Hộp giảm tốc đồng trục (hộp số đồng trục, hộp giảm tốc đồng cốt, coaxial gearbox, inline gearbox) là hộp số có tâm trục vào và tâm trục ra nằm trên cùng một đường thẳng. Dòng đồng trục bán nhiều nhất là hộp giảm tốc cyclo (cycloid): 1 cấp đã giảm từ 1/9 tới 1/87, chịu va đập tốt, thân tròn gọn, lắp liền motor thành một khối thẳng hàng. Sau cyclo là hộp bánh răng hành tinh (rất gọn, độ rơ thấp) và hộp bánh răng nghiêng dòng R (hiệu suất cao, chạy liên tục).

- Hộp giảm tốc đồng trục cycloid: trục vào và trục ra nằm trên cùng một đường tâm.
Nội dung
- 1. Hộp giảm tốc đồng trục là gì? Đồng trục thật và gần đồng trục
- 2. Cấu tạo hộp giảm tốc đồng trục cyclo, hành tinh và dòng R
- 3. Nguyên lý hoạt động của hộp giảm tốc đồng trục
- 4. Phân loại hộp giảm tốc đồng trục: cyclo, hành tinh, dòng R, GHM, GHD, GVD
- 5. Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc đồng trục cyclo và dòng R
- 6. Tỉ số truyền và tốc độ ra hộp giảm tốc đồng trục cyclo, hành tinh, dòng R
- 7. So sánh hộp giảm tốc đồng trục cyclo với hành tinh, dòng R, hộp vuông góc và trục vít
- 8. Hộp giảm tốc đồng trục rời trục vào cốt dương và motor giảm tốc đồng trục liền khối
- 9. Ứng dụng hộp giảm tốc đồng trục cyclo và các dòng đồng trục khác
- 10. Ưu điểm và hạn chế của hộp giảm tốc đồng trục
- 11. Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc đồng trục
1. Hộp giảm tốc đồng trục là gì? Đồng trục thật và gần đồng trục
Nhìn dọc theo motor, trục ra của hộp số đồng trục "nối dài" đúng tâm trục motor. Hộp số vuông góc có trục ra lệch 90°. Hộp trục song song có trục ra song song nhưng lệch tâm một khoảng.
- Đồng trục thật (tâm trục vào trùng tâm trục ra): hộp giảm tốc cyclo XWD, XLD, BWD, BLD; hộp bánh răng hành tinh; hộp bánh răng nghiêng dòng R, RF.
- Gần đồng trục: GHM, GHD, GVD. Hai trục cùng phương, cùng mặt phẳng, trục ra lệch tâm nhẹ để bớt một cấp bánh răng, hạ giá. Khi lắp vẫn dùng như hộp đồng trục.

- Hình cắt hộp số đồng trục: tâm trục vào và tâm trục ra trùng nhau.
Cách kiểm tra nhanh: đo chiều cao từ mặt chân đế tới tâm trục vào và tới tâm trục ra. Hai số bằng nhau là đồng trục thật. Ví dụ hộp cyclo XWD8 có tâm trục ra cách đất 250 mm, tâm trục vào cũng 250 mm.
2. Cấu tạo hộp giảm tốc đồng trục cyclo, hành tinh và dòng R
a) Cấu tạo hộp giảm tốc đồng trục cyclo (cycloid)
- Trục vào có cam lệch tâm: nối trục motor (kiểu liền motor XWD, XLD) hoặc trục vào cốt dương (XW, XL, BW, BL).
- Hai đĩa cycloid răng lượn sóng, đặt lệch nhau 180° để cân bằng lực ly tâm.
- Vòng chốt kim cố định trên vỏ, nhiều hơn đĩa 1 chốt.
- Chốt trục ra xuyên qua lỗ đĩa, kéo trục ra quay đúng tâm trục vào.
- Vỏ gang kiểu chân đế (W) hoặc mặt bích (L). Cỡ X2–X3 bôi trơn bằng mỡ, từ X4 trở lên dùng dầu.

- Mặt cắt hộp giảm tốc đồng trục cyclo chân đế: đĩa cycloid, chốt kim, trục vào có cam lệch tâm, trục ra cùng tâm.
b) Cấu tạo hộp giảm tốc đồng trục bánh răng hành tinh
- Bánh răng mặt trời ở giữa, nối trục vào.
- 3–4 bánh răng hành tinh quay quanh bánh mặt trời.
- Bánh răng bao (vành răng trong) cố định trên vỏ.
- Cần dẫn (giá hành tinh) nối trục ra, nằm đúng tâm trục vào.
c) Cấu tạo hộp giảm tốc đồng trục bánh răng nghiêng dòng R
- Đầu trục motor cắt răng thành bánh răng đầu vào.
- 1–2 trục trung gian đặt song song cạnh trục vào.
- Cấp bánh răng cuối đưa chuyển động quay về đúng tâm trục vào.
- Trục ra to hơn trục vào nhiều lần, ổ bi, phớt, nút xả, nút thông hơi.

- Hộp giảm tốc đồng trục dòng R nhìn xuyên vỏ: trục trung gian đặt cạnh, cấp cuối đưa trục ra về đúng tâm.

- Motor hộp số inline: trục motor là trục bánh răng, ăn khớp với các cấp bánh răng hạ tốc độ từ ~1.450 vòng/phút xuống tốc độ làm việc.
3. Nguyên lý hoạt động của hộp giảm tốc đồng trục
a) Nguyên lý hộp giảm tốc đồng trục cycloid
Cam lệch tâm trên trục vào đẩy đĩa cycloid lăn bên trong vòng chốt kim. Vòng chốt nhiều hơn đĩa 1 chốt, nên mỗi vòng quay của trục vào, đĩa chỉ lùi đi 1 răng. Tỉ số 1 cấp bằng đúng số răng của đĩa: đĩa 11 răng cho i = 11, đĩa 87 răng cho i = 87.

- Các bộ phận của bộ truyền cycloid xếp theo thứ tự từ trục vào tới trục ra.
- Cùng lúc có nhiều răng đĩa tì lên chốt kim, nên chịu quá tải tức thời và va đập tốt hơn bánh răng thường.
- Hiệu suất 1 cấp ~90–95%, cao hơn hộp trục vít cùng tỉ số.
- Ghép 2 cấp cyclo nối tiếp cho tỉ số tới 1/7.569.
b) Nguyên lý hộp giảm tốc đồng trục bánh răng hành tinh
Bánh răng mặt trời quay, các bánh hành tinh vừa tự quay vừa lăn quanh bánh răng bao cố định, kéo cần dẫn quay chậm lại. Tải chia đều cho 3–4 bánh hành tinh nên hộp rất gọn so với mô men truyền được. Mỗi cấp hành tinh cho tỉ số ~3–10.

- Bộ truyền bánh răng hành tinh trong hộp số đồng trục.

- Bánh răng mặt trời, bánh răng hành tinh, bánh răng bao và cần dẫn.

- Các bánh răng hành tinh quay quanh bánh răng mặt trời ở trung tâm.
c) Nguyên lý hộp giảm tốc đồng trục bánh răng nghiêng (inline helical)
Chuyển động đi từ trục vào sang 1–2 trục trung gian đặt cạnh, rồi cấp cuối đưa trục ra quay về đúng đường tâm ban đầu. Bánh răng nghiêng ăn khớp êm, hiệu suất mỗi cấp ~97–98%, hợp tải nặng chạy liên tục 16–24 giờ/ngày.
4. Phân loại hộp giảm tốc đồng trục: cyclo, hành tinh, dòng R, GHM, GHD, GVD
a) Hộp giảm tốc đồng trục cyclo chân đế XWD, BWD và mặt bích XLD, BLD
Motor và hộp cyclo lắp liền mặt bích thành một khối thẳng hàng. Cỡ hộp từ X2 (trục 25 mm) tới X10 (trục 110 mm), mô men cực đại từ 110 N.m tới 12.000 N.m. Xem từng cỡ tại hộp số giảm tốc cycloid cyclo. Cyclo gắn motor 1 pha: motor giảm tốc 1 pha cyclo; cyclo bích vuông cho servo: hộp giảm tốc servo cyclo.

- Các kiểu hộp giảm tốc đồng trục cyclo: chân đế XWD/BWD, mặt bích XLD/BLD.

- Motor giảm tốc cyclo đồng trục chân đế: motor, hộp số và trục ra nằm trên một đường tâm.
- Chân đế bắt thẳng xuống bệ, nối máy qua khớp nối, nhông xích hoặc puly.
- Video: motor giảm tốc cyclo đồng trục chân đế 4kW, trục ra 50 mm, vỏ gang.

b) Hộp giảm tốc đồng trục bánh răng hành tinh
Kích thước nhỏ nhất so với mô men truyền được. Loại hành tinh chính xác dùng cho servo, máy CNC, robot. Loại hành tinh công nghiệp tải nặng dùng cho máy nghiền, tời lớn. Mỗi cấp tỉ số 3–10, ghép 2–3 cấp cho tỉ số lớn hơn.
c) Hộp giảm tốc đồng trục tải nặng bánh răng nghiêng dòng R, RF
Bánh răng nghiêng 2–3 cấp, tôi cứng, chịu tải tới motor ~75 kW. Kiểu chân đế (R) và mặt bích (RF), lắp motor tiêu chuẩn IEC. Cỡ thông dụng R37 tới R167.

- Hộp giảm tốc đồng trục tải nặng dòng R.

- Hộp số giảm tốc đồng trục R kiểu chân đế.
- Video: hộp giảm tốc đồng trục dòng R AD, trục vào cốt dương.

- Hộp giảm tốc đồng trục R lắp liền motor điện.
d) Hộp giảm tốc gần đồng trục chân đế GHM
Hộp số màu đen GHM lắp được nhiều loại motor, dùng cho băng tải nhẹ, máy đóng gói, máy chế biến thực phẩm. Trục ra lệch tâm nhẹ để bớt cấp bánh răng, giá thấp hơn hộp đồng trục thật.

- Các mẫu hộp giảm tốc gần đồng trục GHD, GVD.
e) Hộp giảm tốc gần đồng trục GHD trục vào cốt dương
- Tâm hai trục nằm trên cùng một mặt phẳng.
- Trục vào nhỏ hơn trục ra: tốc độ ra chậm hơn, lực lớn hơn.
- Nối motor qua khớp nối, puly hoặc nhông xích.

- Hộp số GHD trục vào cốt dương.
- Video: hộp giảm tốc trục vào cốt dương, hai trục thẳng GHD, GVD.
f) Hộp giảm tốc gần đồng trục GVD mặt bích
Cùng kết cấu GHD nhưng thân có mặt bích bắt thẳng vào khung máy, hợp motor khuấy đặt đứng. Các cặp trục thường gặp:
- Trục vào 14 mm – trục ra 22 mm
- Trục vào 14 mm – trục ra 28 mm
- Trục vào 19 mm – trục ra 28 mm
- Trục vào 24 mm – trục ra 32 mm
- Trục vào 24 mm – trục ra 40 mm
- Trục vào 28 mm – trục ra 50 mm

- Hộp giảm tốc GVD mặt bích.
g) Hộp giảm tốc đồng trục kết hợp điều tốc cơ chỉnh tay
Hộp đồng trục ghép bộ biến tốc cơ khí, chỉnh tốc độ bằng tay quay, dùng motor 1 pha hoặc 3 pha. Hay gặp ở máy trộn, máy chiết rót, băng tải cần đổi tốc độ theo sản phẩm.

- Hộp giảm tốc đồng trục kết hợp bộ điều tốc cơ chỉnh tay.
5. Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc đồng trục cyclo và dòng R
a) Bảng cỡ hộp giảm tốc đồng trục cyclo dòng X
| Cỡ hộp cyclo (chân đế / mặt bích) | Mô men cực đại | Đường kính trục ra | Mã dòng B tương đương |
|---|
| XWD2 / XLD2 | 110 N.m | 25 mm | BWD0 / BLD0 |
| XWD3 / XLD3 | 230 N.m | 35 mm | BWD1 / BLD1 |
| XWD4 / XLD4 | 450 N.m | 45 mm | BWD2 / BLD2 |
| XWD5 / XLD5 | 1.000 N.m | 55 mm | BWD3 / BLD3 |
| XWD6 / XLD6 | 2.000 N.m | 65 mm | BWD4 / BLD4 |
| XWD7 / XLD7 | 2.700 N.m | 80 mm | Khoẻ hơn BWD4 / BLD4 (không có mã B tương đương) |
| XWD8 / XLD8 | 4.500 N.m | 90 mm | BWD5 / BLD5 |
| XWD9 / XLD9 | 7.100 N.m | 100 mm | BWD6 / BLD6 |
| XWD10 / XLD10 | 12.000 N.m | 110 mm | BWD7 / BLD7 |
- Mô men cực đại là giới hạn của hộp, không phải mô men chạy liên tục.
- Tỉ số 1 cấp: 9, 11, 17, 23, 29, 35, 43, 59, 71, 87.
- Tỉ số 2 cấp (XWED, XLED, BWED, BLED): 121, 187, 289, 595, 1.003, 2.065 tới 7.569.
- X2–X3 bôi trơn mỡ, X4 trở lên dầu bánh răng ISO VG 220.
b) Bảng cỡ hộp giảm tốc đồng trục bánh răng nghiêng dòng R, RF
| Cỡ hộp | Mô men ra cho phép | Đường kính trục ra |
|---|
| R37 / RF37 | ~ 200 N.m | 25 mm |
| R47 / RF47 | ~ 300 N.m | 30 mm |
| R57 / RF57 | ~ 450 N.m | 35 mm |
| R67 / RF67 | ~ 600 N.m | 35 mm |
| R77 / RF77 | ~ 820 N.m | 40 mm |
| R87 / RF87 | ~ 1.550 N.m | 50 mm |
| R97 / RF97 | ~ 3.000 N.m | 60 mm |
| R107 / RF107 | ~ 4.300 N.m | 70 mm |
| R137 / RF137 | ~ 8.000 N.m | 90 mm |
| R147 / RF147 | ~ 13.000 N.m | 110 mm |
| R167 / RF167 | ~ 18.000 N.m | 120 mm |
- Mô men ra thực tế phụ thuộc tỉ số và công suất motor gắn vào.
- Đối chiếu tem hộp và bản vẽ trước khi thay hộp cũ.
c) Chọn nhanh cỡ hộp giảm tốc đồng trục cyclo theo kW motor 4 cực
| Motor 4 cực | Cỡ cyclo và dải tỉ số dùng được |
|---|
| Cyclo 0.37kW | XWD2 / XLD2: 1/11 – 1/71 |
| Cyclo 2.2kW | XWD3: 1/11 – 1/29; XWD4: 1/11 – 1/43; XWD5: tới 1/87 |
| Cyclo 7.5kW | XWD4: chỉ 1/11; XWD5: 1/11 – 1/35; XWD6: 1/11 – 1/71; XWD7: tới 1/87 |
| Cyclo 11kW | XWD5: 1/11 – 1/23; XWD6: 1/11 – 1/43; XWD7: 1/11 – 1/59; XWD8: tới 1/87 |
| Cyclo 18.5kW | XWD7: 1/11 – 1/35; XWD8: 1/11 – 1/59; XWD9: tới 1/87 |
- Dải tỉ số tính khi motor chạy đủ tải, SF từ ~0,6 ở tỉ số lớn nhất của mỗi cỡ.
- Tỉ số càng lớn, mô men ra càng cao: cùng 7.5kW, 1/71 cần cỡ X6 (2.000 N.m), 1/87 cần cỡ X7 (2.700 N.m).
- Máy nghiền, máy cán cần SF ≥ 1,5: chọn lên 1 cỡ so với bảng.
- Bảng mô men, bản vẽ từng công suất: cyclo 0.55kW, cyclo 0.75kW, cyclo 1.1kW, cyclo 1.5kW, cyclo 3kW, cyclo 4kW, cyclo 5.5kW, cyclo 15kW, cyclo 22kW.
6. Tỉ số truyền và tốc độ ra hộp giảm tốc đồng trục cyclo, hành tinh, dòng R
| Loại hộp đồng trục | Tỉ số 1 cấp | Tỉ số nhiều cấp |
|---|
| Cyclo (cycloid) | 1/9 – 1/87 | 2 cấp tới 1/7.569 |
| Bánh răng hành tinh | 1/3 – 1/10 mỗi cấp | 3 cấp ~1/1.000 |
| Bánh răng nghiêng dòng R | — | 2–3 cấp ~1/3 – 1/290; ghép 2 hộp lên hàng nghìn |
Tốc độ ra hộp giảm tốc đồng trục cyclo khi gắn motor 4 cực (~1.450 vòng/phút):
| Tỉ số truyền | Tốc độ trục ra (vòng/phút) |
|---|
| 1/11 | 132 |
| 1/17 | 85 |
| 1/23 | 63 |
| 1/29 | 50 |
| 1/35 | 41 |
| 1/43 | 34 |
| 1/59 | 25 |
| 1/71 | 20 |
| 1/87 | 17 |
| 1/121 (2 cấp) | 12 |
| 1/289 (2 cấp) | 5,0 |
| 1/1.003 (2 cấp) | 1,4 |
7. So sánh hộp giảm tốc đồng trục cyclo với hành tinh, dòng R, hộp vuông góc và trục vít
a) Cyclo, hành tinh và bánh răng nghiêng dòng R
| Tiêu chí | Cyclo (cycloid) | Hành tinh | Bánh răng nghiêng R |
|---|
| Cơ cấu | Đĩa cycloid, chốt kim, cam lệch tâm | Bánh mặt trời, bánh hành tinh, bánh răng bao | Bánh răng trụ răng nghiêng |
| Tỉ số 1 cấp | 1/9 – 1/87 | 1/3 – 1/10 | Cần 2–3 cấp |
| Chịu va đập, quá tải tức thời | Rất tốt | Tốt (loại công nghiệp) | Tốt khi chọn đúng cỡ |
| Độ rơ | Loại công nghiệp X/B có độ rơ thường | Loại servo độ rơ rất thấp | Có bản giảm độ rơ |
| Hiệu suất | ~90–95% (1 cấp) | Trên ~94% | ~97–98% mỗi cấp |
| Kích thước theo mô men | Thân tròn, ngắn | Gọn nhất | Dài, to hơn |
| Máy hợp nhất | Máy trộn, máy nghiền, băng tải va đập, cào bùn | Servo, CNC, robot, tời lớn | Băng tải dài, máy chạy 24/24 |
b) Đồng trục so với hộp vuông góc, trục vít, trục song song
| Tiêu chí | Đồng trục | Vuông góc (bánh răng côn) | Trục vít | Trục song song |
|---|
| Vị trí trục ra | Thẳng hàng trục vào | Lệch 90° | Lệch 90° | Song song, lệch tâm |
| Hiệu suất | ~90–97% | ~94–96% | ~50–90% tùy tỉ số | Cao |
| Tự hãm | Không | Không | Có ở tỉ số lớn | Không |
| Kích thước lắp | Dài theo trục | Gọn theo chiều dài | Gọn, nhẹ | Rộng ngang |
| Máy hợp | Khuấy, băng tải thẳng, máy nghiền | Băng tải, nơi chật | Tải nhẹ–trung bình, cần tự hãm | Tải rất nặng, cẩu trục |
Không gian dọc bị hạn chế thì xem hộp số vuông góc hoặc hộp giảm tốc trục vít; cần lồng thẳng vào trục máy thì xem hộp giảm tốc cốt âm.
8. Hộp giảm tốc đồng trục rời trục vào cốt dương và motor giảm tốc đồng trục liền khối
- Cyclo liền motor (XWD, XLD, BWD, BLD): motor bắt thẳng vào mặt AM của hộp. Đồng tâm sẵn, không cần căn khớp nối. Đổi motor phải đúng mặt AM (vd AM90, AM100, AM132).
- Cyclo trục vào cốt dương (XW, XL, BW, BL – không có chữ D): nối motor qua khớp nối, puly, nhông xích. Hợp khi cần đổi tốc độ bằng puly hoặc dùng motor có sẵn.
- Dòng R liền motor: trục motor là trục bánh răng đầu vào, gọn nhất.
- Dòng R AD, RX, GHD trục vào cốt dương: cần bệ chung và căn đồng tâm bằng đồng hồ so.
- Dòng R AM: mặt bích chờ lắp motor IEC đúng cỡ bích và trục.
- Video: hộp giảm tốc cyclo mặt bích trục vào cốt dương BL4, XL6, XL7.
9. Ứng dụng hộp giảm tốc đồng trục cyclo và các dòng đồng trục khác
- Máy trộn bê tông, máy trộn phân vi sinh, máy trộn thức ăn chăn nuôi: cyclo chịu va đập khi trộn đầy liệu.
- Máy nghiền trục, máy nghiền búa, máy cán: cyclo X7–X10 trục 80–110 mm.
- Máy cào bùn bể lắng, máy khuấy bể xử lý nước thải: cyclo 2 cấp tốc độ ra 1–12 vòng/phút.
- Motor khuấy đặt đứng trên nắp bồn hoá chất, bồn nấu keo: cyclo mặt bích XLD, BLD hoặc GVD.
- Băng tải lò sấy, lò quay, xích tải gạch: cyclo chân đế hoặc dòng R.
- Băng tải dài chạy 24/24 trong nhà máy xi măng, phân bón: dòng R hiệu suất cao.
- Bàn xoay, robot, máy CNC cần định vị: hộp hành tinh độ rơ thấp.
- Băng tải nhẹ, máy đóng gói, máy chiết rót: GHM, GHD, GVD giá thấp.
- Tời, thang nâng hàng, băng tải dốc: hộp đồng trục kèm motor phanh, xem hộp số máy tời.

- Mặt bích hộp số đồng tâm với motor điện: chỉ kiểu đồng trục mới bắt được mặt bích trùng tâm motor.
10. Ưu điểm và hạn chế của hộp giảm tốc đồng trục
Ưu điểm:
- Cyclo: 1 cấp đạt 1/87, chịu va đập và quá tải tức thời tốt, thân tròn ngắn.
- Motor – hộp – máy thẳng hàng, dễ căn chỉnh, mặt bích đồng tâm motor.
- Lực phân bố đều quanh trục, ít rung.
- Hiệu suất ~90–97%, tốn điện ít hơn hộp trục vít cùng tỉ số.
- Tuổi thọ 7–10 năm khi chọn đúng SF và thay dầu đúng hạn.
Hạn chế:
- Cụm motor + hộp dài theo trục, khó lắp nơi hẹp chiều dọc.
- Không tự hãm: tời, nâng hạ phải dùng motor phanh.
- Hộp hành tinh, dòng R tải nặng giá cao hơn hộp trục vít cùng mô men.
11. Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc đồng trục
a) Người sắp mua, đang khảo giá hộp giảm tốc đồng trục
- Hộp giảm tốc cyclo có phải hộp giảm tốc đồng trục không? Có. Cyclo là đồng trục thật: tâm trục vào và tâm trục ra trùng nhau, cả kiểu chân đế XWD, BWD lẫn mặt bích XLD, BLD.
- Cùng tỉ số 1/29, nên chọn cyclo hay dòng R? Máy có va đập (trộn, nghiền, cán) chọn cyclo: 1 cấp đã đủ tỉ số, chịu quá tải tức thời tốt. Máy chạy êm 24/24 như băng tải dài chọn dòng R vì hiệu suất mỗi cấp ~97–98%.
- Motor 1.5kW kéo máy trộn 50 vòng/phút dùng cyclo cỡ nào? XWD4. Tỉ số ~1.450 / 50 ≈ 1/29, mô men ra ~ 9.550 × 1,5 / 50 × 0,9 ≈ 258 N.m. XWD3 cho phép 230 N.m; XWD4 cho phép 450 N.m, SF ≈ 1,74.
- Hộp cyclo cần hệ số SF bao nhiêu? Tải êm 8 giờ/ngày: SF ≥ 1,0. Va đập vừa hoặc chạy 10–24 giờ/ngày: SF ≥ 1,25. Máy nghiền, máy cán, khởi động dừng liên tục: SF ≥ 1,5. SF = mô men cực đại của hộp / mô men ra.
- Motor 2.2kW gắn cyclo XWD3 tỉ số 1/29 có đủ lực không? Không đủ khi chạy đủ tải. Mô men ra ~ 9.550 × 2,2 / 50 × 0,9 ≈ 378 N.m, vượt mức 230 N.m của XWD3. XWD4 (450 N.m) chạy được, SF ≈ 1,19.
- Đồng trục và đồng cốt có khác nhau không? Không. Hai cách gọi cùng một loại hộp; tiếng Anh là coaxial gearbox hoặc inline gearbox.
- XWD và BWD khác nhau thế nào? Cùng là cyclo chân đế, khác hệ mã cỡ hộp. Cùng trục ra, cùng mô men thì thay thế được, ví dụ XWD4 tương đương BWD2 (trục 45 mm).
- Cyclo 2 cấp giảm chậm nhất bao nhiêu? Tỉ số tới 1/7.569, motor 4 cực cho trục ra ~0,19 vòng/phút.
- Hộp đồng trục dùng được motor 1 pha không? Được. GHM, GHD, GVD và cyclo cỡ X2–X3 hay ghép motor 1 pha 220V. Motor 1 pha khởi động yếu hơn 3 pha, máy trộn đầy liệu nên chọn motor dư 1 cấp công suất.
- Hộp hành tinh có thay được cyclo không? Được khi cùng mô men, cùng tốc độ ra và làm lại bệ hoặc bích. Kích thước lắp hai loại khác nhau, không lắp lẫn trực tiếp.
- Vì sao hộp đồng trục thật đắt hơn hộp trục vít? Cần thêm trục trung gian hoặc bộ hành tinh, bánh răng mài chính xác, vỏ gia công đồng tâm. Bù lại hiệu suất cao hơn, máy chạy liên tục tiết kiệm điện.
b) Người vừa mua, cần vận hành hộp giảm tốc đồng trục đúng cách
- Hộp cyclo mới về có phải châm dầu không? Có với cỡ X4 trở lên: hàng giao thường chưa có dầu, châm dầu bánh răng ISO VG 220 tới mắt thăm dầu. X2–X3 đã có mỡ sẵn.
- Lắp hộp cyclo đứng được không? Được, phổ biến cho máy khuấy. Báo vị trí lắp khi đặt hàng để bố trí dầu, nút thông hơi; cánh khuấy dài nên thêm gối đỡ trên nắp bồn.
- Có cần căn tâm khi dùng hộp cốt dương XW, BW, GHD không? Có. Lệch tâm khớp nối làm nóng ổ bi, hỏng phớt. Trục từ 80 mm trở lên căn bằng đồng hồ so.
- Chỉnh tốc độ hộp đồng trục bằng biến tần được không? Được. Chạy lâu dưới 20–25 Hz thì motor nóng do quạt quay chậm; nên chọn tỉ số để máy chạy quanh 35–60 Hz.
c) Bảo trì hộp giảm tốc đồng trục sau 6–12 tháng
- Bao lâu thay dầu hộp cyclo? Thay lần đầu sau ~500 giờ chạy rà. Sau đó cứ 6 tháng mở xem dầu: dầu sẫm màu, có mạt kim loại hoặc đục thì thay. Cỡ X2–X3 bơm bổ sung mỡ.
- Hộp đồng trục nóng bao nhiêu là bình thường? Vỏ ~60–70°C khi chạy liên tục là chấp nhận được, dầu nên dưới ~80–90°C. Nhiệt tăng dần qua từng ngày là dấu hiệu quá tải hoặc ổ bi bắt đầu hỏng.
- Nút thông hơi có cần vệ sinh không? Có. Nút tắc làm áp suất trong hộp tăng, dầu bị đẩy ra phớt trục.
- Hộp cyclo dùng 1 năm có cần kiểm tra chốt kim? Có khi nghe tiếng gõ đều theo vòng quay. Chốt kim, ống lót mòn thì thay theo bộ, không thay lẻ từng chốt.
d) Lỗi do dùng sai hộp giảm tốc đồng trục và cách khắc phục
- Chọn cyclo theo kW motor, bỏ qua tỉ số, hộp nhanh hỏng? Đúng. Tỉ số càng lớn mô men ra càng cao. Tính lại T × SF, thiếu thì lên một cỡ hộp hoặc giảm tỉ số.
- Lắp tời bằng hộp đồng trục, mất điện tải tụt? Hộp cyclo, hành tinh, dòng R đều không tự hãm. Đổi sang motor phanh từ.
- Trục ra bị rơ, rò dầu phớt sau vài tháng? Thường do lực căng puly, xích quá lớn hoặc puly đặt xa vai trục. Thay ổ bi, phớt; dời puly sát vai trục hoặc thêm gối đỡ.
- Hộp rung mạnh, bu lông chân đế hay lỏng? Lệch tâm khớp nối hoặc bệ yếu. Căn lại đồng tâm, gia cố bệ, siết bu lông.
- Hộp tràn dầu qua nút thông hơi? Lắp sai vị trí so với lúc đặt hàng hoặc châm thừa dầu. Đưa nút thông hơi lên vị trí cao nhất, xả bớt dầu về đúng mắt thăm.
Xem thêm hộp giảm tốc, hộp giảm tốc 1 cấp, hộp giảm tốc 2 cấp.