Hộp Giảm Tốc Cầu Trục ZQ 500

Hộp giảm tốc ZQ500 (hộp số cầu trục ZQ500, JZQ500) là hộp giảm tốc bánh răng trụ 2 cấp, trục vào và trục ra song song, có tổng khoảng cách tâm trục 500 mm. Hộp thường được ghép với motor khoảng 5.5kw đến 22kw, cho 9 tỉ số truyền tiêu chuẩn từ 8,23 đến 48,57, dùng cho cơ cấu nâng cầu trục 5 – 15 tấn, cổng trục, tời kéo 5 – 10 tấn, máy cán, máy nghiền phụ trợ.

ZQ500 thuộc dòng hộp giảm tốc cầu trục ZQ, làm việc cùng motor cẩu trục và phanh cầu trục trong cụm truyền động của thiết bị cầu trục.

1. Hộp giảm tốc ZQ500 là gì?

Con số 500 trong tên gọi là tổng khoảng cách từ tâm trục vào tới tâm trục ra, tính bằng mm. Bên trong hộp có 3 trục: trục vào nối motor, trục trung gian và trục ra nối tang cuốn cáp hoặc trục máy. Chuyển động được giảm tốc qua 2 cặp bánh răng trụ răng nghiêng, mô-men xoắn trên trục ra tăng gần tỉ lệ với tỉ số truyền. Hộp chịu được khởi động – dừng liên tục, đảo chiều và tải va đập như chế độ làm việc của cầu trục.

Hộp giảm tốc ZQ500 - hộp số cầu trục ZQ500

2. Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc ZQ500

a. Kích thước chính

Bản vẽ hộp giảm tốc ZQ500

Kích thước trục vào và trục ra hộp số ZQ500

b. Tỉ số truyền và tốc độ trục ra

Nếu cần trục ra chậm hơn khoảng 20 vòng/phút, có thể dùng ZQ500 ghép thêm một cấp (ZQD, thường gọi ZQ500 + 100) với tỉ số khoảng 65 – 317.

Bản vẽ kỹ thuật hộp số giảm tốc cầu trục ZQ500

3. Bảng chọn motor 3 pha chuẩn IEC, motor YZR gắn hộp giảm tốc ZQ500 theo tỉ số truyền

• Mô-men định mức ZQ500: khoảng 1.450 – 2.600 N.m tùy tỉ số truyền (tỉ số càng lớn, hộp chịu càng cao).
• Nguyên tắc khi chế tạo máy: lực xoắn ra ở trục hộp số không được vượt mô-men định mức của ZQ500.
• Nếu vượt: hộp bị quá tải, nóng, mòn nhanh, có thể gãy răng hoặc gãy trục.
• Mức của từng tỉ số: xem cột "Lực xoắn ZQ500 chịu được" trong các bảng dưới.

a. Motor 3 pha chuẩn IEC 4 cực gắn hộp giảm tốc ZQ500

Cột "Lực xoắn motor lúc khởi động (lớn nhất)" có ý nghĩa gì?

• Là lực xoắn mạnh nhất motor tạo ra trong vài giây lúc khởi động hoặc khi máy bị kẹt, khoảng 2 – 2,3 lần lực xoắn khi chạy.
• Lực này cũng được nhân theo tỉ số truyền. Ví dụ ZQ500, motor 11kw 4 cực, tỉ số 31,5: khi chạy trục hộp chịu khoảng 2.153 N.m, lúc khởi động hoặc kẹt tải lên tới khoảng 4.938 N.m, trong khi ZQ500 chỉ chịu khoảng 2.320 N.m.
• Trục máy, then, khớp nối, tang cáp và bu lông bệ phải chịu được lực đỉnh này, không chỉ lực xoắn khi chạy.
• Máy hay khởi động – dừng, dễ kẹt tải: chọn hộp chịu dư từ 1,5 lần, dùng khởi động mềm, biến tần hoặc khớp nối an toàn.
• Không lắp motor lớn hơn mức trong bảng.

b. Motor 3 pha chuẩn IEC 6 cực gắn hộp giảm tốc ZQ500

c. Motor cẩu trục YZR 6 cực gắn hộp giảm tốc ZQ500

d. Motor cẩu trục YZR 8 cực gắn hộp giảm tốc ZQ500

• Lực xoắn motor khi chạy = 9550 × kW ÷ số vòng/phút.
• Lực xoắn ra ở trục hộp số = lực xoắn motor khi chạy × tỉ số truyền × 0,95.
• Hộp chịu dư (lần) = lực xoắn ZQ500 chịu được ÷ lực xoắn ra ở trục hộp số. Từ 1 lần trở lên là dùng được cho tải đều; cầu trục, tời, tải va đập nên từ 1,25 – 1,5 lần.

4. Kiểu trục ra và kiểu lắp hộp ZQ500

• Kiểu lắp I – IX: quy định đầu trục vào và đầu trục ra thò ra phía nào của thân hộp, giúp bố trí motor, phanh, tang cáp đúng vị trí trên xe con.
• Đầu trục ra trơn có then: nối tang cáp hoặc trục máy qua khớp nối, dễ thay thế.
• Đầu trục ra có bánh răng: nối khớp răng trực tiếp với tang cuốn cáp, chịu va đập tốt.
• Đọc mã đặt hàng: ví dụ ZQ500 – 31,5 – II – Z nghĩa là hộp ZQ500, tỉ số 31,5, kiểu lắp II, đầu trục ra trơn.

Chọn kiểu trục ra cho hộp số giảm tốc cầu trục ZQ500

5. Ứng dụng của hộp giảm tốc ZQ500

• Cơ cấu nâng hạ và cơ cấu di chuyển: cơ cấu nâng cầu trục 5 – 15 tấn, cổng trục, tời kéo 5 – 10 tấn, máy cán, máy nghiền phụ trợ.
• Thay thế hộp số cũ cùng size trên cầu trục, tời đã qua sử dụng mà không cần sửa bệ.
• Máy công nghiệp tải nặng cần trục ra chậm, mô-men lớn và chịu va đập.

6. Cách chọn hộp giảm tốc ZQ500 và motor đi kèm

• Xác định tốc độ trục ra cần thiết từ tốc độ nâng (m/phút) và đường kính tang: n tang = v × số nhánh cáp / (π × D tang).
• Chọn tỉ số truyền gần nhất trong 9 tỉ số tiêu chuẩn: i = tốc độ motor / tốc độ trục ra.
• Tính mô-men trên trục ra: M (N.m) ≈ 9550 × P (kW) × i × 0,95 / n motor, rồi nhân hệ số làm việc 1,25 – 1,5 với cơ cấu nâng.
• Kiểm tra trục và khớp nối: trục motor, tang phanh và đường kính trục vào ZQ500 phải lắp được cùng một khớp nối.
• Không chọn motor quá lớn: motor dư công suất có thể làm quá tải bánh răng khi kẹt tải, nên ưu tiên đúng dải công suất ở bảng trên.

Lựa chọn công suất motor cho hộp giảm tốc ZQ500

7. So sánh ZQ500 với size lân cận

Nếu tải nhỏ hơn hoặc cần hộp gọn hơn, có thể tham khảo hộp giảm tốc ZQ400. Nếu mô-men tính toán vượt khả năng của ZQ500 hoặc cầu trục làm việc nhiều ca, nên chọn hộp giảm tốc ZQ650. Các size trong dòng ZQ có cùng 9 tỉ số truyền nên khi nâng cấp chỉ cần đổi size, giữ nguyên tốc độ trục ra.

8. Video và hình ảnh thực tế hộp giảm tốc ZQ500

9. Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc ZQ500

• Hộp giảm tốc ZQ500 ghép motor bao nhiêu kW? Motor 3 pha chuẩn IEC 4 cực: tỉ số 8,23 – 12,64 dùng 22kw, tỉ số 15,75 – 23,34 dùng 11kw – 18.5kw, tỉ số 31,5 – 48,57 dùng 7.5kw – 11kw. Motor IEC 6 cực: tỉ số 8,23 – 12,64 dùng 11kw – 18.5kw, tỉ số 15,75 – 23,34 dùng 7.5kw – 11kw, tỉ số 31,5 – 48,57 dùng 5.5kw – 7.5kw. Motor YZR 6 cực: tỉ số 8,23 – 12,64 dùng 11kw – 15kw, tỉ số 15,75 – 23,34 dùng 7.5kw – 11kw, tỉ số 31,5 – 48,57 dùng 5.5kw – 7.5kw. Motor YZR 8 cực: tỉ số 8,23 – 12,64 dùng 7.5kw – 11kw, tỉ số 15,75 – 23,34 dùng 7.5kw. Chi tiết từng tỉ số xem bảng ở mục 3.
• ZQ500 và JZQ500 có lắp lẫn được không? Thường lắp lẫn được vì cùng khoảng cách tâm trục và tỉ số tiêu chuẩn; tuy vậy nên đo lại đường kính trục, vị trí lỗ bu lông chân đế và kiểu lắp trước khi thay.
• ZQ500 có những tỉ số truyền nào? Gồm 48,57; 40,17; 31,5; 23,34; 20,49; 15,75; 12,64; 10,35 và 8,23. Dòng ZQD 3 cấp cho tỉ số khoảng 65 – 317.
• Làm sao xác định kiểu lắp của hộp ZQ500 đang dùng? Nhìn từ phía trục vào, ghi lại đầu trục vào và đầu trục ra thò ra bên trái hay bên phải, một đầu hay hai đầu, rồi đối chiếu với 9 kiểu lắp I – IX. Ghi kèm tỉ số và kiểu đầu trục ra khi đặt hộp mới.
• Hộp ZQ500 có tự hãm giữ tải không? Không. Hộp bánh răng trụ có hiệu suất cao nên tải có thể kéo ngược; cơ cấu nâng phải dùng phanh thủy lực hoặc phanh điện từ lắp trên trục motor hoặc trục vào.
• Dùng motor 4 cực với ZQ500 cho cầu trục được không? Được, miễn tốc độ trục vào không quá 1500 vòng/phút. Tuy nhiên cơ cấu nâng thường dùng motor 6 cực hoặc 8 cực để dừng – đảo chiều êm hơn và giảm va đập bánh răng.
• ZQ500 có dùng cho băng tải, máy trộn được không? Được. Hộp chịu tải nặng và va đập tốt nên phù hợp băng tải, máy trộn, vít tải, máy cán; chỉ cần chọn tỉ số theo tốc độ máy và kiểm tra mô-men trục ra.
• Hiệu suất của hộp giảm tốc ZQ500 là bao nhiêu? Khoảng 94 – 96% với hộp 2 cấp, cao hơn nhiều so với hộp giảm tốc trục vít cùng tỉ số, giúp tiết kiệm điện khi chạy nhiều ca.
• Vì sao hộp ZQ500 chạy nóng hoặc kêu to? Nguyên nhân thường gặp là tải vượt khả năng của size, lệch tâm giữa motor và hộp số, dầu không đủ hoặc sai độ nhớt, ổ bi mòn. Cần kiểm tra lại tải thực tế và độ đồng tâm khớp nối.