Máy bơm bánh răng KCB33.3 (mã KCB-33.3) là đầu bơm nhông ăn khớp ngoài cho 33,3 lít/phút, tức khoảng 2 m³/h, ở áp suất xả 1,45 MPa. Cổng hút và cổng xả đều là ren G3/4, lắp ống 20 mm, cụm bơm tiêu chuẩn chạy motor 2.2kw 4 cực ở 1420 vòng/phút. Với tổ hợp “2 khối mỗi giờ, gần 15 bar”, bơm thường được đặt ở trạm cấp nhiên liệu cho lò hơi, hệ bôi trơn tập trung, máy lọc dầu và những tuyến ống phải đẩy dầu qua nhiều trở lực.
Bơm thuộc dòng máy bơm bánh răng KCB, trong đó phần đầu bơm giữ nguyên thông số; ở tốc độ định mức 1420 vòng/phút, cụm bơm chạy motor tiêu chuẩn 2.2kw 4 cực. Khi chất lỏng sệt, đầu bơm được cho quay chậm lại bằng motor 6 cực, 8 cực hoặc motor giảm tốc, và nhờ tốc độ thấp nên có thể dùng motor công suất nhỏ hơn.
KCB33.3 hoạt động theo kiểu thể tích. Hai bánh răng cùng cỡ quay ngược chiều nhau trong khoang thân bơm kín; ở phía hút, răng nhả khớp tạo khoảng trống kéo chất lỏng vào, chất lỏng nằm trong các rãnh răng được chuyển vòng theo thành thân bơm, rồi bị ép ra cửa xả khi răng vào khớp. Lượng chất lỏng chuyển đi mỗi vòng gần như cố định, vì vậy muốn biết bơm cho bao nhiêu lít chỉ cần biết trục quay bao nhiêu vòng.
Video cụm bơm bánh răng đầu inox ghép motor 3 kW khi hút dung dịch sệt:
Trong dòng KCB, KCB33.3 cùng KCB18.3 là hai cỡ áp cao 1,45 MPa, gấp hơn bốn lần mức 0,33 MPa của các cỡ lớn hơn như KCB55, KCB83.3, KCB135, KCB200. So với KCB18.3, KCB33.3 có cùng áp suất, cùng cổng G3/4 nhưng lưu lượng gần gấp đôi, nên cụm bơm đi kèm motor 2.2kw thay vì 1.5kw. Muốn tạo áp cao cho một lưu lượng nhất định thì cần nhiều công suất hơn, đó là lý do bơm lưu lượng không lớn nhưng vẫn dùng motor 2.2kw.
Ký hiệu 33.3 chỉ lưu lượng định mức theo lít/phút ở tốc độ 1420 vòng/phút. Quy ra mét khối mỗi giờ: 33,3 × 60 ÷ 1000 ≈ 2 m³/h.

| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Mã hàng | KCB-33.3 (Đầu gang / Đầu Inox) |
| Kiểu bơm | Bánh răng ăn khớp ngoài, nhóm áp cao |
| Lưu lượng định mức | 33,3 lít/phút (khoảng 2 m³/h) |
| Áp suất xả định mức | 1,45 MPa (khoảng 14,5 bar) |
| Tốc độ quay định mức | 1420 vòng/phút |
| NPSHr | 5 m |
| Cổng hút – xả | Ren G3/4 (DN20 – ống phi 27 mm) |
| Ống lắp | Ống 20 mm (DN20, ống thép phi 27) |
| Đường kính trục đầu bơm | Ø20 mm |
| Mô tơ 4P cho chất độ sệt dưới 500 cSt | 2.2kw 4 cực, 3 pha |
| Chiều quay | Thuận chiều kim đồng hồ, nhìn từ phía khớp nối |
| Vật liệu chính | Thân thép đúc ZG270-500; nắp trước, nắp sau gang HT250; tấm bên HT150; có bản đầu inox (KCB33.3-304) |
| Bánh răng, trục | Bánh răng thép 40Cr nhiệt luyện; trục thép 45, trục chủ động 40Cr |
| Bạc lót | Đồng ZCuSn5Pb5Zn5, thay được |
| Làm kín trục | Tết chèn hoặc phớt cơ khí |
| Van an toàn | Tích hợp trên bơm; áp đóng 1,7 MPa; hồi lưu toàn phần ở 1,5 lần áp xả định mức |
| Độ nhớt làm việc | 5 – 1.500 cSt ở tốc độ định mức; giảm tốc độ thì bơm được tới 50.000 cSt |
| Nhiệt độ chất lỏng | Dưới 150 °C |
Các con số trên là điểm làm việc định mức. Áp suất thực tế trên đường xả do hệ thống quyết định; 1,45 MPa là mức bơm được thiết kế để làm việc lâu dài.
Video cụm bơm KCB33.3 thực tế, ống bơm 24 mm, ống dẫn 18 mm:
Những thông tin cần dùng khi đặt hàng và đi ống cho đầu bơm KCB-33.3:
Kích thước bệ và chiều dài cụm thay đổi theo motor được ghép, vì vậy cần lấy kích thước theo cụm bơm thực tế trước khi đổ móng.
Máy bơm bánh răng KCB33.3 inox 304
Ngoài bản đầu gang, KCB33.3 có bản đầu inox dùng cho chất lỏng cần chống gỉ hoặc yêu cầu sạch. Thông số thủy lực của bản inox giống bản gang; khi đặt hàng chỉ cần ghi đúng mã bản inox.

Trong các hệ dùng KCB33.3, phần lớn áp suất được dùng để thắng trở lực lọc, bộ làm mát, đường ống, van và áp ở đầu dùng; chỉ một phần nhỏ dành cho độ cao. Nhờ dự trữ áp lớn, bơm vẫn giữ được lưu lượng gần như không đổi khi lọc bám bẩn hay tuyến ống dài thêm, trong khi bơm áp thấp sẽ “đuối” rõ rệt.
Áp suất làm việc càng cao thì tải trên trục và motor càng lớn. Nếu bơm dầu sệt mà vẫn để bơm quay 1420 vòng/phút, tải tăng và motor dễ quá tải; cách xử lý là gia nhiệt dầu một cách hợp lý hoặc giảm tốc độ bơm.
Phía hút thì khác hẳn phía xả: NPSHr 5 m nghĩa là cột áp hút dương thực tế tại cổng hút phải lớn hơn mức này thì bơm mới hút đầy. Khi bơm hút không lên dầu hoặc kêu do thiếu dầu ở cổng hút, cần nâng mức chất lỏng phía hút, đặt bơm thấp hơn bồn và rút ngắn ống hút.
Ở tốc độ định mức 1420 vòng/phút, đầu KCB33.3 phải chạy đúng motor ghi trên tem là 2.2kw 4 cực, kể cả khi áp làm việc thấp hay dầu loãng. Không lắp motor nhỏ hơn cho bơm chạy ở tốc độ này, vì motor sẽ quá tải và dễ cháy.
Ở tốc độ định mức, bơm làm việc với chất lỏng có độ nhớt 5 – 1.500 cSt. Chất lỏng sệt hơn cần nhiều thời gian để điền đầy rãnh răng, nên bơm phải quay chậm lại; khi giảm tốc độ, KCB33.3 bơm được chất lỏng có độ nhớt tới 50.000 cSt, lưu lượng giảm tương ứng với tốc độ. Bản chạy chậm có thể dùng motor công suất nhỏ hơn 2.2kw, vì tốc độ giảm thì công suất cần cũng giảm mà motor vẫn đủ mô-men kéo đầu bơm. Mức công suất cụ thể của bản chạy chậm cần theo cụm bơm thực tế, không tự ý thay motor nhỏ hơn khi bơm vẫn chạy ở 1420 vòng/phút.
Quay chậm giúp rãnh răng điền đầy, hạn chế hút thiếu và mài mòn khi chất lỏng đặc. Nếu có thể gia nhiệt chất lỏng để giảm độ nhớt thì bơm giữ được lưu lượng cao hơn.
Các bộ phận chính của đầu bơm KCB33.3 gồm: bánh răng, trục, thân bơm, nắp bơm, van an toàn và cụm làm kín đầu trục.
Thân, nắp và tấm bên. Thân bơm bằng thép đúc ZG270-500, nắp trước và nắp sau bằng gang HT250, tấm bên bằng gang HT150. Ngoài bản tiêu chuẩn còn có bản đầu inox. Khe hở giữa bánh răng với thân và tấm bên được giữ nhỏ để bơm đạt áp 1,45 MPa; khi tháo lắp phải dùng đúng gioăng và siết bulông đều.
Bánh răng. Bánh răng bằng thép 40Cr nhiệt luyện, độ cứng cao, quay cùng trục. Bề mặt răng cứng giúp bơm chịu được tải khi làm việc ở áp cao.
Trục và bạc lót. Trục chủ động bằng thép 40Cr, đường kính Ø20 mm, nhô ra ngoài để lắp khớp nối; trục bị động bằng thép 45. Cả hai quay trong bạc lót đồng ZCuSn5Pb5Zn5 thay được. Mọi chi tiết được bôi trơn bằng chính chất lỏng đang bơm, vì vậy chất lỏng phải có tính bôi trơn và tuyệt đối không chạy khô. Thiết kế đường hồi cho dầu rò rỉ giúp giảm tải và giảm mòn cho ổ đỡ.
Van an toàn. Cụm van lò xo (lò xo 60Si2Mn) tích hợp trên bơm. Ở KCB33.3, áp đóng của van là 1,7 MPa; áp hồi lưu toàn phần bằng 1,5 lần áp xả định mức, tức khoảng 2,2 MPa. Khi đường xả bị chặn, van đưa dầu hồi về phía hút để bảo vệ motor và đầu bơm. Van có thể chỉnh trong phạm vi cho phép, nhưng bình thường không cần chỉnh; nếu chỉnh phải dùng đồng hồ áp. Van này không dùng làm van giảm áp lâu dài; hệ cần giữ áp thấp thì lắp van giảm áp riêng trên đường ống.
Làm kín trục. Đầu trục làm kín bằng tết chèn hoặc phớt cơ khí, kèm phớt dầu. Tết chèn cho rỉ nhẹ và chỉnh bằng nắp ép; phớt cơ khí kín hơn, hợp với dầu sạch nhưng không được chạy khô. Cần xác định kiểu làm kín ngay khi đặt hàng.
Bơm bánh răng KCB 33.3 dùng cho chất lỏng có tính bôi trơn, không ăn mòn hoặc có tính chất tương đương, không lẫn hạt rắn và sợi, nhiệt độ dưới 150 °C, độ nhớt 5 – 1.500 cSt ở tốc độ định mức:
Với chất lỏng nóng, cần báo nhiệt độ làm việc khi đặt hàng để chọn kiểu làm kín phù hợp.
Không nên dùng KCB33.3 cho:
Cấp nhiên liệu cho lò hơi, lò dầu tải nhiệt. KCB33.3 làm bơm cấp, bơm tăng áp hoặc bơm phun nhiên liệu. Với hệ cấp dầu dạng vòng, bơm đẩy dầu qua bộ gia nhiệt, lọc tinh tới các đầu đốt; dầu dư quay về bồn qua van điều áp riêng.
Hệ bôi trơn tập trung. Cấp dầu cho ổ đỡ máy nghiền, máy cán, hộp số lớn, máy ép. Hệ có bộ làm mát, lọc và bộ chia dầu đến nhiều điểm, tổng trở lực cao, lại cần lưu lượng vài chục lít/phút, đúng vùng làm việc của bơm.
Bơm tăng áp trong hệ thống dẫn dầu. Đưa dầu từ kho tổng đến các phân xưởng hoặc lên bồn trên cao khi tuyến ống có nhiều van, đồng hồ đo lưu lượng và lọc.
Máy lọc dầu, cụm lọc nhiều cấp. Đẩy dầu thủy lực, dầu biến thế qua lọc thô, lọc tinh rồi về bồn sạch. Khi lõi bẩn, áp tăng nhưng lưu lượng gần như không đổi, nên thời gian lọc hết một bồn vẫn đoán trước được.
Nạp dầu cho hệ thủy lực. Nạp dầu mới qua lọc vào két máy ép, hệ thủy lực, nhanh hơn hẳn đổ tay và dầu được lọc sạch ngay khi nạp.
Nếu cần một bơm chuyển dầu đơn thuần ở áp thấp, có thể tham khảo nhóm máy bơm dầu; phần giải thích chung về các kiểu bơm nhông có trong danh mục máy bơm bánh răng.
Thời gian bơm. Ở tốc độ định mức, mỗi phút bơm khoảng 33,3 lít, tức khoảng 2 m³ mỗi giờ. Thời gian (phút) = thể tích (lít) ÷ 33,3.
| Thể tích | Thời gian ở lưu lượng định mức 33,3 lít/phút |
|---|---|
| Phuy 200 lít | Khoảng 6 phút |
| Bồn IBC 1.000 lít | Khoảng 30 phút |
| Két dầu 2.000 lít | Khoảng 1 giờ |
| Bồn 5 m³ | Khoảng 2 giờ 30 phút |
Với máy lọc dầu tuần hoàn, mỗi lượt lọc một két 2.000 lít mất khoảng 1 giờ ở tốc độ định mức. Dầu đặc, lọc hút bẩn hoặc bản chạy tốc độ chậm sẽ làm thời gian dài hơn tương ứng.
Kiểm tra tổng áp. Áp tại cổng xả bằng tổng của áp ở đầu dùng, tổn thất đường ống, trở lực lọc, van và chênh cao. Tổng này phải nằm dưới 1,45 MPa. Nếu vượt, cần tăng cỡ ống, giảm trở lực lọc hoặc gia nhiệt dầu, không vặn van an toàn lên.
Cỡ ống. Ống hút nên bằng hoặc lớn hơn cổng hút, ngắn, kín, ít co cút. Với tuyến xả dài hoặc dầu sệt, đi ống lớn hơn và chỉ thu về G3/4 ở sát cổng bơm; cổng bơm nhỏ hơn ống không làm giảm lưu lượng vì bơm thể tích đẩy theo số vòng quay.
Kiểm tra khi nhận hàng. Xem cụm bơm có hư hỏng do vận chuyển không: motor bị ẩm, nắp che bụi ở cổng hút và cổng xả bị hỏng, bụi lọt vào buồng bơm.
Vị trí đặt bơm. Đặt cụm bơm trên bệ bê tông hoặc khung thép phẳng, chắc, gần bồn hút, khô ráo và thông gió. Bơm dầu FO hoặc dầu sệt thì đặt thấp hơn đáy bồn để dầu tự chảy vào bơm.
Làm sạch đường ống. Trước khi lắp, làm sạch lòng ống bằng nước sạch hoặc hơi.
Ống hút. Ống ngắn, ít co, mọi mối nối phải kín hoàn toàn; hở khí thì bơm không hút được và gây ồn. Lắp lọc kim loại ở cổng hút, kèm van khóa để vệ sinh lọc.
Ống xả. Toàn bộ ống, van, mặt bích, ống mềm phía xả phải có cấp áp cao hơn áp lớn nhất có thể xuất hiện, kể cả lúc van an toàn hồi lưu toàn phần (1,5 lần áp định mức, khoảng 2,2 MPa). Sau cổng xả lắp đồng hồ áp, van một chiều, van khóa. Hệ có van điện từ, đầu đốt tự đóng hay lọc dễ nghẹt thì nên lắp thêm van an toàn ngoài hồi về bồn. Trọng lượng đường ống không được đè lên bơm; đỡ ống trên gối đỡ riêng.
Căn khớp nối. Sau khi cố định chân bơm và motor, kiểm tra đồng tâm khớp nối ở hai phương vuông góc. Kiểm tra lại sau khi lắp xong đường ống, vì lực kéo của ống có thể làm lệch đầu bơm.
Trước khi chạy. Quay tay trục bơm thấy nhẹ, đều. Mồi bơm bằng cách đổ đầy dầu vào đầu bơm qua cổng hút trước lần chạy đầu và sau mỗi lần xả cạn. Mở van hút và van xả. Bật nhấp ngắn để kiểm tra chiều quay: thuận chiều kim đồng hồ khi nhìn từ phía khớp nối.
Trong khi chạy. Áp kế phía xả và chân không kế phía hút phải nằm trong phạm vi kỹ thuật. Tết chèn rỉ thì chỉnh bằng nắp ép, không siết quá chặt vì tết mòn nhanh. Khi bơm chạy bất thường, ồn hoặc nóng quá mức thì dừng ngay để kiểm tra.
Vận hành an toàn.
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Không lên dầu hoặc lên ít dầu | NPSH sẵn có ở cổng hút không đủ so với NPSHr 5 m | Nâng mức chất lỏng phía hút |
| Ống hút rò, lọt khí | Kiểm tra, siết lại và làm kín các mối nối | |
| Sai chiều quay | Sửa lại theo chiều quay ghi trên bơm | |
| Ống hút tắc hoặc van hút đóng | Làm sạch ống, lọc; mở van | |
| Van an toàn kẹt hoặc hỏng | Tháo ra làm sạch, rà lại; lò xo yếu thì thay lò xo | |
| Nhiệt độ thấp, độ nhớt cao | Gia nhiệt hợp lý; nếu không được thì giảm tốc độ bơm, lưu lượng giảm tương ứng | |
| Rò dầu ở chỗ làm kín trục | Tết chèn chưa chỉnh tốt | Chỉnh lại nắp ép |
| Mòn, khe hở làm kín tăng | Siết đai ốc chỉnh hoặc thay vòng làm kín | |
| Phớt cơ khí mòn vòng động, vòng tĩnh | Thay hoặc rà lại mặt phớt | |
| Ồn, rung | Lọc hoặc ống hút bị tắc | Vệ sinh lọc, ống hút |
| Ống hút cắm nông, lọt khí vào | Cắm ống hút sâu hơn; làm kín mối nối | |
| Trở lực đường ống quá lớn | Kiểm tra đường xả, các van | |
| Bạc lót, tấm bên bị mòn | Sửa hoặc thay | |
| Độ nhớt quá cao | Gia nhiệt hợp lý hoặc giảm tốc độ bơm | |
| NPSH sẵn có không đủ | Nâng mức chất lỏng phía hút |
KCB33.3 có dùng làm bơm cấp nhiên liệu cho đầu đốt được không?
Được. Cấp nhiên liệu, tăng áp và phun nhiên liệu là một trong những ứng dụng chính của bơm. Lượng đầu đốt phục vụ được tùy tổng lượng dầu tiêu thụ và áp cần tại đầu đốt; tổng áp đầu đốt cộng tổn thất đường ống không được vượt 1,45 MPa.
Ống hút của bơm KCB-33.3 có dùng đúng 20 mm được không?
Được khi dầu loãng và đường hút ngắn. Với dầu sệt, đường hút dài hoặc lọc dễ bẩn, nên dùng ống hút lớn hơn cổng rồi côn thu về G3/4 để bơm hút đầy.
Lưu lượng có giữ nguyên khi áp làm việc lên cao không?
Gần như giữ nguyên, chỉ giảm nhẹ do rò nội bộ qua khe hở. Nếu thấy lưu lượng hụt nhiều khi áp cao, cần kiểm tra van an toàn có mở sớm hay kẹt, bạc lót và tấm bên có mòn không.
Cổng G3/4 của bơm bánh răng KCB 33.3 có nối lên ống lớn được không?
Được và nên làm với tuyến dài: dùng côn thu từ ống lớn về ren G3/4 ngay tại cổng bơm. Cổng bơm nhỏ hơn ống không làm giảm lưu lượng.
Bơm có tự giảm áp khi đầu dùng không lấy dầu không?
Không. Bơm bánh răng luôn đẩy đủ lưu lượng theo tốc độ; khi đầu dùng đóng, áp tăng đến khi van an toàn mở. Van an toàn chỉ để bảo vệ, không dùng làm van giảm áp lâu dài, nên hệ cấp dầu cần đường hồi có van điều áp hoặc van giảm áp riêng.
KCB33.3 có bơm được dầu nóng không?
Được, phạm vi làm việc là chất lỏng dưới 150 °C. Khi đặt hàng cần báo nhiệt độ làm việc để chọn kiểu làm kín trục phù hợp.
KCB33.3 có bơm được chất lỏng đặc trên 1.500 cSt không?
Được nếu giảm tốc độ bơm. Ở tốc độ định mức, bơm làm việc với chất lỏng 5 – 1.500 cSt; khi giảm tốc độ, bơm được chất lỏng tới 50.000 cSt, lưu lượng giảm tương ứng.
Khi thay đầu bơm khác cho KCB-33.3 cần lưu ý gì?
Cần đúng lưu lượng, cấp áp 1,45 MPa và chiều quay. Đầu KCB33.3 có trục Ø20 mm; nên đo lại chiều cao tâm trục, rãnh then và vị trí lỗ chân để khớp với bệ, khớp nối đang có.