Van Cấp Liệu - Van Xả Liệu Chính Hãng Giá Tốt, Công Nghệ Châu Âu
Van cấp liệu (van quay cấp liệu, van xả liệu, rotary valve) là thiết bị gồm một rotor nhiều cánh quay chậm trong vỏ kín, chia vật liệu dạng bột, hạt thành từng khoang có thể tích cố định rồi xả xuống đầu ra. Van vừa định lượng dòng vật liệu từ silo, phễu, cyclone, lọc bụi túi, vừa làm kín khí giữa hai vùng có áp suất khác nhau.
Van cấp liệu phổ biến có thể tích 2.2–80 lít/vòng, tốc độ rotor thường 10–30 vòng/phút, chênh áp làm việc 0.2–0.8 bar, nhiệt độ vật liệu -30 đến 150°C, dẫn động bằng motor giảm tốc 0.37–2.2 kW. Lưu lượng điều chỉnh bằng tốc độ quay, thông qua tỷ số hộp số hoặc biến tần.
Nội dung
- 1. Van cấp liệu là gì? Các tên gọi khác
- 2. Cấu tạo van quay cấp liệu
- 3. Nguyên lý hoạt động của van xả liệu
- 4. Các loại van cấp liệu, van xả liệu phổ biến
- 5. Các loại rotor của van quay cấp liệu
- 6. Motor cho van cấp liệu: công suất, dòng điện, điện áp và biến tần
- 7. Ứng dụng của van quay cấp liệu
- 8. Ưu điểm của van cấp liệu quay
- 9. Cách chọn van quay cấp liệu phù hợp
- 10. Bảng giá van quay cấp liệu (giá trung bình thị trường Việt Nam)
- 11. Câu hỏi thường gặp về van cấp liệu
- 12. Kết luận
1. Van cấp liệu là gì? Các tên gọi khác
Van cấp liệu còn được gọi là van quay cấp liệu, van xoay cấp liệu, van xả liệu, van xả bụi, airlock, rotary feeder. Thiết bị có mặt bích đầu vào và đầu ra dạng vuông hoặc tròn để bắt trực tiếp dưới silo, phễu, cyclone hoặc trên đường ống vận chuyển khí nén.
- Chức năng định lượng: mỗi vòng quay xả ra một thể tích gần như cố định, nên lưu lượng tỉ lệ với tốc độ rotor.
- Chức năng làm kín khí (airlock): các cánh rotor có khe hở nhỏ với vỏ, hạn chế khí thổi ngược lên silo hoặc rò ra ngoài.
- Chức năng xả liệu: tháo bụi liên tục ở đáy lọc bụi túi, cyclone mà không làm mất áp suất hệ thống.
2. Cấu tạo van quay cấp liệu

a) Vỏ van
Vỏ đúc bằng gang hoặc inox 304/316, có mặt bích vào – ra tiêu chuẩn. Vật liệu thực phẩm, dược phẩm dùng vỏ inox đánh bóng; vật liệu mài mòn (xi măng, cát, tro bay) dùng vỏ gang có lớp phủ cứng.
b) Rotor và cánh
Rotor gồm 6–10 cánh, tạo các khoang chứa vật liệu. Khe hở giữa đầu cánh và vỏ thường chỉ 0.1–0.3 mm, quyết định khả năng làm kín khí và độ chính xác định lượng.
c) Trục, ổ bi và phớt làm kín
Trục gắn với rotor, đỡ bằng ổ bi đặt ngoài vỏ để tránh bụi; phớt chèn (gland packing), phớt môi hoặc phớt thổi khí ngăn bột lọt vào ổ bi.
d) Bộ truyền động
Van nhỏ thường dùng motor giảm tốc nối trục trực tiếp; van lớn dùng motor giảm tốc truyền xích hoặc bánh răng. Bộ truyền động có thể kèm cảm biến tốc độ (zero speed switch) để báo khi rotor bị kẹt.
3. Nguyên lý hoạt động của van xả liệu
- Vật liệu rời, khô (bột, hạt, viên nén, mảnh gỗ) rơi từ cửa vào xuống các khoang rotor đang quay.
- Rotor quay mang các khoang đầy vật liệu xuống phía dưới.
- Tại cửa ra, vật liệu rơi tự do (van thả rơi) hoặc bị dòng khí thổi cuốn đi (van thổi qua).
- Khoang rỗng tiếp tục quay lên cửa vào để nhận vật liệu mới, tạo dòng xả liệu đều và liên tục.
Công thức ước tính lưu lượng: Q (lít/giờ) = V (lít/vòng) × n (vòng/phút) × k × 60, trong đó k là hệ số điền đầy, thường 0.6–0.9 tùy độ chảy của vật liệu và tốc độ quay.
- Ví dụ: van 10 lít/vòng, 20 vòng/phút, k = 0.8 cho Q ≈ 9 600 lít/giờ, tương đương 9.6 m³/giờ.
- Với bột có khối lượng riêng 0.6 tấn/m³, lưu lượng khoảng 5.8 tấn/giờ.
- Tốc độ rotor cao trên 30 vòng/phút, hệ số điền đầy giảm rõ rệt.
4. Các loại van cấp liệu, van xả liệu phổ biến
a) Van quay cấp liệu thả rơi RV/RVR

Dùng cho bột, hạt dưới silo, phễu hoặc hệ vận chuyển khí nén. RV có mặt bích vuông, RVR có mặt bích tròn; vỏ gang hoặc inox, rotor nằm ngang, mặt bích truyền động theo tiêu chuẩn WAM.
- Thể tích: 2.2–19.5 lít/vòng
- Nhiệt độ làm việc: -30 đến 150°C
- Chênh áp tối đa: 0.2 bar
b) Van quay cấp liệu thả rơi RVC

Khoang rotor dạng chữ V xiên giúp vật liệu điền và xả đều hơn, giảm hiện tượng kẹt hạt giữa cánh và vỏ; vỏ gang hoặc inox, chân đế dày có lỗ bắt bulông.
- Thể tích: 5–80 lít/vòng
- Chênh áp tối đa: 0.7 bar
c) Van quay cấp liệu thổi qua RVS

Van chuyên dùng cấp liệu vào đường ống vận chuyển khí nén: dòng khí đi xuyên qua khoang rotor dưới cùng, thổi sạch vật liệu ra đường ống, giảm vật liệu bám trong khoang.
- Thể tích: 5–80 lít/vòng
- Chênh áp tối đa: 0.8 bar
d) Van quay cấp liệu mảnh gỗ RWN

Thiết kế cho mảnh gỗ, dăm gỗ, mùn cưa: cửa vào vuông rộng, vỏ gang, rotor cánh chữ V bằng thép chịu mài mòn, ổ trục chịu tải lớn, sản xuất theo tiêu chuẩn ÖNORM M7132, M7133.
- Thể tích: 2.2–19.5 lít/vòng
- Nhiệt độ làm việc: -20 đến 150°C
- 3 tùy chọn bộ truyền động, tương ứng 3 tốc độ quay
| Loại van | Thể tích (lít/vòng) | Chênh áp tối đa | Ứng dụng chính |
|---|---|---|---|
| RV/RVR thả rơi | 2.2–19.5 | 0.2 bar | Xả đáy silo, phễu, lọc bụi |
| RVC thả rơi | 5–80 | 0.7 bar | Bột, hạt lưu lượng lớn |
| RVS thổi qua | 5–80 | 0.8 bar | Cấp liệu vào đường ống khí nén |
| RWN mảnh gỗ | 2.2–19.5 | Áp thấp | Dăm gỗ, mùn cưa, viên nén sinh khối |
5. Các loại rotor của van quay cấp liệu

- Rotor kín hai đầu (closed end): có đĩa bịt hai đầu cánh, giảm rò khí, phù hợp hệ khí nén áp cao và bột mịn.
- Rotor hở (open end): cấu tạo đơn giản, dễ vệ sinh, dùng nhiều cho xả bụi, áp thấp.
- Rotor cánh thay được (adjustable/replaceable tip): đầu cánh bằng thép chịu mài mòn, polymer hoặc cao su có thể thay riêng, phù hợp vật liệu mài mòn.
- Rotor khoang vỏ sò (scalloped pocket): đáy khoang bo tròn, vật liệu dính, ẩm khó bám, dùng nhiều trong thực phẩm, sữa bột.
- Rotor giảm thể tích (half/reduced pocket): khoang nhỏ hơn để định lượng chính xác ở lưu lượng thấp.
6. Motor cho van cấp liệu: công suất, dòng điện, điện áp và biến tần
Van cấp liệu làm việc liên tục ở tốc độ thấp và mô men khởi động lớn (do vật liệu đè lên rotor), vì vậy thường dùng motor giảm tốc 3 pha 380 V 50 Hz, motor 4 pole (khoảng 1400–1450 vòng/phút) ghép hộp số tỷ số 50–100 để rotor đạt 15–30 vòng/phút. Van nhỏ có thể dùng motor 1 pha 220 V (công suất motor 1 pha lớn nhất là 7.5 kW).
| Thể tích van | Công suất motor 4 pole thường dùng | Dòng điện 3 pha 380 V (xấp xỉ) | Dòng điện 1 pha 220 V (xấp xỉ) |
|---|---|---|---|
| 2–6 lít/vòng | 0.37 kW | 1.0–1.1 A | 2.8–3.2 A |
| 6–15 lít/vòng | 0.55–0.75 kW | 1.4–2.0 A | 4.0–5.6 A |
| 15–35 lít/vòng | 1.1–1.5 kW | 2.7–3.7 A | 7.5–10.5 A |
| 35–80 lít/vòng | 1.5–2.2 kW | 3.5–5.2 A | 9.5–15 A |
- Công suất thực tế tăng với vật liệu nặng, mài mòn, dính hoặc chênh áp cao.
- Dòng định mức chính xác xem trên nhãn motor; rơ le nhiệt chỉnh 1.05–1.15 lần dòng này.
- Khu vực bụi dễ cháy (bột gỗ, bột mì, than) cần motor và thiết bị điện đạt chuẩn chống cháy nổ.
Biến tần cho van cấp liệu: dùng biến tần có công suất bằng hoặc lớn hơn motor, chế độ mô men không đổi (V/f hoặc vector) để giữ mô men ở tần số thấp. Dải điều chỉnh thường 15–50 Hz, tương ứng lưu lượng 30–100%. Khi chạy dưới 20 Hz lâu dài, motor tự làm mát nóng hơn, có thể bổ sung quạt cưỡng bức. Tín hiệu 4–20 mA từ cân băng tải hoặc loadcell silo có thể điều khiển tốc độ van theo lưu lượng đặt.
7. Ứng dụng của van quay cấp liệu

- Hệ thống lọc bụi túi vải, cyclone: van xả bụi đáy phễu giữ kín áp, xả bụi liên tục.
- Vận chuyển khí nén (pneumatic conveying): van cấp liệu vào đường ống áp dương hoặc chân không.
- Ngành thực phẩm: định lượng bột mì, đường, bột cà phê, sữa bột, tinh bột với van inox, rotor vỏ sò dễ vệ sinh.
- Thức ăn chăn nuôi, thủy sản: cấp liệu cho máy ép viên, máy trộn, cân đóng bao.
- Xi măng, vật liệu xây dựng: xả xi măng, tro bay, bột đá, vôi dưới silo.
- Hóa chất, nhựa, sơn, dược phẩm: định lượng hạt nhựa, bột màu, bột dược liệu trong hệ kín, giảm bụi phát tán.
- Chế biến gỗ, viên nén sinh khối: cấp dăm gỗ, mùn cưa vào lò đốt, máy sấy, máy ép viên.
8. Ưu điểm của van cấp liệu quay
- Định lượng vật liệu ổn định, lưu lượng tỉ lệ với tốc độ quay, dễ điều chỉnh bằng biến tần.
- Vừa xả liệu vừa làm kín khí, giữ áp suất cho lọc bụi và đường ống khí nén.
- Mặt bích tiêu chuẩn, lắp trực tiếp dưới silo, phễu, cyclone.
- Vỏ gang hoặc inox chống ăn mòn, xử lý được bột mịn, hạt, viên nén, mảnh gỗ.
- Cấu tạo đơn giản, ít chi tiết chuyển động, linh kiện thay thế (phớt, ổ bi, cánh) dễ tìm.
- Kín bụi, phù hợp yêu cầu vệ sinh thực phẩm, dược phẩm và môi trường làm việc.
9. Cách chọn van quay cấp liệu phù hợp
| Tiêu chí | Thông tin cần xác định | Ảnh hưởng tới lựa chọn |
|---|---|---|
| Vật liệu | Cỡ hạt, khối lượng riêng, độ ẩm, độ dính, độ mài mòn | Kiểu rotor, vật liệu vỏ và cánh |
| Lưu lượng | Tấn/giờ hoặc m³/giờ cần xả | Thể tích van (lít/vòng) và tốc độ quay |
| Chênh áp | Áp suất trên và dưới van | Van thả rơi hay thổi qua, rotor kín hay hở |
| Nhiệt độ | Nhiệt độ vật liệu, khí | Khe hở rotor, vật liệu phớt |
| Kết nối | Kích thước mặt bích, không gian lắp | Mặt bích vuông hay tròn, hướng đặt motor |
| Môi trường | Bụi dễ cháy, hóa chất, vệ sinh thực phẩm | Motor chống cháy nổ, vỏ inox, rotor tháo nhanh |
- Chọn van có lưu lượng ở khoảng 60–80% tốc độ tối đa để còn dư điều chỉnh.
- Vật liệu mài mòn: rotor tốc độ thấp hơn, cánh thay được.
- Nhiệt độ trên 100°C: khe hở rotor lớn hơn để bù giãn nở.
10. Bảng giá van quay cấp liệu (giá trung bình thị trường Việt Nam)
| Loại van quay cấp liệu | Thông số | Giá trung bình thị trường Việt Nam |
|---|---|---|
| Laxmi Thru Gear Box | 5–30 tấn/giờ | 11.000.000–23.400.000 đ |
| Cethar | 0–2 tấn/giờ | 2.300.000–4.500.000 đ |
| Maxtic Square D | Mặt bích vuông | 7.500.000–21.000.000 đ |
| HRI 2 HP | 4–6 tấn/giờ | 5.600.000–14.500.000 đ |
| Pyramid 1–5 kW | 0–2 tấn/giờ | 5.400.000–8.900.000 đ |
| Aegis MS | Vỏ thép | 6.780.000–11.560.000 đ |
| Staartechno 50 PPM | Tốc độ chậm | 3.500.000–7.800.000 đ |
| Packaging | 2–4 tấn/giờ | 14.500.000–26.700.000 đ |
- Giá thay đổi theo vật liệu vỏ (gang, inox 304, inox 316), kiểu rotor và motor đi kèm.
- Van có biến tần, cảm biến tốc độ, motor chống cháy nổ có giá cao hơn.
- Giá hàng nhập khẩu phụ thuộc tỷ giá USD tại thời điểm mua.
11. Câu hỏi thường gặp về van cấp liệu
a) Dành cho người đang khảo giá, sắp mua van cấp liệu
- Van cấp liệu dùng được cho những vật liệu nào? Van quay cấp liệu xử lý tốt vật liệu rời, khô: bột mì, đường, xi măng, tro bay, bột đá, hạt nhựa, cám, thức ăn chăn nuôi, mảnh gỗ, mùn cưa. Vật liệu ẩm dính cần rotor vỏ sò hoặc phủ chống dính.
- Chọn van xả liệu bao nhiêu lít/vòng? Lấy lưu lượng cần (lít/giờ) chia cho tốc độ rotor (khoảng 20 vòng/phút), chia 60 và hệ số điền đầy 0.7–0.8. Ví dụ cần 6 m³/giờ thì van khoảng 6 000 / (20 × 60 × 0.75) ≈ 6.7 lít/vòng.
- Van thả rơi khác van thổi qua thế nào? Van thả rơi xả vật liệu rơi tự do, chênh áp khoảng 0.2–0.7 bar; van thổi qua có dòng khí đi xuyên khoang rotor, cấp liệu trực tiếp vào đường ống khí nén, chênh áp tới khoảng 0.8 bar.
- Van quay cấp liệu vỏ gang hay inox? Vỏ gang giá thấp, chịu mài mòn tốt cho xi măng, tro bay, bột đá; inox 304/316 dùng cho thực phẩm, dược phẩm, hóa chất ăn mòn.
- Giá van quay cấp liệu khoảng bao nhiêu? Giá trung bình thị trường Việt Nam từ khoảng 2.3 triệu đồng cho van nhỏ 0–2 tấn/giờ tới khoảng 26.7 triệu đồng cho van 2–4 tấn/giờ dòng đóng gói; van inox, rotor đặc biệt có giá cao hơn.
b) Dành cho người đã mua, cần hướng dẫn lắp đặt, đấu điện, sử dụng
- Lắp van cấp liệu dưới silo cần lưu ý gì? Mặt bích cần đồng phẳng, siết bulông đều để vỏ không bị vặn làm cánh rotor cọ vỏ. Nên lắp thêm van cửa trượt phía trên để tháo van khi bảo trì mà không phải xả silo.
- Đấu điện motor van xả liệu 3 pha như thế nào? Motor 380 V nhỏ thường đấu sao (Y), cấp nguồn qua aptomat, khởi động từ và rơ le nhiệt. Rotor quay sai chiều thì đảo 2 trong 3 dây pha; xem thêm cách đấu dây motor 3 pha và đảo chiều motor 3 pha.
- Van cấp liệu chạy tốc độ bao nhiêu là hợp lý? Phổ biến 10–30 vòng/phút; trên khoảng 30 vòng/phút, vật liệu không kịp điền đầy khoang, lưu lượng không tăng tương ứng và mài mòn tăng.
- Cài biến tần cho van cấp liệu thế nào? Đặt chế độ mô men không đổi, thời gian tăng tốc 3–5 giây, tần số làm việc 15–50 Hz. Tín hiệu điều khiển có thể lấy 4–20 mA từ cân hoặc PLC.
- Trình tự khởi động hệ thống có van xả bụi? Thường chạy van xả bụi trước, sau đó chạy quạt hút và hệ giũ bụi; khi dừng thì ngược lại, để phễu lọc bụi không bị đầy.
c) Dành cho người gặp lỗi do dùng sai cách, cần cách khắc phục hoặc giải pháp tiết kiệm chi phí
- Van quay cấp liệu bị kẹt, motor nhảy rơ le nhiệt? Thường do hạt cứng, cục vón kẹt giữa đầu cánh và vỏ, hoặc vật liệu ẩm đóng bánh. Lắp lưới chắn phía trên van, thêm cảm biến tốc độ để dừng sớm; kiểm tra dòng 3 pha và hiện tượng motor bị lệch pha.
- Van xả liệu bị rò khí, lưu lượng giảm? Khe hở đầu cánh – vỏ tăng do mòn làm khí thổi ngược, vật liệu không rơi được. Thay đầu cánh hoặc phục hồi rotor rẻ hơn thay cả van.
- Bột rò ra trục, ổ bi kêu? Phớt chèn mòn làm bột lọt vào ổ bi. Thay phớt định kỳ, dùng phớt thổi khí cho bột mịn để kéo dài tuổi thọ ổ bi.
- Vật liệu dính bám đầy khoang rotor? Chuyển sang rotor vỏ sò, phủ PTFE hoặc dùng van thổi qua; giảm độ ẩm vật liệu đầu vào.
- Làm sao tiết kiệm điện cho van cấp liệu? Dùng biến tần chạy đúng lưu lượng cần thay vì chạy tối đa rồi xả tràn; dừng van tự động khi silo cạn bằng cảm biến mức.
12. Kết luận
Van cấp liệu là thiết bị nhỏ nhưng quyết định độ ổn định của dòng vật liệu và áp suất trong hệ silo, lọc bụi, vận chuyển khí nén. Chọn đúng thể tích (2.2–80 lít/vòng), kiểu van (thả rơi, thổi qua, mảnh gỗ), kiểu rotor và vật liệu vỏ, kết hợp động cơ điện giảm tốc 4 pole với biến tần phù hợp sẽ giúp van định lượng chính xác, ít kẹt và bền lâu.












