098 164 5020Miền Nam
097 5897066Miền Bắc

Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục Các Sự Cố Của Motor Điện Do Lỗi Nhà Sản Xuất

26 thg 3 2021 09:31

Động cơ điện bị nhiễm điện hay còn gọi là motor ngừng chạy, rò điện,giật điện, mát dây là hiện tượng phổ biến trong nghề sửa chữa motor điện. Có nhiều yếu tố như motor 1 pha sử dụng lâu ngày không bảo trì hoặc do rơi vỡ lắp đặt sai cách, hoặc động cơ 3 pha bị đấu điện chưa đúng phương pháp. Mời nghiên cứu những yếu tố gây hư hỏng motor điện như sau:

1. Nguyên Nhân Sự Cố Chập Mạch Động Cơ Điện 3 Pha

Động cơ điện 3 pha và cả động cơ điện 1 pha đang được sửa dụng rất phổ biến ngày nay. Trong quá trình vận hành sử dụng không thể tránh khỏi những trường hợp sự cố, chập cháy, mát điện, đứt mạch cuộn dây, motor bị nóng, chạy yếu,... Trong số đó có nhiều nguyên nhân là do sau quá trình sử dụng lâu ngày, do vận hành sai do người sử dụng chưa hiểu rõ về động cơ, nhưng cũng có những sự cố là do nhà sản xuất gây nên.

Những nguyên nhân gây ra sự cố ngắn mạch (chập mạch) cuộn dây của động cơ điện KĐB ba pha? Cách tiến hành kiểm tra và xử lý? Cùng tìm hiểu ngay sau đây nhé:

a) Nguyên nhân dẫn đến sự cố ngắn mạch

Chất lượng dây êmay không phù hợp tiêu chuẩn, khi quấn dây lớp sơn cách điện bọc ngoài dây êmay bị bung ra.

b) Phương pháp kiểm tra và xử lý

Khi cuộn dây của động cơ điện bị ngắn mạch nghiêm trọng, dưới tác dụng của dòng điện ngắn mạch rất lớn, rất nhanh động cơ điện sẽ bốc khói, sự phát nóng cục bộ sẽ làm cho một cuộn dây nào đó hoặc một cuộn dây pha bị cháy, không thể giữ được lâu. Đối với cuộn dây có nhiều vòng dây, khi số vòng dây chập mạch ít, động cơ điện có thể quay thêm được một thời gian ngắn, lúc đó động cơ điện có tiếng ù lớn, dòng điện ba pha không cân bằng, tốc độ quay giảm xuống, có hiện tượng phát nóng cục bộ… Nếu kịp dừng ngay động cơ điện để xử lý, có thể hạn chế được sự cố của động cơ điện, phương pháp sửa chữa cục bộ, kiểm tra và xử lý được tiến hành như sau:

Kiểm tra bên ngoài: Tháo động cơ điện ra, lấy rôto ra, có thể thấy được chỗ chất cách điện bị cháy xem, có thể ngửi thấy mùi khét, hoặc dùng tay sờ, có thể thấy được ngay chỗ bị chập mạch rất nóng.

Dùng biến áp hở để kiểm tra, yêu cầu khi dùng bộ thăm dò chập mạch như sau:

Phải tháo đầu dây đấu theo hình tam giác (Δ) của động cơ điện.

Phải tháo rời các đầu dây của các cuộn dây được đấu song song.

Khi dùng bộ thăm dò chập mạch, trước hết phải đem bộ thăm dò chập mạch đặt lên lõi thép, trước khi đóng kín mạch từ nối thông nguồn điện. Sau khi dùng xong, ngắt nguồn điện rồi mới được nhấc bộ thăm dò chập mạch ra, nếu không mạch từ không được đóng kín, dòng điện trong cuộn dây rất lớn, để lâu một chút rất dễ làm chat cuộn dây của bộ thăm dò chập mạch.

Khi thao tác cụ thể đem biến áp hở đặt lên rãnh bên ngoài cuộn dây bị chập mạch, còn đầu kia đặt vào một lá thép. Lá thép sẽ rung động do dòng điện lớn trong cuộn dây bị chập mạch, dựa vào mức độ lực chấn động của lá thép và tiếng ù để tìm ra cuộn dây bị chập mạch. Để tìm ra chỗ (điểm) chập mạch của cuộn dây ở lớp trên, lớp dưới, cần phải đem lá thép đặt riêng biệt lên miệng rãnh bên phải hoặc bên trái biến áp hở một rãnh mà đo.

Đo bằng mêgômét hoặc đồng hồ vạn năng: Dùng mêgômét hoặc đồng hồ vạn năng kiểm tra đo điện trở cách điện giữa hai cuộn dây pha bất kỳ, nếu điện trở cách điện gần như bằng không thì chứng tỏ hai pha đã chập điện.

Đo bằng phương pháp điện áp thấp: Để kiểm tra sự cố chập mạch ở một cuộn dây pha nào đó, trước hết cần đưa vào một điện áp thấp xoay chiều nào đó, trước hết cần đưa vào một điện áp thấp xoay chiều một pha của một pha khác. Đối với những động cơ điện có công suất dưới 1kW có thể chọn điện áp khoảng 30V, đối với những động cơ điện có điện áp dưới 10kW có thể chọn điện áp khoảng 20V, đối vơi những động cơ điện có công suất trên 10kW có thể chọn điện áp khoảng 10V; Dòng điện khống chế khoảng 10A. Dùng nấc đo điện áp (điện áp kế) của đồng hồ vạn năng đo điện áp cảm ứng lần lượt của hai pha khác, pha nào bị chập mạch thì sẽ có điện áp cảm ứng thấp. Sau khi kiểm tra được pha bị chập mạch, cạo lớp cách điện trên đầu nối dây của các cực pha, rồi đưa điện áp 30V vào, dùng đồng hồ điện áp xoay chiều lần lượt đo hiệu điện thế (điện áp) trên mỗi cực pha, búi dây nào đó có điện áp thấp là bị chập mạch. Sau đó lại đưa điện áp thấp vào búi cuộn dây này, dùng đồng hồ điện áp (điện áp kế) đo điện áp cảm ứng trong mỗi cuộn dây của búi cuộn dây này, cuộn dây nào có điện áp thấp là đã bị chập điện.

Đưa điện áp thấp vào stato đối với những động cơ điện đã lấy rôto ra, có thể căn cứ vào sự cân bằng dòng điện ba pha, xem chỗ bị chập mạch có phát nóng không, và dùng phương pháp đo dòng điện một chiều ở ba pha để phán đoán ra sự có chập điện của cuộn dây.

c) Phương pháp sửa chữa cuộn dây bị chập mạch

Sự cố chập mạch của cuộn dây phần nhiều là do bị nhả mối hàn ở đệm cách điện tam giác giữa các cuộn pha gây ra, làm cho mạch giữa các búi dây pha. Khi sửa chữa có thể dùng phương pháp tăng nhiệt cuộn dây (dùng dòng điện hoặc máy sấy tóc) làm cho lớp sơn tẩm cuộn dây mềm ra, sau đó dùng dụng cụ chuyên dùng tách vòng dây có sự cố ở đầu cuộn dây để sửa chữa, tẩm sấy chất cách điện mới.

Khi bị hỏng lớp cách điện trên các đầu dây nối làm cho chập mạch cũng có thể dùng biện pháp này để xử lý, tăng thêm đệm lót hoặc bọc cách điện mới. Khi dùng phương pháp hạ điện áp để kiểm tra chập mạch có thể dùng thanh tre nhẹ nhàng gỡ các vòng dây bị chập mạch ra, khi điện áp kế đột nhiên tăng lên tới trị số điện áp bình thường, chứng tỏ chỗ bị chập điện đã được gỡ ra, dùng giấy cách điện đặt vào chỗ đó rồi xử lý cách điện lại. Cách xử lý sự cố chập mạch giữa các vòng dây với nhau, giữa các tầng dây với nhau cũng giống cách xử lý sự cố tiếp mát.

2. Sự Cố Làm Đứt Mạch Cuộn Dây Của Động Cơ Điện 3 Pha

Sự cố làm đứt mạch cuộn dây thường phát sinh bởi mối hàn các dây nối hoặc các đầu dây dẫn ra của động cơ điện, do công nghệ hàn không đúng nên xảy ra hiện tượng hàn hờ, sau một thời gian dài vận hành động cơ điện các mối hàn bị bật ra, gây nên đứt mạch của cuộn dây.

Khi một búi dây pha bị đứt mạch, sẽ không thể khởi động được động cơ điện, động cơ điện đang vận hành bị đứt một pha, tuy động cơ điện vẫn tiếp tục chạy được, nhưng vì dòng điện quá lớn nên động cơ có thể bị cháy.

a) Về stato

  • Bị nổ cầu chì do dòng điện quá lớn;
  • Bị đứt mạch tải điện;
  • Bị đứt dây đầu ra của búi dây động cơ điện;
  • Bị đứt mạch một cuộn dây pha nào đó;
  • Bị đứt một dây hoặc nhiều dây được đấu song song;
  • Bị đứt một phân nhánh đấu song song của một pha nào đó.

b) Về rôto

  • Bị nhả mối hàn đầu đấu song song búi dây rôto;
  • Chổi than và vòng trượt tiếp xúc không tốt;
  • Xảy ra sự cố ở thiết bị ngắn mạch của rôto;
  • Bị gẫy thanh lồng sóc hoặc bật mối hàn ở đầu rôto lồng sóc;
  • Bị gẫy thanh lồng sóc của rôto đúc bằng nhôm…

c) Nguyên nhân chủ yếu gây ra những sự cố trên

  • Chọn lựa cầu chì không đúng, lắp ráp không hợp lý;
  • Hư hỏng phần cơ khí của dây tải điện, dây dẫn bị đứt;
  • Hư hỏng ở chỗ mối hàn, như mối hàn hở hoặc có hư hỏng phần cơ khí;
  • Động cơ điện có sự cố (như những sự cố chập mạch, tiếp mát,…) làm cho dây dẫn bị cháy đứt;
  • Chất lượng mối hàn của dây dẫn hay ở mối hàn đầu dây đấu song song không tốt, khi vận hành phát nóng, làm cho mối hàn bị nóng chảy ra.

d) Phương pháp kiểm tra thường dùng

Kiểm tra bằng đèn thử. Đây là một phương pháp đơn giản, các nơi sửa chữa thường dùng, chỉ cần một bóng đèn nhỏ và cục pin nối tiếp là được. Khi dùng, một đầu dây của đèn thử nối liền với một đầu dây đầu của búi cuộn dây pha; một đầu dây nối với đầu dây cuối của búi cuộn dây pha, nếu đèn sáng chứng tỏ búi cuộn dây không bị đứt, nếu đèn không sáng chứng tỏ mạch điện không nối thông, mạch điện bị đứt.

Khi áp dụng bằng đèn thử, nếu các búi dây đấu theo hình Y thì có thể đo trực tiếp, nếu đấu theo hình tam giác (Δ) thì phải gỡ một đầu dây ra thì mới đo được các dây pha có đứt hay không. Ngoài ra, trên hai búi dây đấu song song với nhau, nếu chỉ bị đứt một dây dùng đèn thử không dễ phát hiện ra mạch điện bị đứt, lúc đó phải áp dụng bằng cách đo cầu điện để đo điện trở trên mỗi búi dây pha, nếu có một pha lớn hơn 5%, thì có khả năng dây dẫn đấu song song của búi dây này bị đứt mạch.

Kiểm tra bằng mêgômét hoặc đồng hồ vạn năng. Trước hết cần tháo gỡ rời đầu nối các búi dây ra, lần lượt đo thử từng pha. Dùng mêgômét hoặc đồng hồ vạn năng để kiểm tra điện trở của các búi dây pha, nếu điện trở quá lớn chứng tỏ mạch điện của búi dây bị đứt mạch hoặc tiếp xúc không tốt

Phương pháp sửa chữa đứt mạch đối với các đầu dây dẫn, cầu điện và mối hàn của cụm đầu dây đấu song song tương đối đơn giản, sau khi tìm ra điểm có sự cố có thể tiến hành hàn lại; khi hàn lại mạch điện bị đứt đối với đầu cuộn dây cần phải làm nóng cuộn dây, có thể dùng máy sấy tóc để tăng nhiệt cục bộ cho cuộn dây khoảng 130ºC, để có thể cậy được đoạn dây ở chỗ bị đứt mạch, nếu có nhiều đầu dây bị đứt cần phân biệt rõ tránh nối sai. Sau khi hàn bổ sung, quấn bọc cách điện lại rồi bôi lên trên một lớp keo cách điện và để khô lại.

Trường hợp dây dẫn trong các rãnh bị đứt thường rất ít, nếu bị đứt mạch phải tăng nhiệt mới lấy được dây ra để hàn liền lại. Diện tích trong rãnh rất nhỏ, khi hàn đắp có thể phải kéo dây ra để hàn nối ở bên ngoài rãnh mới được. Sau đó đệm lớp cách điện chêm vào rãnh, sơn lên một lớp sơn cách điện rồi hong khô. 

3. Động Cơ Quạt Bị Chập Mạch Cuộn Dây

Sự cố chập mạch cuộn dây của động cơ điện nói cung và động cơ quạt điện nói riêng? Tiến hành kiểm tra sửa chữa như thế nào? Cùng tìm hiểu ngay sau đây nhé:

Sự cố chập mạch cuộn dây thường phát sinh chập mạch giữa hai vòng dây của cuộn dây, chập mạch giữa cuộn dây chính và cuộn dây phụ, chập mạch giữa hai đầu dây dẫn và chập mạch giữa hai cuộn dây sát nhau.

Do quạt điện là một loại động cơ điện nhỏ hoặc cực nhỏ. Số vòng dây nhiều và mảnh, cho nên khi một số ít vòng dây bị chập nhau, không giống như những động cơ điện loại lớn hay loại vừa sẽ cháy và bốc khói ngay. Do sự chập mạch không quá nghiêm trọng, động cơ điện vẫn có thể quay chậm được, phát nóng cục bộ, động cơ vẫn quay thêm được một khoảng thời gian nữa đến khi sự chập mạch của các vòng dây là lớn, lúc đó mới thấy sự cố rõ ràng.

a) Nguyên nhân gây ra sự cố chập mạch của cuộn dây

Nguyên nhân gây ra sự cố chập mạch của cuộn dây có nhiều, như chất lượng vật liệu không tốt, công nghệ chế tạo cuộn dây và cài lắp cuộn dây không đúng, công nghệ xử lý cách điện không hợp lý, cuộn dây bị va đập xây xát, cuộn dây bị nhiễm bẩn…

b) Cách kiểm tra và khắc phục sự cố

Để tìm ra điểm chập mạch của cuộn dây, có thể mở nắp máy phía sau, lấy cuộn dây rôto hoặc stato ra (tùy theo kết cấu mà xử lý), kiểm tra xem bên ngoài cuộn dây có những vết bị cháy xém không, nếu có, có thể phán đoán đó chính là điểm bị chập mạch.

Nếu kiểm tra bề mặt không phát hiện ra điểm bị cháy xém, có khả năng điểm chập mạch ở bên trong cuộn dây. Xét thấy nếu sự cố không lớn, có thể nối điện cho động cơ điện chạy một thời gian, sau đó cắt điện, nhanh chóng mở nắp máy phía trước và phía sau, lấy rôto ra, dùng tay sờ và bên ngoài cuộn dây (hoặc dùng nhiệt kế kiểm tra nhiệt độ các nơi), nếu một điểm hoặc một bộ phận nào đó nhiệt độ tương đối cao, thì chứng tỏ chỗ đó có vòng dây bị chập mạch. Nếu giữa các vòng dây bị chập mạch nghiêm trọng, sau khi nối thông điện, thấy có bốc khói, lúc đó lập tức kéo các vòng dây ra, tìm chỗ giữa các vòng dây bị chập mạch. Ngoài ra còn có thể dùng phương pháp điện áp thấp để kiểm tra.

Đối với sự cố nhẹ cuộn dây chập mạch cục bộ, có thể áp dụng cách sửa chữa cục bộ. Sau khi lấy rôto ra, kiểm tra chỗ chập mạch của búi dây hoặc các vòng dây của cuộn dây stato, có thể dùng máy sấy tóc để làm nóng cục bộ (cũng có thể cho vào tủ sấy để ở nhiệt độ 80÷90º), làm cho chất cách điện của dây êmay mềm ra, cẩn thận tìm ra chỗ bị chập để sửa chữa lại, bọc cách điện và lắp ống gen vào, bôi keo cách điện lên. Cũng có thể dùng cầu điện hoặc đồng hồ vạn năng kiểm tra điện trở của cuộn dây, xấp xỉ với điện trở bình thường là đạt yêu cầu.

Đối với sự chập mạch nhẹ ở vòng dây mặt ngoài của cuộn dây, có thể dùng máy sấy tóc làm nóng cục bộ, làm chất cách điện của dây êmay mềm ra, sau đó dùng thanh tre hoặc bakôlít lấy cuộn dây bị chập mạch ra rời khỏi vị trí cũ, sau đó bọc giấy cách điện giữa các vòng dây, rồi nhét lại cuộn dây vào vị trí cũ, buộc chặt cuộn dây lại, xử lý cách điện. Kiểm tra lại điện trở cuộn dây đạt yêu cầu là được.

Đối với chập điện nghiêm trọng của cuộn dây, không thể dùng được phương pháp sửa chữa cục bộ vì không đảm bảo chất lượng, cho nên cần phải quấn lại cuộn dây. Khi tháo cuộn dây ra, cần phải ghi lại tỉ mỉ quy luật phân bố của cuộn dây, số vòng dây của mỗi rãnh, cỡ và quy cách dây êmay,… Bởi vì các búi dây khá phức tạp, nếu không ghi lại tỉ mỉ dễ bị nhầm, phải làm lại.  

4. Động Cơ Điện Đứt Mạch Khi Quạt Vận Hành

Dây êmay dùng để quấn cuộn dây động cơ điện quạt khá mảnh, trong quá trình tháo dỡ, quấn dây, cài đặt… dễ bị làm hỏng. Ngoài ra, đầu mối hàn cuộn dây chất lượng không tốt, cũng dễ làm bật mối hàn; khi cuộn dây bị ngắn mạch do nóng quá, sẽ làm cháy dây dẫn êmay gần đó.

Phương pháp kiểm tra dùng đèn sáng, dùng mêgômét để đo thử; nếu có điểm nào tiếp xúc có thể dùng đồng hồ vạn năng để kiểm tra.

Dùng đồng hồ vạn năng đo trị số điện trở của các cuộn dây: cuộn dây chính và cuộn dây phụ. Nếu trị số điện trở của cuộn dây chính và cuộn dây phụ đều bình thường, dùng đồng hồ vạn năng để kiểm tra sự tiếp xúc giữa phích cắm và dây dẫn xem có tốt không, các nấc của công tắc chuyển đổi tốc độ có tiếp xúc tốt không, cuộn dây của bộ điện kháng có bị ngắt mạch không và toàn bộ mạch điện của quạt gió có thông không.

Khi kiểm tra sửa chữa sự ngắt mạch, trước hết kiểm tra mối hàn trên dây nguồn điện, khi phát hiện ra chỗ bật mối hàn phải hàn lại cho tốt, rồi bọc cách điện lại.

Tiếp đến kiểm tra các tiếp điểm của công tắc ly tâm, dùng giấy ráp mịn đánh sạch những chỗ bị gỉ, tiếp xúc không tốt, điều chỉnh lại lực ép của lò xo để tiếp xúc được tốt. Cần phải kiểm tra hoặc thay tụ mới đúng quy cách. Nếu kiểm tra và xử lý bên ngoài mà vẫn chưa loại trừ được sự ngắt mạch, có thể tính đến sự cố ở bên trong động cơ điện, khi đó tháo dỡ động cơ điện ra để tiến hành sữa chữa.

Trước hết, tháo rời nắp đậy phía sau quạt ra, lấy rôto ra, kiểm tra cuộn dây stato xem có vết cháy xém không, nếu đều tốt, có thể nghĩ đến mối hàn chỗ đầu nối cuộn dây bị bật ra, tiến hành hàn lại. Phương pháp hàn là trước tiên tháo rời mối buộc chỗ bị đứt ra, dùng máy sấy nóng đoạn bị đứt trên cuộn dây, tháo dây buộc và đầu nối dây, gỡ đoạn dây đó ra khỏi cuộn dây, dùng kéo cắt đứt gen lồng đoạn dây ra, làm sạch chỗ bị gỉ sét, chỉnh lý tốt lại đầu nối, sau khi hàn bù lại chỗ bị đứt, bọc cách điện đốt, buộc chặt lại, bôi lên một lớp keo cách điện.

Nếu đầu đoạn dây bị đứt không đủ dài, có thể dùng một đoạn dây êmay cùng cỡ nối dài ra, hàn bù lại. Nếu muốn lợi dụng dây dẫn của cuộn dây cũ, cần dùng máy sấy tóc tăng nhiệt cục bộ chỗ dây dẫn, kéo dài đoạn dây dẫn 10÷20mm, rồi hàn bù lại. Sau khi hàn bù rồi cũng được xử lý cách điện như đã nói ở trên. Trước khi hàn phải đánh sạch đoạn dây chỗ bị đứt, để đảm bảo chất lượng mối hàn trước đó nên lồng một đoạn gen, sau khi hàn xong, kéo đoạn gen cách điện lồng trên mối hàn.

Sau khi buộc chặt, xử lý cách điện, tiến hành kiểm tra nếu đạt, lắp lại rôto vào stato, đậy nắp lại, điều chỉnh khe hở của rôto cho hợp lý, vặn chặt đinh vít cố định lại.

Trước khi lắp quạt vào, nên cho động cơ điện chạy không tải. Nếu không còn tồn tại vấn đề gì nữa mới được chính thức sử dụng lại động cơ điện. Nếu không tự kiểm tra được nên đem đến các cửa hàng sữa chữa động cơ điện , các cửa hàng điện cơ để được kiểm tra , xử lý và khắc phục động cơ quạt điện để tiếp tục sử dụng. 

5. Motor Bị Nhiễm Điện Khi Quạt Mát Dây, Dò Điện

Cuộn dây tiếp mát chỉ là cuộn dây mang điện thông với lõi thép, thân máy và bệ máy của động cơ điện, làm cho các bộ phận không mang điện lại mang điện, có thể gây ra điện giật cho người và sự cố thiết bị không điều khiển được.

a) Nguyên nhân chạm mát của cuộn dây

Cuộn dây bị nhiễm ẩm hoặc bị bẩn 

Cần phải tiến hành lau sạch, nếu những vết bẩn không nghiêm trọng lắm có thể dùng xăng để lau sạch, sau đó phải tiến hành kiểm tra lại điện trở cách điện, nếu điện trở cách điện thấp phải tiến hành sấy khô.

Chất cách điện bị ẩm, hoặc bị xâm nhập bởi những chất khí gây ăn mòn, làm cho chất cách điện bị hỏng, khi nối thông điện đã bị đánh thủng;

Thao tác không cẩn thận, không lau sạch sẽ các rãnh, những tạp chất đã phá vỡ lớp cách điện; hoặc khi cài lắp dây đã làm hỏng cách điện giữa rãnh, đặc biệt chất cách điện đầu rãnh bị rạn nứt, khi nối thông điện làm cho cuộn dây đánh thủng xuống đất;

Chất cách điện bị lão hóa, tạo ra các vết rạn nứt, làm cho nước và chất có hại xâm nhập vào cuộn dây khiến cuộn dây bị đánh thủng xuống đất;

Chất cách điện của hộp đấu dây và dây dẫn bị bong rộp hoặc tổn hại

Nên sửa chữa hoặc thay mới hộp đấu dây. Kiểm tra cách điện của dây dẫn, nên tăng cường cách điện hoặc thay mới dây dẫn.

Lõi thép có mũi nhọn, bavia

Dùng đũa hoặc máy mài để làm mất mũi nhọn, bavia của lõi thép. hoặc do lõi thép phát nóng cục bộ làm cháy chất cách điện trong rãnh làm cho cuộn bị đánh thủng xuống đất.

Công nghệ sửa chữa không đúng làm cho cuộn dây bị tiếp mát

1/ Dưỡng cuộn dây làm quá lớn, tuy cài dây thuận tiện nhưng do đầu dây quá dài, đỉnh bị chạm vào nắp đậy của động cơ điện, khi nối điện cuộn dây phóng điện vào đầu nắp đậy gây ra sự cố tiếp mát. Biện pháp giải quyết là phải quấn lại cuộn dây, cần sử dụng kích cỡ dưỡng cuộn dây sao cho thích hợp. Nếu chưa thật cần kíp lắm có thể giải quyết bằng hai biện pháp sau: Thứ nhất, dùng bìa cách điện lót cách ly giữa đầu cuộn dây với đầu vỏ máy; thứ hai, nếu cuộn dây chưa được sơn thì dùng tấm gỗ lót lên đầu cuộn dây rồi dùng búa đập sao cho chiều dài đầu cuộn dây bên ngoài lõi thép thấp xuống để ngăn cách được với đầu vỏ máy.

2/ Bề rộng cách điện của rãnh không đủ, không thể bọc kín dây dẫn ở miệng rãnh làm cho lớp trên của dây dẫn luôn luôn chạm vào lõi thép ở mặt bên miệng rãnh hoặc chỗ chêm của rãnh gây ra sự cố tiếp mát. Biện pháp giải quyết là tháp chêm rãnh ra, lau sạch bụi bặm và dùng giấy cách điện lót lại, sau đó đệm những thanh cách điện vào và sơn cách điện lên.

3/ Những thanh đệm giữa hai lớp trong rãnh và thanh đệm chêm bị lệch hoặc khi cắt các thanh cách điện có bề rộng không đủ đều có thể tạo cho cuộn dây bị tiếp mát. Sự cố này trước hết gây ra chập mạch giữa các lớp trên và lớp dưới, sau đó là chạm vào lõi thép.

4/ Các mối hàn có bavia, cục hàn, đầu nhọn,… làm xây xát lớp cách điện gây ra sự cố tiếp mát của cuộn dây.

5/ Nối các búi dây không chính xác, đánh dấu búi dây ba pha không rõ ràng gây ra sự cố tiếp mát của các búi dây. Sau khi kiểm tra kỹ lưỡng nối lại dây và đánh dấu búi dây ba pha chính xác.

6/ Thiếc hàn hoặc bụi bẩn rơi vào trong rãnh hoặc nắp đầu. Cho nên, khi tiến hành phải xác định đúng vị trí, thông thường tiến hành hàn ở vị trí mặt bằng ngoài lõi thép. Trước khi hàn phải dùng giấy bìa che đậy những nơi không hàn.

b) Kiểm tra sửa chữa

Có thể dùng phương pháp bằng đèn thử để kiểm tra cuộn dây chạm mát, một đầu của đèn thử đấu vào dây dẫn của cuộn dây, đầu kia nối với vỏ máy, nếu có đèn sáng chứng tỏ cuộn dây đã tiếp mát; cũng có thể dùng mêgômet 500V để kiểm tra, đo điện trở cách điện của cuộn dây, nếu điện trở cách điện bằng không chứng tỏ có sự cố cuộn dây tiếp mát. Nếu kim đồng hồ lúc lắc không dừng lại, chứng tỏ cuộn dây chưa hoàn toàn tiếp mát nhưng có hiện tượng tiếp xúc chập chờn với vỏ máy.

Để đo trị số điện trở cách điện tiếp mát có thể dùng đồng hồ vạn năng để đo, qua đó xác định được cuộn dây đã hoàn toàn tiếp mát, hay là tiếp mát mà có một trị số điện trở cách điện nào đó.

Để tìm đúng chỗ tiếp mát, cần nhả mối hàn nối liền giữa cuộn dây chính và cuộn dây phụ, rồi lần lượt đo điện trở cách điện trên cuộn dây chính và cuộn dây phụ (rất ít trường hợp cả hai cuộn dây đều cùng được tiếp mát). Đo nhiều lần điện trở cách điện, mỗi lần thu nhỏ phạm vi cho tới một vòng dây hoặc trong một rãnh để tìm ra đúng điểm tiếp mát.

Còn có một phương pháp khác là dùng điện áp cao, bởi vì khi tăng cao điện áp thì điểm có sự cố phát sinh rộng ra, khiến chỗ tiếp mát bị đánh lửa hoặc bốc khói, khi đó nhanh chóng tìm ra chỗ bị chập điện.

Đối với trường hợp chập điện, tiếp mát nghiêm trọng, chất cách điện của động cơ điện đã lão hóa cần phải quấn lại cuộn dây.

1/ Áp dụng cách kiểm tra bằng bóng đèn thử, một đầu dây thử đấu vào đầu búi dây, một đầu đấu vào vỏ máy, nếu đèn sáng chứng tỏ búi dây tiếp đất, nếu đèn chỉ tỏ mờ mờ là chất cách điện kém nhưng vẫn chưa tiếp mát hoàn toàn.

2/ Áp dụng cách kiểm tra bằng ôm kế.

- Điện trở cách điện bằng không chứng tỏ chất cách điện đã bị đánh thủng, bị tiếp mát. - Điện trở cách điện có trị số rất nhỏ, chứng tỏ búi dây chưa tiếp mát, có thể là do chất cách điện bị ẩm hoặc bị ô nhiễm.

- Điện trở cách điện chập chờn bằng không (kim đồng hồ lúc lắc không ổn định) chứng tỏ búi dây chưa hoàn toàn tiếp mát, có thể là do bột than bám vào làm ảnh hưởng tới sự thay đổi trị số điện trở cách điện.

Khi chất lượng cách điện còn tốt, chỉ là do bị nhiễm ẩm, bị bẩn, chất cách điện bị bong rộp ít chỗ thì mới tiến hành xử lý sửa chữa cục bộ, tăng cường thêm chất cách điện. Nếu chất cách điện đã bị lão hóa thì không thể áp dụng sửa chữa cục bộ, mà phải sửa chữa lớn bằng cách quấn lại cuộn dây mới đảm bảo được.

Việc xử lý sự cố tiếp mát cuộn dây ở trong rãnh rất khó khăn, cần phải hơ nóng để có thể gỡ được những thanh chêm, cuộn dây ra, rồi lót chất cách điện bên trong rãnh cài lắp lại cuộn dây, chêm chặt miệng rãnh lại.

Sự cố tiếp mát cuộn dây ( hầu hết các hãng mô tơ ABB, mô tơ Siemen, động cơ điện VietHung , motor Teco và 1 số hãng khác trên thị trường vẫn thường có những trường hợp gặp sự cố tiếp mát dẫn đến chập mạch hay còn gọi là sự phóng điện gây cháy nổ động cơ nếu người dùng không kiểm tra và bảo trì thường xuyên ) Lời khuyên của chúng tôi là khi người sử dụng động cơ nên kiểm tra định kỳ và bảo dưỡng thường xuyên để động cơ hoạt động tối ưu, nếu có hoạt động nào bất thường cần kiểm tra ngay để tránh rủi ro tốn kém. Không những giúp động cơ hoạt động êm, bền, mà tiết kiệm được điện năng và chi phí sữa chữa cũng như tiến độ công việc được hoàn thành . Chúng tôi mong bài viết này sẽ đóng góp 1 phần nào kiến thức cho người sử dụng động cơ.

6. Cách Xác Định Điện Áp Khi Hở Mạch Cuộn Dây Rôto

Cách xác định điện áp khi hở mạch cuộn dây rôto như thế nào?

Hạng mục thí nghiệm này là hạng mục thường làm của các cơ sở sửa chữa điện cơ , bởi vì thiết bị thí nghiệm đơn giản, phương pháp thí nghiệm đơn giản, nhưng lại có thể tìm ra nhiều sự cố và khiếm khuyết.

Qua thí nghiệm này có thể xác định số vòng dây cuộn dây của stato và rôto, số lượng các mạch nhánh song song, khoảng cách bước cuộn dây và phương thức nối dây có đúng hay không, cuộn dây có sự cố ngắn mạch hay không; cuộn dây ba pha có đối xứng hay không, ngoài ra qua thí nghiệm tính được điện áp xem có phù hợp với các số hiệu nhãn hiệu động cơ hay không? Thông thường điện áp với trị số tiêu chuẩn không được phép vượt quá ±5%.

Phương pháp thí nghiệm

Ngắt cuộn dây rôto khỏi mạch, không cho rôto quay. Stato được đạt điện áp định mức ba pha, giữa vành cổ góp của rôto đo được trị số điện áp giữa các cuộn dây rôto, rồi đối chiếu với nhãn hiệu xem nó có phù hợp không. Cuộn dây rôto của động cơ có điện áp rôto cao hơn 600V, điện áp thí nghiệm của stato có thể hạ thấp, vôn kế có thể không qua bộ hỗ cảm điện áp, trực tiếp đo điện áp rôto. Khi thí nghiệm nếu khởi động khi rôto ngắt mạch, có thể kiểm tra xem có chỗ chập mạch hoặc có sự cố ngắn mạch của cuộn dây rôto. Ngoài ra kiểm tra xem có dòng Fucô của vật liệu sắt từ ảnh hưởng đến tốc độ quay của rôto. Nếu rôto bình thường, có thể chặn cứng rôto lại để làm thí nghiệm hạng mục này. Cũng có thể đưa điện áp vào rôto, đo điện áp trên cuộn dây stato. Nếu cuộn dây stato, rôto nối dây không giống nhau, khi muốn tính tỷ lệ điện áp pha, nên tính đổi điện áp dây thành điện áp pha rồi mới tính trị số tỷ lệ.

Phân tích kết quả và tiêu chuẩn đo

1) Đo được hiệu số giữa trị số lớn nhất hoặc nhỏ nhất của điện áp ba pha của rôto hở mạch với trị số trên biển hiệu, không được lớn hơn ±5% tỷ lệ điện áp tiêu chuẩn là được.

2) Nếu điện áp ba pha và dòng điện không tải ba pha đều cân bằng, còn điện áp rôto không cân bằng và vượt quá ±2% (tức là hiệu giá trị giữa điện áp hở mạch ba pha và trị số trung bình), thì chứng tỏ cuộn dây ba pha của rôto không đối xứng.

3) Đưa điện áp vào cuộn dây stato, đo điện áp trên cuộn dây rôto nếu tỷ lệ điện áp đo được cao hơn tỷ lệ điện áp trên nhãn hiệu, thì chứng tỏ cuộn dây stato có số vòng quấn nhiều hoặc số lượng mạch nhánh song song không đúng. Ngược lại, đưa điện áp vào cuộn dây rôto, đo điện áp trên cuộn dây stato nếu tỷ lệ điện áp đo được lớn hơn điện áp trên nhãn hiệu thì chứng tỏ số vòng dây của cuộn dây rôto đã quấn ít, hoặc khoảng cách bước nhỏ; số lượng mạch song song không đúng.

4) Khi sửa chữa thay đổi cuộn dây, các hạng mục thí nghiệm này không thể bỏ qua. Nếu không làm thí nghiệm hạng mục này, chỉ làm thí nghiệm không tải; rôto bị sự cố ngắn mạch mà vẫn khởi động quay; cho răng máy điện bình thường, đến khi mang tải sẽ lập tức xuất hiện khói, sự cố cháy hỏng. Sự cố này thường thấy ở những cơ sở sửa chữa có điều kiện thí nghiệm không đầy đủ.

Video motor đấu điện 3 pha

ội Dung Có Thể Bạn Quan Tâm:

5.594 reviews

Tin tức liên quan

Motor Nhật, Cách Lắp Đặt, Sử Dụng, Lựa Chọn, Mua Ở Đâu?
Cách Tính Cột Áp Bơm
Hộp Giảm Tốc Bánh Răng Trụ
Motor Nhật Bãi
Motor Giảm Tốc Hàng Bãi Nhật