Hộp giảm tốc WPDS size 250 là hộp số trục vít - bánh vít một cấp, trục vào lỗ âm có mặt bích B5 lắp thẳng động cơ điện, trục ra dương Ø90 mm vuông góc với trục motor. Hộp số WPDS250 có khoảng cách tâm trục vít - bánh vít 250 mm, thuộc cỡ lớn nhất của WP series, dùng cho tời kéo tàu thuyền lên đà, vận thăng chở hàng nặng, băng tải mỏ đá và máy nhào trục to.
1) Thông số kỹ thuật hộp số giảm tốc WPDS250
- Kích thước: Size 250 (khoảng cách tâm trục 250 mm).
- Kiểu kết nối: Đầu vào mặt bích B5 (lỗ âm lắp thẳng trục motor), đầu ra trục dương có then. Trục vít nằm trên trục ra.
- Mặt bích motor: B5 đường kính 350 mm.
- Đường kính trục vào (lỗ âm): 42 mm (motor khung 160).
- Đường kính trục ra (trục dương): 90 mm, dài 155 mm, then 25 mm.
- Tỉ số truyền (i): 1/10, 1/15, 1/20, 1/25, 1/30, 1/40, 1/50, 1/60, 1/80, 1/100.
- Motor 4 cực lắp vừa bích: 11 kW, 15 kW (khung 160).
- Trọng lượng hộp: Khoảng 360 kg.
- Vật liệu: Vỏ gang đúc; trục vít thép hợp kim nhiệt luyện; bánh vít đồng hợp kim.
2) Bản vẽ hộp giảm tốc WPDS size 250
- Kích thước cơ bản: A 615 mm, AB 330 mm, BB 385 mm, CC 250 mm, H 824 mm, M 460 mm, N 560 mm, E 380 mm, F 480 mm, G 45 mm và Z 28 mm.
- Mặt bích B5 350 mm, dùng bu lông M16. Trục vào Ø42 mm và trục ra Ø90 mm.

3) Ứng dụng và bảng tra lực mô-men, công suất mô-tơ theo tỉ số truyền WPDS250
Hộp giảm tốc WPDS size 250 dùng cho:
- Tời kéo tàu thuyền lên đà, tời kéo cáp công trình lớn
- Vận thăng chở hàng nặng 3 – 4 tấn
- Băng tải mỏ đá, băng tải quặng
- Máy trộn, máy nhào trục to, máy cuộn cáp lớn
Bảng dưới tính với motor 4 cực 1.400 vòng/phút, 50 Hz, lắp vừa bích B5 Ø350 mm. Mô-men định mức lấy theo catalogue WP series (hệ số phục vụ SF = 1); tỉ số 1/80, 1/100 là giá trị ước tính. SF = công suất định mức hộp ÷ công suất motor.
| Tỉ số truyền (i) | Tốc độ ra (vòng/phút) | Motor 4 cực khuyến nghị | Mô-men ra khi motor chạy đủ tải | Mô-men định mức hộp (SF = 1) | SF | Máy móc phù hợp |
| 1/10 | 140 | 15 kW | Khoảng 910 N·m | 1.880 N·m | 2,21 | Băng tải tốc độ cao, máy trộn nhanh |
| 1/15 | 93,3 | 15 kW | Khoảng 1.350 N·m | 2.310 N·m | 1,83 | Băng tải hàng bao, máy trộn |
| 1/20 | 70 | 15 kW | Khoảng 1.720 N·m | 2.310 N·m | 1,44 | Tời kéo ngang, máy khuấy |
| 1/25 | 56 | 15 kW | Khoảng 2.070 N·m | 2.580 N·m | 1,33 | Vít tải, tời nâng |
| 1/30 | 46,7 | 15 kW | Khoảng 2.390 N·m | 2.740 N·m | 1,23 | Thang hàng, tời nâng hàng |
| 1/40 | 35 | 15 kW | Khoảng 3.070 N·m | 2.670 N·m | 0,93 | Tời nâng, gầu tải |
| 1/50 | 28 | 11 kW | Khoảng 2.660 N·m | 2.360 N·m | 0,95 | Vận thăng mắc ròng rọc, lò sấy quay |
| 1/60 | 23,3 | 11 kW | Khoảng 3.240 N·m | 2.370 N·m | 0,78 | Sàn nâng chậm, bàn xoay |
| 1/80 | 17,5 | 11 kW | Khoảng 3.800 N·m | 2.250 N·m | 0,63 | Tời kéo chậm, cửa van |
| 1/100 | 14 | 11 kW | Khoảng 4.320 N·m | 2.130 N·m | 0,53 | Tời kéo rất chậm, máy cuộn chậm |
- Tỉ số 1/80, 1/100: motor nhỏ nhất lắp vừa bích (11 kW) vẫn cho mô-men ra khoảng 3.800 N·m, cao hơn mô-men định mức 2.250 N·m của hộp (SF 0,63).
4) Bảng chọn tải trọng, công suất khi thiết kế tời, vận thăng chở hàng với WPDS250
Bài toán thiết kế:
- Tang cuốn cáp D = 400 mm, bán kính R = 0,2 m. Tang Ø400 là cỡ thông dụng đi với hộp size 250, hợp cáp thép Ø14 mm (D/d từ 18 lần trở lên).
- Tốc độ cáp = 3,14 × 0,40 × số vòng tang = 1,257 × n (m/phút).
- Động cơ 4 cực 1.400 vòng/phút, 50 Hz, lắp bích B5 Ø350 mm.
- Mô-men trục ra WPDS250 lấy theo bảng mục 3; mô-men tối đa cho phép tính ở SF 0,75 (khoảng 2.850 – 3.660 N·m).
- Hiệu suất tính: hộp trục vít 58 – 84% theo tỉ số, tang cáp 95%, mỗi ròng rọc 96%.
a) Tải trọng kéo trực tiếp và khi mắc qua ròng rọc 2 sợi
Mắc thêm 1 ròng rọc động thì lực trên cáp chia đôi, tốc độ móc giảm một nửa. Motor, hộp số, tang cáp giữ nguyên.

| Tỉ số truyền | Tốc độ kéo trực tiếp (1 sợi cáp) | Tải trọng kéo trực tiếp | Tốc độ móc qua ròng rọc 2 sợi | Tải trọng qua ròng rọc 2 sợi | Motor phanh 4 cực |
| 1/20 | 88 m/phút | Khoảng 830 kg | 44 m/phút | Khoảng 1.600 kg | 15 kW |
| 1/25 | 70,4 m/phút | Khoảng 1.000 kg | 35,2 m/phút | Khoảng 1.930 kg | 15 kW |
| 1/30 | 58,6 m/phút | Khoảng 1.160 kg | 29,3 m/phút | Khoảng 2.230 kg | 15 kW |
| 1/40 | 44 m/phút | Khoảng 1.490 kg | 22 m/phút | Khoảng 2.850 kg | 15 kW |
| 1/50 | 35,2 m/phút | Khoảng 1.290 kg | 17,6 m/phút | Khoảng 2.480 kg | 11 kW |
| 1/60 | 29,3 m/phút | Khoảng 1.530 kg | 14,7 m/phút | Khoảng 2.940 kg | 11 kW |
| 1/80 | 22 m/phút | Khoảng 1.450 kg | 11 m/phút | Khoảng 2.790 kg | 11 kW |
| 1/100 | 17,6 m/phút | Khoảng 1.380 kg | 8,8 m/phút | Khoảng 2.650 kg | 11 kW |
- 2 sợi = 1 ròng rọc động ở móc + 1 ròng rọc tĩnh trên đỉnh + 1 điểm neo đầu cáp.
- Lực mỗi sợi cáp chỉ khoảng 830 – 1.530 kg ở cả 2 cách mắc. Cáp thép Ø14 mm dùng chung được.
- Chiều dài cáp: 2 sợi gấp 2 lần hành trình, cộng 3 vòng cáp chết trên tang.
- Tải trong bảng là mức cực đại theo mô-men hộp (SF 0,75) và công suất motor, đã trừ hiệu suất.
b) Làm vận thăng chở hàng tiết kiệm chi phí với WPDS250
Ví dụ: vận thăng chở 2.100 kg vật tư, tốc độ móc khoảng 17,6 m/phút.
- Kéo trực tiếp 1 sợi: tỉ số 1/100, tang cần khoảng 4.340 N·m. Mức này vượt giới hạn WPDS250 ở tỉ số 1/100 (khoảng 2.850 N·m). Kéo 1 sợi ở mức này hợp với hộp bánh răng côn KA97 (trục 70mm) / K97 (dương 70mm), mô-men tối đa khoảng 4.300 N·m.
- Mắc ròng rọc 2 sợi: cáp chạy 35,2 m/phút, tỉ số 1/50. Tang cần khoảng 2.260 N·m, nằm trong giới hạn WPDS250 (khoảng 3.140 N·m).
- Công suất cần cho 2.100 kg, 17,6 m/phút: khoảng 9,3 kW. Motor 11 kW đáp ứng, dư khoảng 18%.
Mấy điểm giúp đỡ tốn tiền khi làm vận thăng:
- Công suất = tải × tốc độ. Cùng motor, tải tăng bao nhiêu lần thì tốc độ móc giảm bấy nhiêu lần.
- Ròng rọc động kèm móc là chi tiết cơ khí đơn giản, rẻ hơn nhiều so với tăng cỡ hộp số và motor.
- Tỉ số 1/20 – 1/30 hiệu suất trục vít 78 – 84%. Tỉ số 1/80 – 1/100 chỉ 58 – 63%. Cùng tốc độ móc, tỉ số thấp + mắc 2 sợi tốn ít điện hơn.
- Mắc 2 sợi với tỉ số 1/25 – 1/50 cho tải 1.930 – 2.850 kg trong giới hạn WPDS250.
c) Vận thăng có đối trọng: an toàn và hiệu quả hơn
Đối trọng treo phía đối diện cabin, qua 2 ròng rọc trên đỉnh. Khối lượng đối trọng thường lấy bằng cabin + 40 – 50% tải hàng. Motor chỉ kéo phần chênh lệch giữa 2 bên.

Ví dụ: cabin 550 kg, hàng tối đa 1.850 kg, đối trọng 550 + 50% × 1.850 = 1.475 kg.
| Thông số (cabin 550 kg + hàng 1.850 kg, mắc 2 sợi) | Không đối trọng | Có đối trọng 1.475 kg |
| Tải lớn nhất motor phải kéo | Khoảng 2.400 kg | Khoảng 925 kg |
| Lực mỗi sợi cáp nâng | Khoảng 12.400 N | Khoảng 4.800 N |
| Mô-men trên tang D400 | Khoảng 2.610 N·m | Khoảng 1.005 N·m |
| Tỉ số WPDS250 với motor 11 kW | 1/50 | 1/25 |
| Tốc độ móc | 17,6 m/phút | 35,2 m/phút |
| Gia tốc rơi nếu đứt cáp nâng | 1 g (rơi tự do) | Khoảng 0,24 g |
Hiệu quả:
- Lúc đầy hàng đi lên, motor kéo 2.400 – 1.475 = 925 kg. Lúc cabin rỗng, đối trọng nặng hơn cabin 925 kg. Tải hai chiều cân bằng.
- Cùng motor 11 kW + WPDS250, tốc độ móc tăng từ 17,6 lên 35,2 m/phút.
- Công suất cần ở 17,6 m/phút giảm từ khoảng 10,7 kW xuống khoảng 4,1 kW. Điện năng mỗi chuyến giảm khoảng 61%.
- Hộp trục vít chạy khoảng 39% mô-men định mức ở tỉ số 1/25. Dầu mát hơn, bánh vít đồng mòn chậm hơn.
An toàn:
- Lực cáp nâng giảm khoảng 2,6 lần. Hệ số an toàn cáp Ø14 mm tăng theo cùng tỉ lệ.
- Mô-men phanh cần giữ cabin giảm khoảng 61%. Phanh từ motor giữ tải chắc hơn, trôi tải ít hơn.
- Đứt cáp nâng: cabin rơi với gia tốc khoảng 0,24 g thay vì rơi tự do. Khóa chống rơi bắt dễ hơn.
- Đối trọng chạy trong ray dẫn hướng riêng, có rào che và cữ chặn dưới đáy.
- Hộp trục vít chỉ tự hãm tương đối. Vận thăng dùng motor có phanh từ và khóa chống rơi trên cabin.
5) Ưu điểm hộp số giảm tốc WPDS250
- Tiết kiệm không gian: Trục vào, trục ra vuông góc, motor lắp thẳng vào bích B5 nên cụm máy ngắn hơn kiểu motor nối khớp nối.
- Dễ lắp đặt: Trục motor xỏ thẳng vào lỗ âm Ø42, bắt bu-lông bích, không cần khớp nối và đế motor riêng.
- Tỉ số lớn trong một cấp: Một cặp trục vít - bánh vít đạt 1/60 – 1/100, gọn hơn hộp bánh răng nhiều cấp cùng tỉ số.
- Tự hãm tương đối: Tỉ số từ 1/30 trở lên hỗ trợ chống trôi tải khi dừng máy.
- Chạy êm: Trục vít ăn khớp trượt với bánh vít đồng, tiếng ồn thấp.
6) FAQ hộp số WPDS250: thang máy chở hàng, băng tải, chọn mua và bảo trì
a) Hỏi đáp về thang máy chở hàng dùng hộp số WPDS250
- Hộp số WPDS250 có tự hãm hoàn toàn khi làm tời nâng, thang máy chở hàng không? Trả lời: Không. Hộp trục vít một cấp chỉ tự hãm tương đối ở tỉ số từ 1/30 trở lên; rung lắc, dầu nóng loãng hoặc tải nặng vẫn có thể làm trôi tải. Thang máy chở hàng dùng motor phanh từ và khóa chống rơi độc lập trên cabin.
- Thang máy chở hàng 1.850 kg dùng WPDS250 + motor 11 kW được không? Trả lời: Được, khi mắc ròng rọc 2 sợi. Cabin 550 kg + hàng 1.850 kg = 2.400 kg, chia 2 sợi còn khoảng 12.400 N mỗi sợi. Tang D400 cần khoảng 2.610 N·m, dưới mức 3.140 N·m cho phép ở tỉ số 1/50. Tốc độ móc khoảng 17,6 m/phút, công suất cần khoảng 10,7 kW. Kéo trực tiếp 1 sợi thì tang cần khoảng 4.960 N·m.
- Thang máy chở hàng dùng WPDS250 chạy tốc độ bao nhiêu là hợp lý? Trả lời: Khoảng 17,6 – 35,2 m/phút. Tang D400, mắc 2 sợi: tỉ số 1/25 cho 35,2 m/phút, tỉ số 1/50 cho 17,6 m/phút. Nhanh hơn thì phải giảm tải hoặc tăng motor, vì công suất = tải × tốc độ. Thang có đối trọng chạy được 35,2 m/phút với cùng motor 11 kW (xem mục 4c).
- Trục ra dương 90 mm nối tang tời thế nào, có chịu được tải treo không? Trả lời: Được, khi tang nằm trên 2 gối đỡ riêng và nối với trục ra qua khớp nối. Khớp nối xích hoặc khớp nối răng lỗ 90 mm, then 25 mm, nối trục ra với trục tang. Hai đầu tang đặt gối đỡ lỗ 90 mm. Lực cáp khi đó dồn vào gối đỡ, hộp số chỉ truyền mô-men. Tang lắp côngxôn thẳng trên trục ra thì toàn bộ lực cáp đè lên vòng bi trục ra.
b) Hỏi đáp về băng tải dùng hộp giảm tốc WPDS250
- Băng tải nằm ngang dùng WPDS250 kéo tối đa bao nhiêu kg hàng? Trả lời: Khoảng 14.150 – 18.200 kg hàng trên băng ở tỉ số 1/30 – 1/40. Tính với rulo Ø325 mm (cỡ rulo thông dụng đi với hộp size 250), hệ số cản trung bình 0,1 có con lăn đỡ, băng dài 15 m. Tỉ số 1/30: băng chạy 47,6 m/phút, lực kéo tại rulo khoảng 14.100 N. Tỉ số 1/40: băng chạy 35,7 m/phút, lực kéo khoảng 18.100 N.
- WPDS250 kéo băng tải dốc được không? Trả lời: Được, nhưng tải giảm mạnh theo độ dốc. Dốc 15°: lực kéo = 9,81 × tải × (sin15° + 0,1 × cos15°) ≈ 3,5 lần băng nằm ngang cùng tải. Tỉ số 1/40 với rulo Ø325 kéo được khoảng 4.930 kg hàng ở dốc 15°. Dừng máy giữa chừng, hàng có thể kéo băng chạy ngược; motor phanh từ giữ băng đứng yên.
- Băng tải chạy 2 ca 16 giờ/ngày, WPDS250 có nóng không? Trả lời: Có nóng hơn hộp bánh răng, nhưng chạy liên tục được. Vỏ hộp 60 – 80 °C là mức làm việc thường gặp của hộp trục vít ở Việt Nam mùa nắng. Chạy 16 giờ/ngày thì giữ mô-men tải thực tế dưới mức định mức trong bảng mục 3 (SF từ 1 trở lên), vd tỉ số 1/30 khoảng 2.740 N·m. Vỏ trên 90 °C: kiểm tra mức dầu, nút thông hơi và dòng ampe motor.
- Nối trục ra WPDS250 với trục rulo băng tải bằng gì? Trả lời: Khớp nối là gọn nhất; nhông xích dùng khi cần đổi tốc độ. Khớp nối lỗ 90 mm, then 25 mm, nối thẳng trục ra với trục rulo; tốc độ rulo đúng bằng tốc độ trục ra. Nhông xích cho phép hạ thêm tốc độ mà không đổi tỉ số hộp, vd nhông 1:1,5 hạ 35 v/ph xuống khoảng 23,3 v/ph.
c) Hỏi đáp cho người sắp mua hộp số WPDS size 250
- WPDS250 gắn được motor bao nhiêu kW? Trả lời: Được motor 11 kW, 15 kW (4 cực, khung 160). Bích B5 đường kính 350 mm, lỗ trục vào 42 mm (motor khung 160). Motor ngoài cỡ khung này phải đổi bích và bạc lót trục. Công suất khuyến nghị theo từng tỉ số xem bảng mục 3.
- Biết tốc độ máy cần thì chọn tỉ số WPDS250 thế nào? Trả lời: Lấy 1.400 chia cho tốc độ cần. Motor 4 cực 1.400 v/ph. Máy cần 35 v/ph: 1.400 ÷ 35 = 40, chọn 1/40. Máy cần 28 v/ph: chọn 1/50. Máy cần 47 v/ph: chọn 1/30. Sau khi có tỉ số, đối chiếu mô-men tải với cột mô-men trong bảng mục 3.
- Motor 15 kW gắn WPDS250 tỉ số 1/60 được không? Trả lời: Lắp ráp được, nhưng mô-men ra vượt mô-men định mức hộp. Motor 15 kW qua tỉ số 1/60, hiệu suất khoảng 72%, cho mô-men ra khoảng 4.420 N·m. Mô-men định mức WPDS250 ở tỉ số này khoảng 2.370 N·m (SF 0,57).
- WPDS250 có tỉ số 1/80 và 1/100 không? Trả lời: Có. Tốc độ ra khoảng 17,5 v/ph (1/80) và 14 v/ph (1/100) với motor 4 cực. Hiệu suất trục vít ở 2 tỉ số này khoảng 58 – 63%, so với 78 – 84% ở tỉ số 1/20 – 1/30. Cùng tốc độ đầu ra, tỉ số thấp kèm ròng rọc hoặc nhông xích tốn ít điện hơn (xem mục 4b).
- Trục ra dương 90 mm của WPDS250 gắn nhông xích được không? Trả lời: Được. Nhông khoét lỗ 90 mm, rãnh then 25 mm. Chọn bước xích theo mô-men: ở 2.390 N·m (tỉ số 1/30), nhông có đường kính vòng chia khoảng 207 mm cho lực xích khoảng 23.100 N. Nhông quá ít răng thì moay-ơ không đủ thịt để khoét lỗ 90 mm.
- Mua WPDS250 hay hộp giảm tốc bánh răng côn KA97 (trục 70mm) / K97 (dương 70mm) cùng mô-men thì cái nào lợi hơn? Trả lời: WPDS250 lợi về giá mua và độ gọn; hộp KA97/K97 lợi về tiền điện khi chạy liên tục. Ở tỉ số 1/40, hộp trục vít hiệu suất khoảng 75%, hộp KA97/K97 khoảng 94 – 96%. Motor 15 kW qua WPDS250 ra khoảng 11,2 kW ở trục máy; qua hộp KA97/K97 ra khoảng 14,2 kW. Máy chạy ngắt quãng (tời, thang hàng, cửa) thì phần điện hao không đáng kể so với tiền chênh giá hộp.
d) Cách dùng và bảo trì hộp số WPDS250 đúng cách
- WPDS250 thay dầu bao lâu một lần, dùng dầu gì? Trả lời: Lần đầu sau 200 giờ chạy, sau đó mỗi 2.500 – 3.000 giờ. Dầu bánh răng công nghiệp ISO VG 320; trời nóng, tải nặng dùng VG 460. Châm tới giữa mắt thăm dầu. Trước lần chạy đầu: thay nút kín bằng nút thông hơi đi kèm, xoa mỡ lên trục motor rồi mới xỏ vào lỗ âm trục vào, bắt chặt bu-lông chân đế và bích B5.
- Vì sao hộp số mới chạy đã nóng nhanh (trên 80 °C)? Trả lời: Do quên thay nút thông hơi, sai mức dầu hoặc chạy quá mô-men. Nút kín làm áp suất trong hộp tăng; dầu quá nhiều hay quá ít đều làm nóng. Kiểm tra mô-men tải thực tế so với cột mô-men định mức ở bảng mục 3.
- Dầu rò ở phớt trục vào, trục ra là do đâu? Trả lời: Do áp suất trong hộp cao hoặc phớt bị xước. Chưa gắn nút thông hơi, mạt kim loại làm xước phớt, hoặc dùng dầu quá loãng là 3 nguyên nhân hay gặp. Trục motor lệch tâm với lỗ âm cũng làm phớt trục vào mòn lệch một bên.
- Khi chạy có tiếng va đập "lạch cạch" bên trong là lỗi gì? Trả lời: Bánh vít đồng mòn rơ hoặc vòng bi vỡ hạt. Nguyên nhân thường do thiếu dầu lâu ngày hoặc chạy quá tải kéo dài. Dừng máy, xả dầu kiểm tra mạt đồng; mạt nhiều là bánh vít đã mòn.