Động cơ điện 3 pha 15kW 20HP 4 cực (motor 15kW 4 pole) quay ~ 1460 vòng/phút, mô men ~ 98 Nm. Khung 160L, trục 42 mm, dòng 30 A ở 380V. Cỡ motor này hay gặp ở máy đùn thức ăn nổi, máy nghiền mùn cưa, máy cắt đá.
Máy đùn thức ăn cá nổi nhỏ: hộp i=8, trục vít ~ 183 vòng/phút.
Máy nghiền mùn cưa: truyền đai 1:1.
Máy cắt đá granite bằng đĩa: truyền đai theo tốc độ lưỡi.
Máy ép viên thức ăn chăn nuôi khuôn phẳng: hộp i=12–15.
Máy nghiền nhựa phế liệu cỡ vừa: truyền đai 1:1.
a) Lắp đặt, chế tạo, thiết kế động cơ điện 3 pha 20HP 15kW 4 cực cho máy đùn viên thức ăn chăn nuôi
Ảnh minh hoạ thiết kế; số liệu tính toán dưới đây mang tính tham khảo, cần điều chỉnh theo tải thực tế.
Cách máy vận hành:
Cám trộn ẩm 20–25% vào nòng; trục vít nén, ma sát làm cám nóng 110–130°C và chín.
Ra khỏi khuôn, cám nở thành viên; dao quay cắt viên 2–8 mm.
Tính tốc độ, mô men:
Tốc độ trục vít: 1460 : 3,5 = ~ 417 vòng/phút.
Mô men trục vít: 98 × 3,5 × 0,95 = ~ 326 Nm.
Năng suất viên thức ăn: ~ 150–250 kg/giờ.
Mỗi kg viên tốn ~ 0,06–0,08 kWh.
Vì sao chọn motor 15kW 4 cực:
Hộ nuôi cá, heo quy mô 5–10 tấn thức ăn/tháng dùng vừa 15kW, chạy 1 ca.
Trục vít kẹt cám khi mới chạy: motor 4 cực mô men khởi động ~ 2 lần định mức qua khỏi đoạn kẹt.
5) Ưu điểm motor 15kW 20HP 4 cực 380V
Mô men ~ 98 Nm ở ~ 1460 vòng/phút: qua hộp giảm tốc i=20 ra ~ 73 vòng/phút, ~ 1.800 Nm.
Dòng 30 A ở 380V: MCB đường cong D 63 A (chịu dòng khởi động động cơ), cáp đồng 6 mm² cho đường dây dưới 50 m.
IP55 chặn bụi và tia nước; cách điện cấp F chịu tới 155°C ở cuộn dây — hợp xưởng nóng ẩm, xưởng bụi thì vệ sinh gân tản nhiệt định kỳ.
Vòng bi 6309-2Z C3 che kín: không phải bơm mỡ.
Đấu Δ ở 380V, ra đủ 6 đầu dây: khởi động sao – tam giác được, dòng khởi động giảm còn ~ 1/3.
Đủ kiểu lắp: chân đế B3, mặt bích B5, B35.
6) Vận hành, đấu điện, bảo trì động cơ 3 pha 15kW 4 cực
a) Thông số điện cần nhớ
Điện áp: 380V đấu Δ / 660V đấu Y, 50Hz.
Dòng định mức: 30 A ở 380V; 17,3 A ở 660V.
Mô men định mức: ~ 98 Nm.
Dòng khởi động trực tiếp: ~ 180–210 A.
b) Đấu điện, thiết bị đóng cắt
Lưới 380V: đấu tam giác (Δ).
Aptomat: MCB đường cong D 63 A (chịu dòng khởi động động cơ).
Contactor: 40 A (AC3).
Rơ le nhiệt: chỉnh 30 A.
Cáp đồng: 6 mm², sụt áp ~ 2,2% ở 50 m khi chạy định mức.
c) Chạy biến tần
Tải nhẹ, tải đều: biến tần 15kW loại thường.
Tải nặng, khởi động có tải: biến tần 15kW loại tải nặng (HD, quá tải 150%) hoặc 18.5kW loại thường.
Dòng ra định mức của biến tần ≥ 30 A.
Chạy lâu dưới 25Hz: gắn thêm quạt làm mát.
d) Bảo trì
Vòng bi 6309-2Z C3: không bơm mỡ; kêu rít hoặc rung tăng thì thay cả cặp.
Cách điện: đo bằng megohm 500V, đạt từ 5 MΩ.
Vệ sinh gân tản nhiệt, lưới quạt đuôi 1–2 tháng/lần ở xưởng bụi.
7) Câu hỏi thường gặp về động cơ điện 3 pha 15kW 20HP 4 cực
a) Với người sắp mua, khảo giá động cơ điện 3 pha 15kW 20HP 4 cực
Giá motor 15kW 3 pha 4 cực bao nhiêu? Bản chân đế B3 ~ 6.530.000 – 10.300.000 đ, bản mặt bích B35 ~ 6.860.000 – 10.820.000 đ (giá trung bình thị trường Việt Nam). Giá thấp hay cao theo hãng và vỏ gang hay vỏ nhôm.
Motor 20HP 3 pha giá bao nhiêu? Motor 20HP 4 cực chính là motor 15kW, mã Y3-160L-4, giá ~ 6.530.000 – 10.300.000 đ bản chân đế. Mua motor 20HP thì hỏi rõ 4 cực 1400–1500 vòng/phút để không nhận nhầm bản 2 cực.
Motor 15kW 4 cực dùng biến tần 15kW được không? Được với tải đều. Biến tần 15kW dòng ra ~ 32 A ≥ 30 A của motor. Máy đùn, máy nghiền tải nặng thì chọn 15kW loại HD (quá tải 150%) hoặc 18.5kW loại thường.
Motor 15kW và 11kW 4 cực có cùng trục không? Có. Cùng trục 42 mm, khung 160, mặt bích B5 Ø350 mm. Khác lỗ chân đế dọc trục: 15kW là 254 mm, 11kW là 210 mm.
Xưởng chỉ có điện 1 pha, chạy motor 15kW được không? Không. Biến tần 1 pha vào – 3 pha 380V ra thông dụng chỉ tới ~ 7.5kW. Motor 15kW cần lưới 3 pha 380V.
Chạy biến tần lên 60Hz cho máy nhanh hơn, motor 15kW có yếu đi không? Có. Trên 50Hz motor chỉ giữ công suất 15kW. Ở 60Hz quay ~ 1752 vòng/phút, mô men còn ~ 82 Nm.
Gắn hộp giảm tốc i=20, motor 15kW cho ra bao nhiêu mô men? Hộp bánh răng: trục ra ~ 73 vòng/phút, ~ 1.800 Nm (98 × 20 × 0,94). Hộp trục vít cùng i=20 chỉ còn ~ 1.500 Nm vì hiệu suất ~ 75%.
b) Với người vừa mua động cơ 15kW 4 cực, cần vận hành đúng
Motor mới về, kiểm tra gì trước khi cấp điện? Đo cách điện từng pha với vỏ bằng megohm (tháo biến tần ra trước khi đo): từ 5 MΩ trở lên mới cấp điện; dưới mức này sấy motor 80–100°C rồi đo lại. Kiểm tra cầu nối trong hộp cực: đấu Δ cho lưới 380V.
Chạy thử không tải, dòng bao nhiêu là đạt? ~ 8,4–11,4 A mỗi pha ở 380V. Ba pha lệch nhau không quá 5%.
Motor quay ngược chiều máy, đảo lại được không? Được. Ngắt điện, đổi chéo 2 trong 3 dây pha ở đầu vào hộp cực. Không đổi cầu nối trong hộp cực.
Căng dây đai bao nhiêu là vừa? Ấn giữa nhịp đai lún ~ 16 mm cho mỗi 1 m khoảng cách tâm puly. Căng hơn mức này vòng bi đầu trục 6309-2Z C3 hỏng sớm.
c) Với người cần bảo trì motor 15kW 4 cực sau 6–12 tháng
Vòng bi 6309-2Z C3 có cần bơm mỡ không? Không. Vòng bi che kín 2 mặt, mỡ nạp sẵn. Nghe tiếng rít, lạo xạo hoặc rung tăng gấp đôi lúc mới lắp thì thay cả cặp.
Định kỳ cần đo những gì? Đo cách điện (từ 5 MΩ), siết lại đầu cos hộp cực, đo dòng 3 pha khi có tải. Điện áp lệch pha 1% làm dòng lệch 6–10%.
Vỏ motor nóng không để tay lâu được, có phải sắp cháy không? Không. Chạy đủ tải ở xưởng 35°C, vỏ 60–75°C là bình thường với cách điện cấp F. Vỏ trên 85°C hoặc có mùi khét: đo dòng 3 pha, kiểm tra gân tản nhiệt bám bụi.
d) Lỗi của người dùng động cơ 15kW 4 cực, cách khắc phục
Chỉnh rơ le nhiệt cao hơn dòng định mức cho đỡ nhảy được không? Không được. Motor chạy kéo dài ở ~ 1,2–1,3 lần dòng định mức sẽ cháy cuộn dây trước khi rơ le cắt. Rơ le giữ 30 A; nhảy liên tục thì đo dòng từng pha tìm nguyên nhân.
Đấu nhầm sao trên lưới 380V thì sao? Motor vẫn quay không tải, nhưng mô men cực đại và mô men khởi động tụt còn ~ 1/3: từ ~ 216 Nm xuống ~ 72 Nm, thấp hơn mô men định mức ~ 98 Nm. Đóng tải là tụt tốc, dòng vọt, nóng và cháy. Đổi cầu nối sang Δ.
Bật máy motor kêu ù, không quay là lỗi gì? Thường là mất 1 pha hoặc trục bị kẹt. Ngắt điện ngay, không chờ. Kiểm tra cầu chì, tiếp điểm contactor, đầu cos, rồi quay tay trục xem có kẹt không.