Động cơ điện 3 pha 132kW 180HP 4 cực (motor 132kW 4 pole) quay ~ 1480 vòng/phút, mô men ~ 852 Nm. Khung 315M, trục 80 mm, dòng 240 A ở 380V. Cỡ motor này hay gặp ở máy nghiền bi, máy đùn cám thủy sản, máy xé bao PP.
Máy nghiền bi vật liệu xây dựng: hộp i=15, ~ 99 vòng/phút trục truyền.
Máy đùn cám thủy sản công nghiệp: hộp i=10, ~ 148 vòng/phút.
Máy cắt thép cuộn công nghiệp: hộp i=25, ~ 59 vòng/phút.
Máy xé bao tải PP công nghiệp: hộp i=40, ~ 37 vòng/phút.
Máy nén khí piston lớn 180HP: truyền đai.
a) Lắp đặt, chế tạo, thiết kế động cơ điện 3 pha 180HP 132kW 4 cực cho máy nghiền bi vật liệu
Ảnh minh hoạ thiết kế; số liệu tính toán dưới đây mang tính tham khảo, cần điều chỉnh theo tải thực tế.
Cách máy vận hành:
Bi thép 15–17 tấn trong thùng; thùng quay nâng bi lên rồi rơi đập, mài vật liệu thành bột.
Motor 132kW kéo hộp giảm tốc i=5,6, bánh răng nhỏ ăn khớp vành răng i=10 trên thùng.
Tính tốc độ, mô men:
Tốc độ thùng: 1480 : (5,6 x 10) = ~ 26,4 vòng/phút; tốc độ tới hạn 42,3 : √1,5 = ~ 34,5 v/p → chạy ~ 77% (vùng chuẩn 65–80%).
Mô men thùng: 852 × 56 × 0,92 = ~ 44 kNm.
Năng suất bột đá, quặng: ~ 3–5 tấn/giờ tùy độ mịn.
Khởi động thùng đầy bi cần mô men ~ 1,8–2 lần định mức.
Vì sao chọn motor 132kW 4 cực:
Máy MQ 1500 x 5700 thường đi motor 130–132kW: đúng cỡ Y3-315M-4.
Thùng đầy bi cần ~ 1.530–1.700 Nm. Khởi động mềm 3–3,5 lần dòng chỉ cho ~ 340–450 Nm. Biến tần cần quá tải ~ 1,8 lần dòng (~ 430 A trong 60 giây): biến tần 160kW HD trở lên.
4) Ưu điểm motor 132kW 180HP 4 cực 380V
Mô men ~ 852 Nm ở ~ 1480 vòng/phút: qua hộp giảm tốc i=20 ra ~ 74 vòng/phút, ~ 16.000 Nm.
Dòng 240 A ở 380V: MCCB 400 A, cáp đồng 185 mm² cho đường dây dưới 50 m.
IP55 chặn bụi và tia nước; cách điện cấp F chịu tới 155°C ở cuộn dây — hợp xưởng nóng ẩm, xưởng bụi thì vệ sinh gân tản nhiệt định kỳ.
Ổ bi NU319 C3 / 6319 C3 có vú mỡ: bơm mỡ bổ sung không phải tháo motor.
Đấu Δ ở 380V, ra đủ 6 đầu dây: khởi động sao – tam giác được, dòng khởi động giảm còn ~ 1/3.
Đủ kiểu lắp: chân đế B3, mặt bích B5, B35.
5) Vận hành, đấu điện, bảo trì động cơ 3 pha 132kW 4 cực
a) Thông số điện cần nhớ
Điện áp: 380V đấu Δ / 660V đấu Y, 50Hz.
Dòng định mức: 240 A ở 380V; 139 A ở 660V.
Mô men định mức: ~ 852 Nm.
Dòng khởi động trực tiếp: ~ 1440–1680 A.
b) Đấu điện, thiết bị đóng cắt
Lưới 380V: đấu tam giác (Δ).
Aptomat: MCCB 400 A, chỉnh nhiệt ~ 252 A.
Contactor: 330 A (AC3).
Rơ le nhiệt: chỉnh 240 A.
Cáp đồng: 185 mm², sụt áp ~ 0,8% ở 50 m khi chạy định mức.
Khởi động sao – tam giác: rơ le nhiệt đặt ở nhánh tam giác chỉnh ~ 139 A.
Từ 75kW: ưu tiên khởi động mềm hoặc biến tần để dòng khởi động không vượt ~ 3 lần định mức.
c) Chạy biến tần
Tải nhẹ, tải đều: biến tần 132kW loại thường.
Tải nặng, khởi động có tải: biến tần 132kW loại tải nặng (HD, quá tải 150%) hoặc 160kW loại thường.
Dòng ra định mức của biến tần ≥ 240 A.
Chạy lâu dưới 25Hz: gắn thêm quạt làm mát.
d) Bảo trì
Ổ bi NU319 C3 / 6319 C3: bơm mỡ lithium chịu nhiệt ~ 45 g mỗi đầu sau 2000–3000 giờ chạy.
Cách điện: đo bằng megohm 1000V, đạt từ 5 MΩ; motor để lâu phải sấy trước khi chạy.
Vệ sinh gân tản nhiệt, lưới quạt đuôi 1–2 tháng/lần ở xưởng bụi.
6) Câu hỏi thường gặp về động cơ điện 3 pha 132kW 180HP 4 cực
a) Với người sắp mua, khảo giá động cơ điện 3 pha 132kW 180HP 4 cực
Motor 132kW 4 cực có bơm mỡ ổ bi không? Có. Ổ trước NU319 C3 (đũa trụ), ổ sau 6319 C3, có vú mỡ. Ổ đũa trụ chịu lực hướng kính lớn khi kéo puly, dây đai.
Motor 132kW cần aptomat bao nhiêu? Dòng 240 A: MCCB 400 A chỉnh nhiệt ~ 250 A. Cáp đồng 185 mm² hoặc 2 x 95 mm² cho đường dây dưới 50 m.
Motor 132kW 4 cực chạy biến tần dưới 25Hz lâu được không? Được, khi gắn quạt làm mát cưỡng bức ở đuôi. Không có quạt riêng thì dưới 25Hz chỉ nên tải ~ 70–80% định mức vì quạt đuôi quay chậm.
Gắn hộp giảm tốc i=20, motor 132kW cho ra bao nhiêu mô men? Hộp bánh răng: trục ra ~ 74 vòng/phút, ~ 16.000 Nm (852 × 20 × 0,94).
b) Với người vừa mua động cơ 132kW 4 cực, cần vận hành đúng
Motor mới về, kiểm tra gì trước khi cấp điện? Đo cách điện từng pha với vỏ bằng megohm (tháo biến tần ra trước khi đo): từ 5 MΩ trở lên mới cấp điện; dưới mức này sấy motor 80–100°C rồi đo lại. Kiểm tra cầu nối trong hộp cực: đấu Δ cho lưới 380V.
Chạy thử không tải, dòng bao nhiêu là đạt? ~ 53–77 A mỗi pha ở 380V. Ba pha lệch nhau không quá 5%.
Motor quay ngược chiều máy, đảo lại được không? Được. Ngắt điện, đổi chéo 2 trong 3 dây pha ở đầu vào hộp cực. Không đổi cầu nối trong hộp cực.
Căn đồng tâm khớp nối thế nào? Lệch tâm và lệch góc dưới 0,05 mm đo bằng đồng hồ so. Siết lại bulông chân đế sau 8–24 giờ chạy đầu tiên.
c) Với người cần bảo trì motor 132kW 4 cực sau 6–12 tháng
Vòng bi NU319 C3 có cần bơm mỡ không? Có. Bơm ~ 45 g mỡ lithium chịu nhiệt mỗi đầu sau 2000–3000 giờ chạy, mở nút xả mỡ cũ khi bơm. Bơm quá nhiều làm ổ bi nóng.
Định kỳ cần đo những gì? Đo cách điện (từ 5 MΩ), siết lại đầu cos hộp cực, đo dòng 3 pha khi có tải. Điện áp lệch pha 1% làm dòng lệch 6–10%.
Vỏ motor nóng không để tay lâu được, có phải sắp cháy không? Không. Chạy đủ tải ở xưởng 35°C, vỏ 60–75°C là bình thường với cách điện cấp F. Vỏ trên 85°C hoặc có mùi khét: đo dòng 3 pha, kiểm tra gân tản nhiệt bám bụi.
d) Lỗi của người dùng động cơ 132kW 4 cực, cách khắc phục
Chỉnh rơ le nhiệt cao hơn dòng định mức cho đỡ nhảy được không? Không được. Motor chạy kéo dài ở ~ 1,2–1,3 lần dòng định mức sẽ cháy cuộn dây trước khi rơ le cắt. Rơ le giữ 240 A; nhảy liên tục thì đo dòng từng pha tìm nguyên nhân.
Đấu nhầm sao trên lưới 380V thì sao? Motor vẫn quay không tải, nhưng mô men cực đại và mô men khởi động tụt còn ~ 1/3: từ ~ 1.875 Nm xuống ~ 625 Nm, thấp hơn mô men định mức ~ 852 Nm. Đóng tải là tụt tốc, dòng vọt, nóng và cháy. Đổi cầu nối sang Δ.
Bật máy motor kêu ù, không quay là lỗi gì? Thường là mất 1 pha hoặc trục bị kẹt. Ngắt điện ngay, không chờ. Kiểm tra cầu chì, tiếp điểm contactor, đầu cos, rồi quay tay trục xem có kẹt không.