục: thay phớt, lắp lọc ở ống hút. Chưa từng chạy khô mà rỉ trong vài tuần đầu là lỗi lắp ráp, được bảo hành.