Motor Giảm Tốc 24V – Động Cơ Giảm Tốc 24VDC 90W–500W: Thông Số, Cách Chọn
Motor giảm tốc 24V (động cơ giảm tốc 24VDC) là motor điện một chiều 24V ghép sẵn hộp số bánh răng hoặc bánh vít, cho trục ra quay chậm (khoảng 23–600 vòng/phút) nhưng lực xoắn lớn gấp nhiều lần motor trần. Loại này dùng cho xe điện mini, robot, băng tải nhẹ, cửa tự động, máy nông nghiệp chạy ắc quy hoặc pin mặt trời. Chọn motor giảm tốc 24V theo 3 thông số: công suất (90W–500W), tốc độ trục ra (quyết định tỉ số truyền) và kiểu lắp (trục thẳng, mặt bích, cốt âm/cốt dương vuông góc).
Nội dung
- 1) Motor giảm tốc 24V là gì? Cấu tạo và nguyên lý
- 2) Điện áp, dòng điện (ampe) và nguồn cấp cho motor giảm tốc 24V
- 3) Chọn tốc độ, tỉ số truyền và momen motor giảm tốc 24V
- 4) Các loại motor giảm tốc 24V thông dụng tại Việt Nam
- 5) Cách lắp đặt motor giảm tốc 24V
- 6) Ứng dụng của motor giảm tốc 24V
- 7) Ưu điểm và nhược điểm của motor giảm tốc 24V
- 8) So sánh motor giảm tốc 24V với motor 12V và motor AC
- 9) Câu hỏi thường gặp về motor giảm tốc 24V
1) Motor giảm tốc 24V là gì? Cấu tạo và nguyên lý
a) Cấu tạo động cơ giảm tốc 24VDC
- Motor DC 24V chổi than: stator nam châm vĩnh cửu, rotor quấn dây, cổ góp và chổi than; tốc độ định mức phổ biến 2.350–3.000 vòng/phút.
- Hộp số: hộp bánh răng thẳng dạng vuông 90×90mm (mã GN/5GN), hoặc hộp bánh vít trục vít vuông góc NMRV30, NMRV40.
- Trục ra: trục tròn có rãnh then (cavet) 4–6mm, đường kính 11, 14, 15, 18mm; loại vuông góc có trục dương hoặc lỗ cốt âm 17–18mm.
- Hai dây điện ra (dây đỏ dương, dây đen âm), một số mẫu có thêm phanh hoặc encoder.
b) Nguyên lý giảm tốc, tăng momen
Motor DC quay nhanh nhưng momen nhỏ (motor 250W ở 2.350 v/p chỉ khoảng 1 Nm). Hộp số giảm tốc i lần thì tốc độ trục ra giảm i lần, momen tăng gần i lần (trừ hao hụt ma sát 10–40% tùy loại bánh răng). Ví dụ motor giảm tốc 24V 250W tỉ số 1/20: trục ra khoảng 118 v/p, momen lý thuyết khoảng 17 Nm.
2) Điện áp, dòng điện (ampe) và nguồn cấp cho motor giảm tốc 24V
a) Dòng điện định mức theo công suất
Dòng điện motor DC tính gần đúng I ≈ P / (24V × hiệu suất 0,8). Bảng dưới giúp chọn nguồn, dây và cầu chì cho động cơ giảm tốc 24V từ 90W đến 500W:
| Công suất motor DC 24V | Dòng định mức (ước tính) | Dòng khởi động (ước tính) | Nguồn tổ ong 24V tham khảo | Tiết diện dây đồng (dưới 5m) |
| 90W | ≈ 4,7A | 15–20A | 24V 10A (240W) | 1,5 mm² |
| 120W | ≈ 6,3A | 20–25A | 24V 10A (240W) | 1,5 mm² |
| 180W | ≈ 9,4A | 30–40A | 24V 15A (360W) | 2,5 mm² |
| 200W | ≈ 10,4A | 35–45A | 24V 20A (480W) | 2,5 mm² |
| 250W | ≈ 13A | 40–55A | 24V 20A (480W) | 2,5 mm² |
| 300W | ≈ 15,6A | 50–65A | 24V 25A (600W) | 4 mm² |
| 350W | ≈ 18,2A | 55–75A | 24V 30A (720W) | 4 mm² |
| 400W | ≈ 20,8A | 65–85A | 24V 30A (720W) | 6 mm² |
| 450W | ≈ 23,4A | 70–95A | 24V 40A (960W) | 6 mm² |
| 500W | ≈ 26A | 80–105A | 24V 40A (960W) | 6 mm² |
- Dòng khởi động motor DC chổi than gấp 3–4 lần dòng định mức trong vài trăm mili giây.
- Nguồn tổ ong chọn dư 1,5–2 lần dòng định mức để không bị sụt áp, tự ngắt khi khởi động.
- Dây dài trên 5m nên tăng thêm một cấp tiết diện để giảm sụt áp.
- Số liệu là ước tính; dòng thực tế ghi trên tem motor.
b) Nguồn 24V: ắc quy, pin lithium hay nguồn tổ ong
- Ắc quy: ghép nối tiếp 2 bình 12V thành 24V; bình 12V 40Ah chạy motor 250W tải vừa được khoảng 2–3 giờ.
- Pin lithium 24V (7 cell, điện áp đầy khoảng 29,4V): motor chạy nhanh hơn định mức khoảng 15–20% khi pin đầy.
- Nguồn tổ ong (nguồn xung) 220V AC → 24V DC: dùng khi lắp cố định cạnh lưới điện 1 pha 220V.
- Pin mặt trời: cần bộ sạc và ắc quy đệm, không nối trực tiếp tấm pin vào motor.
c) Điều chỉnh tốc độ: mạch PWM, không dùng biến tần
Biến tần chỉ dùng cho motor xoay chiều 1 pha 220V và 3 pha 380V. Motor giảm tốc 24V là motor một chiều, muốn chỉnh tốc độ thì dùng mạch điều chỉnh tốc độ motor DC kiểu PWM 12–24V, dòng chịu được bằng 1,5–2 lần dòng định mức (motor 250W chọn mạch 30–40A). Đảo chiều quay bằng cách đảo cực nguồn (dùng công tắc đảo chiều 6 chân, rơ le hoặc mạch điều tốc có chức năng đảo chiều).
3) Chọn tốc độ, tỉ số truyền và momen motor giảm tốc 24V
Tốc độ trục ra = tốc độ motor ÷ tỉ số truyền. Momen trục ra ≈ 9.550 × P(kW) ÷ tốc độ motor × i × hiệu suất hộp số (bánh răng thẳng khoảng 0,85; bánh vít tỉ số lớn 0,5–0,7).
| Tỉ số truyền i | Tốc độ trục ra (motor 2.350 v/p) | Tốc độ trục ra (motor 3.000 v/p) | Momen lý thuyết – motor 250W | Momen lý thuyết – motor 450W |
| 1/5 | 470 v/p | 600 v/p | ≈ 4,3 Nm | ≈ 7,8 Nm |
| 1/10 | 235 v/p | 300 v/p | ≈ 8,6 Nm | ≈ 15,5 Nm |
| 1/15 | 157 v/p | 200 v/p | ≈ 13 Nm | ≈ 23 Nm |
| 1/20 | 118 v/p | 150 v/p | ≈ 17 Nm | ≈ 31 Nm |
| 1/30 | 78 v/p | 100 v/p | ≈ 26 Nm | ≈ 47 Nm |
| 1/50 | 47 v/p | 60 v/p | ≈ 43 Nm | ≈ 78 Nm |
| 1/60 | 39 v/p | 50 v/p | ≈ 52 Nm | ≈ 93 Nm |
| 1/100 (NMRV) | 23,5 v/p | 30 v/p | ≈ 61 Nm (η ≈ 0,6) | ≈ 110 Nm (η ≈ 0,6) |
- Momen trong bảng là lý thuyết theo motor; hộp số vuông 90 và NMRV30/40 có giới hạn momen riêng ghi trên tem hoặc catalogue hộp số.
- Khi momen lý thuyết vượt giới hạn hộp số, lực thực tế dùng được bằng giới hạn của hộp số.
- Tải tăng tốc, va đập (xe đẩy, cửa trượt) cần tính thêm hệ số 1,2–1,5.
4) Các loại motor giảm tốc 24V thông dụng tại Việt Nam
Các mẫu dưới đây là motor 24V DC chổi than ghép hộp số, công suất từ 90W đến 500W, được dùng nhiều khi chế tạo máy.
a) Motor giảm tốc 24V 250W, 200W, 180W
a1) Motor giảm tốc 24V 250W điện DC 1 chiều
- Mã hộp số: 5GN
- Đường kính trục: 11mm, chiều dài trục 25mm, rãnh cavet 4mm
- Kích thước vuông hộp số: 90×90mm
- Kích thước lỗ bắt ốc: 12mm; tổng chiều dài: 196,2mm

a2) Motor giảm tốc 24V 250W liền hộp số
- Mã hộp số: 5GN
- Đường kính trục: 15mm, chiều dài trục 25mm, rãnh cavet 4mm
- Kích thước vuông hộp số: 90×90mm, lỗ bắt ốc 12mm
- Tổng chiều dài: 261,7mm

a3) Motor giảm tốc 24V 250W trục vuông góc cốt dương
- Mã hộp số: 5GN
- Đường kính trục ra: 15mm, rãnh cavet 5mm
- Mặt hộp số 90×90mm; khoảng cách lỗ bắt ốc 73,5mm, đường kính lỗ 7mm
- Tổng chiều dài: 320mm

a4) Motor giảm tốc 24V 250W trục vuông góc cốt âm
- Mã hộp số: 5GN
- Đường kính lỗ trục âm: 17mm, rãnh cavet 5mm
- Mặt vuông hộp số 90×90mm; khoảng cách lỗ bắt ốc 73,5mm
- Chiều dài đầu hộp số: 151mm; tổng chiều dài: 320mm

a5) Motor giảm tốc 24V 250W trục vuông góc lắp hộp số NMRV30
- Hộp số bánh vít NMRV size 30, trục ra 14mm, trục dương dài 30mm, rãnh cavet 5mm
- Mặt bích hộp số 90×90mm; tổng chiều dài 275mm, tổng cao 115mm
- Tỉ số truyền hay dùng: 10, 20, 30, 50, 60, 80, 100
- Tốc độ trục ra khoảng 470–24 vòng/phút

a6) Motor giảm tốc 24V 250W trục vuông góc lắp hộp số NMRV40
- Hộp số bánh vít NMRV size 40, trục ra 18mm, trục dương dài 40mm, rãnh cavet 6mm
- Tổng dài 296mm, tổng chiều cao hộp số 135mm, mặt bích lắp 90×90mm
- Tỉ số truyền 5–100 lần (khoảng 470–23 vòng/phút)

a7) Motor giảm tốc 24V 250W DC mặt bích GS
- Trục ra 15mm, rãnh cavet 5mm, tổng chiều dài 274,5mm
- Kích thước mặt bích: 130×90mm, có lỗ bắt vít lắp đặt
- Tỉ số truyền: 10, 20, 30, 40, 50, 60

Các công suất 200W và 180W dùng chung kiểu hộp số và kích thước lắp như motor giảm tốc 24V 250W.
b) Motor giảm tốc 24V 350W, 300W
- Trục tròn thẳng, đường kính 15mm
- Hộp giảm tốc IKDC GN5, tổng chiều dài 271,5mm
- Trọng lượng motor giảm tốc 24V 350W: khoảng 4,5kg
- Bản 300W dùng chung kích thước lắp

c) Motor giảm tốc 24V 500W, 450W, 400W
- Trục tròn thẳng, đường kính 15mm
- Hộp giảm tốc IKDC GN số 5, tổng chiều dài 300mm
- Dòng định mức ở 24V khoảng 21–26A, cần nguồn 30–40A

d) Motor giảm tốc 24V 120W, 90W, 140W trục vuông góc
- Hộp số NMRV40, trục cốt âm hoặc cốt dương 18mm, cavet 6mm
- Trục ra vuông góc 90 độ với trục motor, tiết kiệm chiều dài lắp đặt

e) Động cơ giảm tốc 24V mặt bích GS
- Mã GS IK DC 5, công suất 100W, 120W, 140W
- Mặt bích vuông: rộng 90mm, dài 130mm

Video motor DC giảm tốc 200W, 300W, 350W, 450W, 600W, 750W:
5) Cách lắp đặt motor giảm tốc 24V
Motor giảm tốc 24V lắp được ở mọi tư thế (nằm ngang, dựng đứng, treo ngược) nhờ mặt bích liền hoặc chân đế đỡ. Khi lắp:
- Đồng tâm trục motor với trục tải; lệch tâm quá 0,1–0,2mm làm nóng bạc đạn, kêu hộp số.
- Lắp nhông, puly sát mặt hộp số để giảm lực hướng kính lên trục ra.
- Hộp số NMRV khi lắp dựng đứng cần kiểm tra mức dầu theo tư thế lắp.
- Lắp cầu chì DC hoặc CB DC gần nguồn, dòng bằng 1,25–1,5 lần dòng định mức.

6) Ứng dụng của motor giảm tốc 24V
- Motor giảm tốc 24V cho xe điện mini, xe đẩy hàng chạy ắc quy, xe lăn điện, xe nông nghiệp tự chế.
- Motor giảm tốc 24V cho cửa cổng tự động, cửa cuốn mini, rèm tự động, cổng trượt nhẹ.
- Motor 24V giảm tốc cho băng tải nhẹ, băng chuyền đóng gói, máy dán nhãn, máy chiết rót.
- Động cơ giảm tốc 24VDC cho robot, cánh tay robot, AGV, mô hình STEM.
- Motor giảm tốc 24V cho máy nướng xoay, máy quay gà vịt, máy trộn mini, máy rang hạt.
- Motor giảm tốc 24V chạy pin mặt trời cho hệ thống tưới tự động, máy cho cá tôm ăn, xoay tấm pin.
- Motor giảm tốc 24V cho máy bán hàng tự động, cơ cấu nâng hạ nhẹ, tời kéo mini.
7) Ưu điểm và nhược điểm của motor giảm tốc 24V
a) Ưu điểm
- Điện áp 24V an toàn, giảm nguy cơ giật điện cho thiết bị gần người dùng, đồ chơi, xe trẻ em.
- Chạy trực tiếp bằng ắc quy, pin lithium hoặc pin mặt trời, không cần lưới điện.
- Chỉnh tốc độ motor giảm tốc 24V dễ bằng mạch PWM giá rẻ; đảo chiều chỉ cần đảo cực.
- Momen khởi động lớn, phù hợp tải nặng lúc bắt đầu chạy như xe đẩy, cửa trượt.
- Nhỏ gọn, nhẹ (motor giảm tốc 24V 350W khoảng 4,5kg).
b) Nhược điểm
- Dòng điện lớn (500W khoảng 26A) nên dây, công tắc, nguồn phải to.
- Motor chổi than cần thay chổi sau khoảng 1.000–3.000 giờ chạy.
- Công suất phổ biến chỉ tới khoảng 500–750W; tải lớn hơn dùng motor giảm tốc 1 pha hoặc motor giảm tốc 3 pha.
8) So sánh motor giảm tốc 24V với motor 12V và motor AC
- So với motor giảm tốc 12V: cùng công suất, motor 24V có dòng nhỏ bằng một nửa, dây nhỏ hơn, ít sụt áp, phù hợp từ 150W trở lên.
- So với motor giảm tốc 1 pha 220V: motor AC bền hơn khi chạy liên tục nhiều giờ, không có chổi than, nhưng cần lưới điện và tụ điện; chỉnh tốc độ phải dùng biến tần hoặc bộ điều tốc.
- So với motor nhỏ 775 12–24V: hộp giảm tốc motor 775 rẻ, nhẹ, công suất khoảng 80–150W, hợp cho máy DIY tải nhẹ.
Xem thêm các dòng motor giảm tốc khác: Motor SPG, Motor Băng Tải, Motor Giảm Tốc Chân Đế, Motor Giảm Tốc Cốt Ngang, Motor Giảm Tốc Nhật, Motor Giảm Tốc Mặt Bích, Motor Giảm Tốc Cốt Âm, Motor Giảm Tốc Tải Nặng, Motor Giảm Tốc Teco, Motor Giảm Tốc Hitachi, Motor Giảm Tốc Có Thắng Phanh.
9) Câu hỏi thường gặp về motor giảm tốc 24V
- Motor giảm tốc 24V 250W kéo được bao nhiêu kg? Với xe đẩy bánh hơi trên nền phẳng, hệ số lăn khoảng 0,02–0,05, motor giảm tốc 24V 250W tỉ số 1/20–1/30 kéo được tổng tải khoảng 150–300kg ở tốc độ đi bộ. Nâng thẳng đứng thì nhỏ hơn nhiều: momen 17 Nm qua puly bán kính 5cm nâng được khoảng 30kg.
- Nên chọn motor giảm tốc 24V hay 12V cho xe điện mini, xe đẩy hàng? Từ 150W trở lên chọn 24V vì dòng chỉ bằng một nửa (250W ở 24V khoảng 13A, ở 12V khoảng 26A), dây nhỏ hơn, ắc quy ít sụt áp. Dưới 100W và chạy 1 bình ắc quy thì 12V gọn hơn.
- Chọn tỉ số truyền motor giảm tốc 24V thế nào cho băng tải? Tính tốc độ trục ra = tốc độ băng (m/phút) ÷ (3,14 × đường kính rulo). Băng 10 m/phút, rulo 100mm cần khoảng 32 v/p, với motor 2.350 v/p chọn tỉ số khoảng 1/60–1/75 (NMRV) hoặc ghép thêm nhông xích.
- Hộp số bánh răng thẳng GN và hộp bánh vít NMRV khác nhau ra sao? GN trục thẳng, hiệu suất khoảng 0,85–0,9, chạy êm, tự trôi khi mất điện. NMRV trục vuông góc, tỉ số lớn tới 1/100, hiệu suất 0,5–0,8, ở tỉ số trên 1/40 có tính tự hãm một phần nên giữ tải tốt hơn khi dừng.
- Đấu dây motor giảm tốc 24V thế nào, đảo chiều ra sao? Dây đỏ nối cực dương (+), dây đen nối cực âm (−). Đảo hai dây thì motor quay ngược. Muốn đảo chiều bằng công tắc, dùng công tắc đảo chiều 6 chân hoặc 2 rơ le 24V; nên dừng hẳn motor khoảng 0,5–1 giây rồi mới đảo.
- Dùng nguồn tổ ong bao nhiêu ampe cho motor giảm tốc 24V 350W? Dòng định mức khoảng 18A, dòng khởi động 55–75A; chọn nguồn tổ ong 24V 30A trở lên. Nguồn nhỏ hơn dễ báo quá dòng, motor giật cục hoặc không khởi động khi có tải.
- Có cắm motor giảm tốc 24V trực tiếp vào điện 220V được không? Không được, motor sẽ cháy ngay. Phải qua nguồn chuyển 220V AC sang 24V DC (nguồn tổ ong hoặc bộ sạc–ắc quy).
- Chạy motor giảm tốc 24V bằng nguồn 12V có được không? Được, motor chạy chậm khoảng một nửa tốc độ và momen giảm theo dòng cho phép; thường dùng để thử máy hoặc khi cần chạy chậm mà không mua mạch điều tốc.
- Motor giảm tốc 24V nóng nhanh, tụt tốc khi có tải là do đâu? Thường do tải vượt công suất, tỉ số truyền quá nhỏ hoặc sụt áp do dây nhỏ/ắc quy yếu. Đo điện áp tại cọc motor khi đang chạy; nếu dưới khoảng 21V thì tăng tiết diện dây hoặc thay nguồn; nếu dòng vượt định mức trên tem thì tăng tỉ số truyền.
- Motor giảm tốc 24V có tiếng kêu rè rè, chảy dầu ở hộp số phải làm sao? Kêu rè đều thường do chổi than mòn hoặc cổ góp bẩn: vệ sinh cổ góp, thay chổi than. Kêu lạch cạch theo vòng quay là bánh răng, bạc đạn mòn. Chảy dầu ở NMRV thường do phốt trục ra lão hóa, thay phốt cùng size và bổ sung dầu bánh răng.
- Motor giảm tốc 24V không quay, chỉ nghe ù ù là bị gì? Kiểm tra theo thứ tự: điện áp nguồn khi tải, cầu chì/CB DC, mạch điều tốc, chổi than. Nếu tháo tải mà motor chạy bình thường thì tải đang kẹt hoặc vượt momen hộp số.
- Mạch điều tốc PWM bị cháy khi chạy motor giảm tốc 24V là vì sao? Mạch có dòng định mức sát dòng motor, không tính dòng khởi động hoặc dòng đảo chiều đột ngột. Chọn mạch có dòng gấp 1,5–2 lần dòng định mức motor, có tản nhiệt và cầu chì riêng.
- Có cách nào tiết kiệm chi phí khi mua motor giảm tốc 24V? Chọn công suất vừa đủ theo momen thực tế thay vì chọn dư; với máy tải nhẹ, motor 775 ghép hộp số hoặc motor 24V 120W rẻ hơn nhiều so với bản 250W. Motor DC hàng bãi Nhật cũng là lựa chọn rẻ cho máy dùng ngắn hạn.
- Motor giảm tốc 24V hỏng có nên sửa không? Hỏng chổi than, cổ góp, bạc đạn, phốt dầu thì sửa với chi phí thấp; motor cháy cuộn dây rotor hoặc hộp số gãy răng nhiều cấp thì chi phí sửa thường gần bằng mua mới, khi đó có thể chỉ thay riêng hộp số hoặc riêng motor cùng mặt bích 90×90.
- Motor giảm tốc 24V có chạy liên tục 8–10 giờ mỗi ngày được không? Được nếu dòng thực tế nhỏ hơn hoặc bằng khoảng 80% dòng định mức và motor được thông gió. Chạy liên tục cả ngày ở tải đầy, motor DC chổi than sẽ mòn chổi than nhanh hơn; khi đó motor AC giảm tốc 220V là phương án bền hơn.












